Nga rrjetet elektrike te komunikimet: pikat kritike dixhitale që mund të kthehen në armë
.
Gjatë vitit të fundit, vëmendja ndërkombëtare është përqendruar kryesisht te pengesat ekonomike dhe te mënyra se si shtetet mund t’i përdorin ato për të ushtruar presion global. Dhe kjo ka arsye të forta. Irani ka shfrytëzuar kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit për të kërcënuar qarkullimin e ekonomisë botërore, ndërsa Kina ka përdorur dominimin e saj mbi mineralet kritike si mjet ndikimi në negociatat tregtare.
Por ekziston një tjetër front që ka marrë shumë më pak vëmendje: ai dixhital. Dhe rreziku që paraqet mund të jetë po aq serioz.
Hakerët kinezë kanë arritur të depërtojnë dhe të ruajnë aksesin në sisteme që lidhen me komunikimin, energjinë dhe transportin në Shtetet e Bashkuara. Objektivi i këtyre operacioneve nuk duket se kufizohet vetëm te mbledhja e informacionit. Ato mund të shërbejnë si përgatitje për veprime të ardhshme sabotimi.
Ashtu si bllokimi i një rruge ujore jetike nga Irani mund të shkaktojë pasoja të mëdha ekonomike dhe të jetë jashtëzakonisht i vështirë për t’u shmangur, depërtimi i Kinës në rrjetet kritike amerikane mund të sjellë pasoja të ngjashme. Një sulm i koordinuar mund të shkaktojë ndërprerje të energjisë elektrike, të komprometojë furnizimin me ujë të pijshëm ose të pengojë mobilizimin ushtarak.
Dobësitë e infrastrukturës kritike amerikane u vunë në pah edhe këtë verë, kur hakerë iranianë komprometuan sisteme ujësjellësi në disa shtete amerikane. Në një rast, autoritetet lokale u detyruan t’u kërkonin banorëve të zienin ujin para konsumimit.
Problemi nuk kufizohet vetëm te Shtetet e Bashkuara. Edhe aleatët e Washingtonit janë të ekspozuar. Kina ka depërtuar në sistemet e spitaleve në Tajvan, në rrjetet elektrike të Indisë dhe në infrastrukturën e telekomunikacionit të Singaporit.
Siç kam argumentuar edhe më parë në një analizë për Foreign Affairs, ekziston një dallim i rëndësishëm mes mënyrës autoritare të Kinës dhe qasjes demokratike të Shteteve të Bashkuara ndaj sigurisë kibernetike.
Ligjet dhe parimet amerikane vendosin kufizime mbi aftësinë e qeverisë për të monitoruar komunikimet private dhe rrjetet kritike në mënyrën që vepron qeveria kineze. Pekini, ndërkohë, ka ndërtuar një sistem të gjerë mbrojtjeje dixhitale që, përveç kontrollit dhe censurimit të popullsisë, shërben edhe për të mbrojtur rrjetet kineze nga sulmet e jashtme.
Një tjetër problem është mënyra se si është organizuar infrastruktura. Në Kinë, pjesa më e madhe e infrastrukturës kritike është e centralizuar dhe nën kontroll shtetëror. Në SHBA, përkundrazi, ajo menaxhohet kryesisht nga një numër i madh kompanish private dhe institucionesh të ndryshme, të cilat kanë nivele shumë të ndryshme të sigurisë kibernetike.
Kjo i jep Kinës një avantazh të rëndësishëm. Pekini mund të ketë më shumë besim në aftësinë e tij për të përdorur armë kibernetike kundër Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj, ndërkohë që vetë mund të jetë më pak i ekspozuar ndaj kundërpërgjigjes.
INTELIGJENCA ARTIFICIALE DHE ASIMETRIA E RE
Zhvillimi i inteligjencës artificiale mund ta thellojë edhe më tej këtë pabarazi.
AI ka ndryshuar si mënyrën e kryerjes së sulmeve kibernetike, ashtu edhe mënyrën e mbrojtjes ndaj tyre. Megjithatë, teknologjia mund të jetë veçanërisht e dobishme për sulmuesit, pasi u lejon të automatizojnë dhe të zgjerojnë operacionet në një shkallë që më parë kërkonte shumë më tepër kohë dhe burime.
Nëse Kina përfiton në mënyrë disproporcionale nga këto zhvillime, atëherë SHBA-ja ka një arsye edhe më të fortë për ta përdorur inteligjencën artificiale në forcimin e mbrojtjes së saj kibernetike.
Vetëm një vit më parë, përdorimi i AI-së për të mbrojtur në shkallë të gjerë infrastrukturën kritike ishte kryesisht një mundësi teorike. Sot, për shkak të përparimeve të shpejta teknologjike dhe uljes së kostove, kjo qasje mund të zbatohet në praktikë.
Për të parandaluar që dobësitë dixhitale të Pekinit të shndërrohen në armë, qeveria amerikane, laboratorët e inteligjencës artificiale dhe operatorët e infrastrukturës duhet të fillojnë testimin sistematik të sistemeve më të rëndësishme amerikane, si termocentralet dhe rrjetet që furnizojnë qytetet e mëdha apo bazat ushtarake.
Këto sisteme duhet të përballen në mënyrë proaktive me modelet më të avancuara të AI-së, në mënyrë që të identifikohen dobësitë e krijuara gjatë dekadave dhe të përcaktohen mënyrat më efektive për t’i korrigjuar.
Pa një panoramë të qartë të këtyre dobësive, Shtetet e Bashkuara rrezikojnë të vazhdojnë të mbeten prapa Kinës në luftën kibernetike.
NJË FUSHËBETEJE E RE
Ekonomitë moderne dhe ushtritë mbështeten gjithnjë e më shumë në sisteme dixhitale që shpesh nuk janë projektuar për nivelin e rëndësisë që kanë sot. Kjo i bën ato objektiva tërheqëse për sabotim.
Infrastruktura amerikane është veçanërisht e ekspozuar. Shumë termocentrale dhe tubacione përdorin pajisje të vjetra, të ndërtuara dekada më parë me prioritet kryesor funksionimin fizik dhe jo sigurinë dixhitale. Në shumë raste, këto pajisje nuk kanë aftësi moderne për regjistrim të aktivitetit, enkriptim apo përditësime të rregullta sigurie.
Me modernizimin e sektorëve amerikanë, sistemet e vjetra janë lidhur me rrjete kompjuterike dhe shërbime cloud për të mundësuar monitorimin dhe kontrollin në distancë. Kjo ka krijuar një numër të madh pikash të reja hyrjeje për hakerët.
Në të kaluarën, sabotimi i një tubacioni gazi mund të kërkonte praninë fizike të një sulmuesi dhe përdorimin e eksplozivëve. Sot, në rrethana të caktuara, një sulmues mund të tentojë të ndërhyjë në funksionimin e tij nga distanca duke shfrytëzuar një pajisje rrjeti të mbrojtur dobët.
Situata është komplikuar edhe nga mungesa historike e stimujve dhe detyrimeve të mjaftueshme për kompanitë amerikane të shërbimeve publike që të investojnë në siguri.
Përpara zhvillimit të AI-së, analizimi i rreziqeve sistemike kërkonte punë manuale, të kushtueshme dhe të gjatë inxhinierike. Gjithashtu, deri në vitin 2021, infrastruktura kritike amerikane kishte relativisht pak standarde të detyrueshme të sigurisë kibernetike.
Administrata Biden vendosi më pas kërkesa bazë për sektorë si tubacionet, portet, aeroportet dhe sistemet ujore. Këto përfshinin masa si autentifikimi me shumë faktorë dhe monitorimi i pajisjeve fundore.
Ndërkohë, përparimet e AI-së po e bëjnë kërcënimin më kompleks.
OpenAI dhe Anthropic kanë pranuar këtë verë se modelet e tyre kanë qenë në gjendje të kryejnë sulme ndaj kompanive të tjera pa udhëzime të drejtpërdrejta njerëzore.
Një tjetër rrezik është ai i përdorimit të AI-së autonome ose mashtruese. Nëse një sulmues shtetëror përdor një sistem të tillë, bëhet më e vështirë të përcaktohet menjëherë përgjegjësia për sulmin. Nëse viktima nuk është e sigurt nëse një sulm ishte i qëllimshëm dhe kush qëndron pas tij, mund të hezitojë të ndërmarrë masa hakmarrëse.
Shtetet e Bashkuara duhet gjithashtu të marrin parasysh një skenar tjetër: mundësinë që një sistem AI i zhvilluar nga një kompani amerikane të veprojë në mënyrë autonome kundër infrastrukturës amerikane.
Megjithatë, e njëjta teknologji që mund të fuqizojë sulmet mund të përdoret edhe për t’i parandaluar ato.
AI është tashmë mjaftueshëm e avancuar për të analizuar sasi të mëdha të dhënash dhe për të krijuar modele të hollësishme të infrastrukturës dhe kërcënimeve ndaj saj.
Një kompani energjetike, për shembull, mund të krijojë një kopje virtuale të sistemeve të saj fizike. Kjo kopje njihet si “binjak dixhital” dhe përdor sensorë e të dhëna për të pasqyruar mënyrën se si funksionon sistemi real.
Me kalimin e kohës, binjaku dixhital mund të mësojë se si duket funksionimi normal dhe të identifikojë ndryshimet e pazakonta. Kjo mund të ndihmojë në zbulimin e dobësive apo edhe të programeve keqdashëse.
Modelet moderne të AI-së mund të krijojnë binjakë dixhitalë me nivele të ndryshme saktësie dhe sofistikimi. Një proces i ngjashëm me mënyrën se si Waymo përdor miliona simulime për të testuar sistemet autonome mund të aplikohet edhe në infrastrukturën kritike.
Nëse tensionet me një kundërshtar rriten, SHBA-ja mund të përdorë këto modele për të simuluar sulme të ndryshme dhe për të përcaktuar se cilat dobësi do të shkaktonin dëmin më të madh.
Kur Washingtoni u përpoq të përgatitej për një skenar sabotimi rus në vitin 2022, ishte e vështirë të përcaktohej me saktësi se cilat dobësi mund të shfrytëzoheshin për të paralizuar një rrjet elektrik apo një sistem uji për më shumë se 24 orë dhe cilat investime do të ishin më efektive.
Sot, përdorimi i binjakëve dixhitalë mund ta bëjë këtë analizë shumë më të saktë dhe t’i ndihmojë autoritetet të përcaktojnë se cilat probleme duhet të rregullohen të parat.
NJË INVESTIM KOMBËTAR NË SIGURI
Shtetet e Bashkuara tashmë kanë teknologjinë që mund t’i ndihmojë të mbrojnë sistemet e tyre kritike. Sfida kryesore është zbatimi i saj.
Pengesat janë të shumta: infrastruktura amerikane është e decentralizuar, përgjegjësitë ligjore janë të shpërndara dhe përmirësimi i sigurisë kibernetike kërkon investime të mëdha pas dekadash financimi të pamjaftueshëm.
Në SHBA ekzistojnë më shumë se 4,500 sisteme publike uji, rreth 3,000 shërbime elektrike dhe mijëra operatorë të pavarur të tubacioneve dhe telekomunikacionit.
Shumica e këtyre sistemeve menaxhohen nga kompani private ose bashki, të cilat shpesh hezitojnë të ndajnë informacionet e hollësishme mbi rrjetet e tyre. Arsyeja është e kuptueshme: zbulimi i një dobësie mund t’i ekspozojë ndaj gjobave, përgjegjësive ligjore apo padive për neglizhencë.
Por pa këto të dhëna, binjakët dixhitalë nuk mund të funksionojnë me saktësi.
Për këtë arsye, qeveria amerikane duhet të ndërtojë një program kombëtar dhe të koordinuar për krijimin e binjakëve dixhitalë të sistemeve më kritike të vendit, veçanërisht atyre që lidhen me porte të rëndësishme, qendra me popullsi të mëdha dhe baza ushtarake.
Kjo kërkon një partneritet të ri mes qeverisë dhe sektorit privat. Laboratorët më të avancuar të AI-së dhe kompanitë që menaxhojnë infrastrukturën duhet të kenë arsye të qarta për të investuar në krijimin dhe mirëmbajtjen e këtyre modeleve.
Për kompanitë e inteligjencës artificiale, binjakët dixhitalë do të mund të shërbenin si një mjedis real testimi për modelet e tyre. Ndërsa modelet bëhen gjithnjë e më të fuqishme, bëhet më e vështirë të krijohen teste artificiale që matin në mënyrë të saktë aftësitë e tyre.
Infrastruktura reale mund të shërbejë si një lloj “palestre kibernetike”, ku sistemet e AI-së testohen ndaj problemeve komplekse dhe reale.
Pronarët e infrastrukturës, nga ana tjetër, do të përfitonin sepse sistemet e tyre do të testoheshin nga teknologjia më e avancuar, pa mbajtur domosdoshmërisht të gjithë koston.
Shtetet e Bashkuara do të kishin gjithashtu nevojë për një mjedis të sigurt ku këto simulime të mund të zhvillohen.
Departamenti i Energjisë, në bashkëpunim me Qendrën për Standardet dhe Inovacionin e AI-së në Departamentin e Tregtisë, mund të punojë me kompanitë e teknologjisë për krijimin e një hapësire kombëtare të sigurt dhe të izoluar nga interneti për testimin e vazhdueshëm të infrastrukturës kritike.
Operatorët e shërbimeve nga i gjithë vendi do të mund të ngarkonin aty modelet dixhitale të sistemeve të tyre. Agjentët e AI-së do t’i testonin në mënyrë të vazhdueshme këto sisteme dhe do të propozonin ndërhyrjet më urgjente për forcimin e sigurisë.
Dobësitë e identifikuara mund të përdoreshin edhe nga iniciativa Gold Eagle, e krijuar nga Shtëpia e Bardhë këtë verë për të koordinuar identifikimin dhe korrigjimin e dobësive në rrjetet amerikane.
Përditësimet e sigurisë mund të ndaheshin gjithashtu me aleatët e SHBA-së, duke forcuar besimin në ekosistemin amerikan të AI-së dhe duke i nxitur ata të përdorin teknologjitë amerikane.
MBROJTJE LIGJORE DHE FINANCIARE
Për të bindur operatorët e shërbimeve publike që të marrin pjesë në një sistem të tillë, Kongresi duhet të krijojë një kornizë të posaçme ligjore që t’i mbrojë ata nga pasoja të caktuara ligjore.
Kjo mund të përfshijë mbrojtje nga paditë që mund të lindin si pasojë e zbulimit të dobësive ose keqpërdorimeve gjatë testimit të sistemeve në platformat e autorizuara të AI-së për mbrojtjen kombëtare.
Kongresi duhet gjithashtu të ndihmojë financiarisht në korrigjimin e dobësive të zbuluara. Një fond i posaçëm, i ngjashëm me fondet e Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit, mund të ofrojë grante për eliminimin e menjëhershëm të dobësive më të rrezikshme, si dhe kredi afatgjata pa interes për operatorët më të mëdhenj që kanë nevojë për rinovime të thella.
Edhe iniciativa jofitimprurëse ose private, si Daybreak e OpenAI, mund të luajnë rol duke financuar projekte të tilla.
Qeveria federale duhet të ndryshojë gjithashtu mënyrën se si kontrollon operatorët e shërbimeve. Aktualisht, kompanitë vlerësohen kryesisht sipas përputhshmërisë së tyre me standardet ligjore, të cilat shpesh nuk ecin me të njëjtin ritëm si teknikat e reja të hakerimit.
Një sistem më efektiv do të ishte matja e aftësisë së një operatori për të zbuluar dhe izoluar një sulm kibernetik brenda një kohe të caktuar.
Në të ardhmen, operatorët mund të detyroheshin të demonstronin, përmes simulimeve me binjakë dixhitalë, se janë në gjendje të izolojnë një sulm brenda një afati të arsyeshëm.
KOHA PËR VEPRIM
Masat qeveritare do të kërkojnë kohë për të dhënë rezultate. Ndërkohë, sektorët që janë veçanërisht të ekspozuar ndaj sulmeve dixhitale, si spitalet dhe bankat, duhet të bashkëpunojnë për të ushtruar presion mbi furnizuesit kryesorë që të përdorin inteligjencën artificiale për të mbyllur boshllëqet e sigurisë.
Kjo mund të bëhet përmes qendrave të analizës dhe shkëmbimit të informacionit, të cilat funksionojnë si struktura koordinuese për sektorë të caktuar dhe ofrojnë edhe mbrojtje të caktuara ligjore.
Në këtë mënyrë, kompanitë mund të përdorin marrëdhëniet kontraktuale për të kërkuar standarde më të larta sigurie nga furnizuesit e tyre.
Përparimet në inteligjencën artificiale i japin Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të tyre një mundësi që nuk e kanë pasur prej vitesh: të ngushtojnë hendekun me Kinën në fushën kibernetike.
Teknologjia për të hartëzuar, testuar dhe mbrojtur sistemet kritike po zhvillohet më shpejt nga sa ishte parashikuar.
Megjithatë, aftësia reale e SHBA-së për t’u përballur me kërcënimin dixhital kinez nuk do të përcaktohet vetëm nga fuqia e modeleve të inteligjencës artificiale. Faktori vendimtar do të jetë gatishmëria e institucioneve amerikane për t’i përdorur këto mjete në kohë.
Sfida është të identifikohen dhe të korrigjohen dobësitë përpara se një kundërshtar të arrijë t’i shfrytëzojë ato dhe të shkaktojë një ndërprerje të madhe në jetën e përditshme amerikane.