Sanksionet dhe bllokada detare e SHBA-së kanë goditur rëndë ekonominë iraniane. Rial-i ka rënë në nivele rekord, inflacioni është afruar me 90%, ndërsa eksportet e naftës bruto u ndërprenë gjatë shtatorit.
Ekonomia e Iranit po përballet me një krizë të thellë financiare. Presioni amerikan ka kufizuar të ardhurat nga nafta, një prej burimeve kryesore të valutës së huaj për Teheranin. Si pasojë, monedha kombëtare është dobësuar ndjeshëm dhe çmimet vazhdojnë të rriten.
Sipas të dhënave të tregut, rial-i ra në nivele rekord kundrejt dollarit amerikan në fund të shtatorit dhe fillim të tetorit 2026. Ndërkohë, inflacioni vjetor iu afrua 90%, duke rënduar më tej fuqinë blerëse të familjeve.
Ekonomia e Iranit nën presionin e SHBA-së
Masat amerikane janë shoqëruar me një bllokadë detare që kufizon transportin e naftës iraniane. Kjo ka vështirësuar shitjet jashtë vendit dhe arkëtimin e të ardhurave nga eksportet.
Sipas të dhënave të kompanisë Kpler, të cituara nga Reuters, ngarkimet e naftës bruto iraniane ranë në zero gjatë shtatorit. Ky zhvillim shënoi një ndërprerje të pazakontë të eksporteve nga terminalet iraniane.
Megjithatë, kjo shifër i referohet ngarkimeve të naftës bruto dhe nuk do të thotë se i gjithë tregtimi i Iranit është ndalur. Vendi vazhdon të përballet me kufizime të rënda në furnizim dhe transport.
Rial-i bie dhe inflacioni rëndon familjet
Kriza ekonomike po reflektohet drejtpërdrejt në tregun valutor. Në fund të shtatorit, rial-i kaloi nivelin prej 2.5 milionë njësish për një dollar në tregun jozyrtar. Në fillim të tetorit, kursi arriti rreth 2.69 milionë rialë për dollar.
Për pasojë, importet dhe blerja e mallrave të huaja bëhen më të kushtueshme. Kjo shton presionin mbi çmimet e produkteve bazë dhe ul fuqinë blerëse të qytetarëve.
Gjithashtu, inflacioni i lartë po thellon vështirësitë e familjeve. Rritja e kostove të jetesës vjen në një kohë kur ekonomia përballet me mungesë të valutës së huaj dhe rënie të të ardhurave nga nafta.
A do ta detyrojë kriza Teheranin të ndryshojë qëndrim?
Uashingtoni synon që presioni ekonomik ta detyrojë Iranin të bëjë lëshime në konfliktin rajonal dhe të rikthehet në negociata. Megjithatë, deri tani, ndikimi ekonomik nuk ka sjellë një marrëveshje përfundimtare.
Përkundrazi, tensionet në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit vazhdojnë të ndikojnë në transportin ndërkombëtar të energjisë. Ndërkohë, autoritetet iraniane kanë deklaruar se synojnë të ruajnë kontrollin mbi këtë rrugë detare.
Ekspertët paralajmërojnë se pasojat e bllokadës varen edhe nga kohëzgjatja e saj dhe aftësia e Iranit për të gjetur rrugë alternative për eksportet. Prandaj, dobësimi i ekonomisë nuk nënkupton automatikisht se Teherani do të pranojë kërkesat amerikane.
Kriza mbetet një faktor i rëndësishëm për ekonominë iraniane dhe tregjet globale të energjisë. Zhvillimet e ardhshme do të varen nga ecuria e konfliktit, kufizimet tregtare dhe mundësia e një marrëveshjeje diplomatike.
Detaje
- Burimi: Reuters, Associated Press, The Guardian, Kpler
- Përpunoj: Diplomacia Sot