Programi hapësinor sekret i Kinës po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendjen e Shteteve të Bashkuara. Një fotografi e publikuar në fund të tetorit 2026 ofron pamjen më të qartë deri më tani të anijes kozmike kineze, e njohur si Shenlong ose “Dragoi Hyjnor”. Aftësia e saj për të qëndruar gjatë në orbitë dhe për t’u afruar me objekte të tjera ka ngritur pikëpyetje mbi qëllimet e këtij programi.
Imazhi është përfshirë në raportin e ri të Agjencisë Amerikane të Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA), të publikuar më 26 tetor 2026. Dokumenti trajton zhvillimin e kapaciteteve hapësinore të Kinës dhe kërcënimet që ato mund të paraqesin për sigurinë amerikane.
Fotografia është realizuar më 28 maj 2024 nga sateliti komercial WorldView-3, në një distancë të raportuar prej rreth 90 kilometrash. Ajo tregon anijen nga poshtë, duke zbuluar krahët e vegjël, dy pendët vertikale në pjesën e pasme dhe një ndarje qendrore për ngarkesën.
Megjithatë, identiteti i saktë i mjetit nuk është konfirmuar nga autoritetet kineze. Raporti amerikan përmend programet Shenlong dhe Tengyun, por nuk përcakton përfundimisht se cilit prej tyre i përket objekti i fotografuar.
Shenlong dhe misionet e gjata në hapësirë
Anija eksperimentale kineze u bë e njohur në shtator të vitit 2020. Atëherë, Pekini njoftoi testimin e një mjeti hapësinor të ripërdorshëm. Megjithatë, nuk publikoi fotografi apo të dhëna të hollësishme teknike.
Misioni i parë zgjati vetëm dy ditë. Ndërsa fluturimi i dytë, i nisur në gusht 2022, përfundoi pas 276 ditësh në orbitë, në maj 2023.
Misioni i tretë nisi në dhjetor 2023 dhe përfundoi në shtator 2024, pas rreth 268 ditësh. Ndërkohë, fluturimi i katërt u nis më 7 shkurt 2026. Qëllimet e tij teknike nuk janë bërë publike.
Kohëzgjatja e këtyre misioneve tregon përparimin e Kinës në zhvillimin e mjeteve hapësinore të ripërdorshme. Për më tepër, operacionet e kryera gjatë fluturimeve kanë shtuar interesin e analistëve ushtarakë.
Nëntë objekte misterioze të lëshuara në orbitë
Një nga elementet më interesante të misioneve është lëshimi i objekteve të vogla në hapësirë. Deri tani janë identifikuar të paktën nëntë objekte të lidhura me fluturimet e anijes kineze.
Mendohet se bëhet fjalë për satelitë të vegjël eksperimentalë. Megjithatë, funksioni i tyre i saktë nuk është bërë publik.
Vëmendje të veçantë kanë marrë edhe manovrat e kryera në orbitë. Gjatë një misioni në nëntor 2022, anija iu afrua një objekti tjetër hapësinor në një distancë prej rreth 100 metrash.
Këto manovra njihen si operacione afrimi dhe takimi në orbitë. Ato kërkojnë kontroll shumë të saktë të lëvizjes dhe trajektores së mjeteve hapësinore.
Teknologjia mund të përdoret për inspektimin, mirëmbajtjen ose zhvendosjen e satelitëve. Gjithashtu, ajo mund të shërbejë për mbledhjen dhe ripërdorimin e objekteve të vendosura më parë në orbitë.
A mund të përdoret si armë hapësinore?
Pikërisht këto aftësi kanë ngritur shqetësime për përdorimin e mundshëm ushtarak të Shenlong.
Një prej hipotezave është se anija mund të ketë një krah robotik. Një pajisje e tillë do t’i mundësonte të kapte ose të zhvendoste objekte të tjera në hapësirë.
Në teori, kjo teknologji mund të përdoret edhe për të ndërhyrë në funksionimin e satelitëve të vendeve të tjera. Një ndërhyrje e tillë do të kishte pasoja për komunikimet, navigimin dhe sistemet ushtarake.
Megjithatë, duhet bërë një dallim i rëndësishëm. Deri tani nuk ka prova publike se Shenlong ka dëmtuar ose çaktivizuar satelitë të huaj. Po ashtu, prania e një krahu robotik nuk është konfirmuar.
Prandaj, aftësitë e saj mbeten objekt analizash dhe vlerësimesh, jo prova të një përdorimi të drejtpërdrejtë si armë.
Ngjashmëritë me avionin sekret amerikan X-37B
Shenlong ka disa karakteristika të përbashkëta me X-37B, anijen hapësinore pa pilot të Forcave Hapësinore amerikane.
Të dyja mjetet transportohen në orbitë me raketa dhe mund të qëndrojnë për periudha të gjata në hapësirë. Më pas, ato rikthehen në Tokë duke u ulur në pistë.
Gjithashtu, të dyja kanë ndarje për transportimin e pajisjeve dhe kryerjen e eksperimenteve. Megjithatë, ngjashmëritë në projektim nuk provojnë se kanë të njëjtat funksione apo objektiva ushtarake.
X-37B ka kryer disa misione afatgjata për ushtrinë amerikane. Ndërsa Kina nuk ka publikuar ende specifikimet teknike dhe objektivat e plota të programit të saj.
Kina zgjeron kapacitetet e saj hapësinore
Zhvillimi i Shenlong është pjesë e një strategjie më të gjerë të Pekinit për të rritur praninë në hapësirë.
Të dhënat e publikuara tregojnë rritjen e ndjeshme të aktiviteteve kineze. Në vitin 2016, Kina realizoi 22 lëshime orbitale. Në vitin 2025, numri arriti në 93.
Vendi ka gjithashtu stacionin e vet hapësinor, Tiangong, dhe po zhvillon teknologji të reja për transportin e pajisjeve në orbitë.
Ndërkohë, SHBA-ja po ndjek me vëmendje këto zhvillime. Satelitët kanë rëndësi thelbësore për funksionimin e sistemeve moderne të sigurisë.
Ata përdoren për komunikime, navigim, mbikëqyrje dhe paralajmërim të hershëm për sulme me raketa. Për këtë arsye, cenimi i tyre mund të ndikojë drejtpërdrejt në aftësinë ushtarake të një shteti.
Raporti i DIA-s trajton edhe zhvillimin e armëve kundër satelitëve. Këtu përfshihen raketat, sistemet e luftës elektronike, lazerët dhe teknologjitë që mundësojnë ndërhyrjen në orbitë.
Kina nuk është i vetmi vend që zhvillon kapacitete të tilla. Edhe SHBA-ja dhe Rusia kanë investuar në teknologji të avancuara hapësinore me përdorim ushtarak.
Gara e re strategjike në hapësirë
Fotografia e publikuar nga inteligjenca amerikane ofron të dhëna të reja për programin hapësinor kinez. Megjithatë, ajo nuk zbulon të gjitha aftësitë e anijes dhe as qëllimin përfundimtar të misioneve.
Për momentin, nuk ka prova që Shenlong është një armë hapësinore e përdorur në operacione kundër vendeve të tjera. Megjithatë, aftësia për të lëshuar objekte, për t’u afruar me satelitë dhe për të kryer manovra komplekse përbën një zhvillim me rëndësi strategjike.
Në këtë mënyrë, gara mes Kinës dhe SHBA-së po shtrihet përtej Tokës. Kontrolli, mbrojtja dhe përdorimi i infrastrukturës në orbitë po bëhen pjesë gjithnjë e më të rëndësishme të sigurisë globale.
Detaje
- Burimi: Reuters, DIA, Live Science.
- Përpunoj: Diplomacia Sot