Mali i Zi po përpiqet të zgjidhë mosmarrëveshjet me Kroacinë. Këto çështje mund të pengojnë synimin e vendit për t’u anëtarësuar në Bashkimin Europian deri në vitin 2028.
Mosmarrëveshjet lidhen me luftërat e viteve 1990, pronat, personat e zhdukur dhe kufirin detar. Ndërkohë, Gjermania po i kërkon Kroacisë të gjejë një zgjidhje të shpejtë.
Kroacia i ka paraqitur vendeve të BE-së një listë me tetë kërkesa. Sipas Zagrebit, këto çështje duhet të zgjidhen përpara përfundimit të procesit të anëtarësimit. Megjithatë, Mali i Zi po kërkon të ruajë ritmin e negociatave.
Mali i Zi ndryshon ligjet për të zgjidhur mosmarrëveshjet
Një nga çështjet kryesore lidhet me kampin e Morinjit. Gjatë luftërave në ish-Jugosllavi, aty u mbajtën të burgosur kroatë. Për këtë arsye, Kroacia kërkon ruajtjen e pllakës përkujtimore kushtuar viktimave.
Në tetor, Mali i Zi miratoi një ligj për mbrojtjen e vendeve historike. Ky hap synon të ndihmojë në zgjidhjen e mosmarrëveshjes. Megjithatë, mbetet e rëndësishme që ligji të zbatohet dhe palët të arrijnë një marrëveshje.
Një tjetër debat lidhet me pishinën komunale në Kotor. Ajo mban emrin e Zoran Gopçeviçit, një ish-lojtar vaterpoloje. Kroacia e lidh emrin e tij me kampin e Morinjit, ku ai dyshohet se ka shërbyer si komandant turni.
Ndërkohë, Mali i Zi ka miratuar një ligj që kufizon emërtimin e objekteve sportive sipas personave që kanë vdekur prej më pak se 40 vjetësh. Sipas raportimit, ky ligj zbatohet edhe për emrat ekzistues. Si rezultat, pishina në Kotor mund të marrë një emër të ri.
Personat e zhdukur dhe dëmshpërblimet
Një tjetër çështje e vështirë është gjetja e eshtrave të 14 personave të zhdukur gjatë luftës në Kroaci. Zagrebi kërkon ndihmën e Malit të Zi për të zbardhur fatin e tyre.
Megjithatë, hetimet përballen me vështirësi. Personat e zhdukur nuk humbën jetën në territorin malazez. Për më tepër, dokumentet që mund të ndihmojnë kërkimet ndodhen në arkivat e Beogradit.
Për këtë arsye, si Kroacia, ashtu edhe Mali i Zi i kanë kërkuar Serbisë qasje në këto dokumente.
Ndërkohë, Kroacia kërkon dëmshpërblim për familjet që pretendojnë se u është marrë prona në mënyrë të paligjshme. Të dy vendet kanë rënë dakord për shumën. Megjithatë, bisedimet vazhdojnë për formulimin përfundimtar të marrëveshjes.
Mosmarrëveshja për kufirin mbetet e hapur
Kufiri mes Kroacisë dhe Malit të Zi është një tjetër çështje që kërkon zgjidhje. Zagrebi kërkon që Podgorica të mos ndjekë rrugën e arbitrazhit për kufirin tokësor.
Në këtë zonë, rreth 200 metra vijojnë të jenë objekt mosmarrëveshjeje. Në vend të kësaj, Kroacia kërkon që të dy vendet të përqendrohen te kufiri detar.
Megjithatë, mosmarrëveshjet kufitare nuk e pengojnë gjithmonë anëtarësimin në BE. Për shembull, Kroacia u anëtarësua në vitin 2013, edhe pse kishte ende një konflikt kufitar me Slloveninë.
Gjermania kërkon zgjidhje të shpejtë
Gjermania po ushtron presion ndaj Kroacisë për të shmangur vonesat në procesin e anëtarësimit të Malit të Zi. Berlini druhet se mosmarrëveshjet mes vendeve mund të pengojnë edhe shtetet e tjera që synojnë t’i bashkohen BE-së.
Kancelari gjerman Friedrich Merz ka deklaruar se çështjet e mbetura mund të zgjidhen. Sipas tij, mosmarrëveshjet nuk duhet të ndalin përparimin e procesit të zgjerimit.
Nga ana tjetër, Kroacia kërkon që çështjet e hapura të marrin zgjidhje përpara ratifikimit të traktatit të anëtarësimit. Gjithashtu, qeveria kroate përballet me presion të brendshëm për të mbrojtur interesat kombëtare dhe për të kërkuar përgjegjësi për krimet e luftës.
Mali i Zi synon anëtarësimin në BE deri në vitin 2028
Mali i Zi synon të përfundojë negociatat e anëtarësimit deri në vitin 2028. Megjithatë, mosmarrëveshjet me Kroacinë mund të ndikojnë në ritmin e këtij procesi.
Më 12 tetor 2026, Mali i Zi mbylli përkohësisht negociatat për tre kapituj të tjerë. Ata lidhen me politikën ekonomike dhe monetare, statistikat, si dhe politikat sociale dhe punësimin. Kështu, numri i kapitujve të mbyllur përkohësisht arriti në 21 nga 33 gjithsej.
Për Podgoricën, zgjidhja e mosmarrëveshjeve me Zagrebin mbetet një hap i rëndësishëm. Nëse palët arrijnë marrëveshje, Mali i Zi mund të vijojë përpjekjet për anëtarësim me më pak pengesa dypalëshe.
Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse të gjitha çështjet do të zgjidhen brenda afatit të synuar. Rezultati do të varet nga bisedimet mes dy vendeve dhe përparimi i mëtejshëm në negociatat me BE-në.
Detaje
- Burimi: Euronews, Këshilli i Bashkimit Europian, Ministria e Jashtme e Malit të Zi.
- Përpunoj: Diplomacia Sot