BE-ja për Arktikun, siguria në qendër të strategjisë së re

Bashkimi Europian po ndryshon qasjen ndaj Arktikut, duke i dhënë përparësi sigurisë, mbrojtjes së infrastrukturës dhe interesave strategjike. Strategjia e re synon forcimin e bashkëpunimit me NATO-n, zgjerimin e kapaciteteve detare dhe rritjen e mbikëqyrjes satelitore.

Arktiku po merr rëndësi gjithnjë e më të madhe për Europën. Shkrirja e akullit për shkak të ndryshimeve klimatike po hap mundësi të reja për transportin detar dhe shfrytëzimin e burimeve natyrore. Në të njëjtën kohë, rajoni po bëhet një hapësirë e rëndësishme e konkurrencës mes fuqive botërore.

Përfaqësuesja e Lartë e BE-së për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, deklaroi se situata e sigurisë është përkeqësuar që nga strategjia e vitit 2021. Sipas saj, Arktiku nuk është më i izoluar nga tensionet ndërkombëtare.

BE-ja për Arktikun dhe sfidat e sigurisë

Strategjia e re synon të forcojë bashkëpunimin me Norvegjinë, Islandën, Kanadanë, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara. Për këtë qëllim, parashikohen takime të rregullta për të diskutuar çështjet e sigurisë dhe interesat e përbashkëta në rajon.

Kallas shprehu shqetësim për praninë ushtarake ruse dhe rritjen e interesit strategjik të Kinës. Ajo theksoi se investimet kineze në porte, minerale dhe infrastrukturë kritike kërkojnë vëmendje të veçantë.

Ndërkohë, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, nënvizoi rëndësinë e mbrojtjes së sovranitetit dhe integritetit territorial. Sipas saj, ndryshimet në mjedisin e sigurisë kërkojnë një qasje më të përgatitur nga Europa.

Për të përballuar këto sfida, BE-ja planifikon të zgjerojë flotën e anijeve akullthyese dhe të nisë një projekt pilot për mbikëqyrjen satelitore. Gjithashtu, bashkëpunimi me NATO-n do të përqendrohet te lëvizja e shpejtë e trupave dhe përmirësimi i lidhjeve të transportit në veri të Europës.

BE-ja për Arktikun, rrugët detare dhe tregtia

Shkrirja e akullit mund të krijojë rrugë të reja detare mes Europës dhe Azisë. Këto korridore mund të ofrojnë alternativa ndaj rrugëve tradicionale tregtare, përfshirë Kanalin e Suezit dhe Detin e Kuq.

Rusia ka investuar në Rrugën Detare Veriore, e cila kalon përgjatë bregdetit të saj arktik. Nga ana tjetër, Kina promovon projektin e njohur si “Rruga Polare e Mëndafshit”, me synimin për të zgjeruar lidhjet tregtare.

Në këtë kontekst, BE-ja synon të mbrojë lirinë e lundrimit dhe të përmirësojë shkëmbimin e informacionit me vendet partnere. Një qendër e planifikuar e sigurisë detare do të ndihmonte në gjurmimin e flotës në hije, zbulimin e peshkimit të paligjshëm dhe monitorimin e ndotjes.

Për më tepër, strategjia parashikon zbatimin e standardeve ndërkombëtare për sigurinë dhe mbrojtjen e mjedisit nga anijet që lundrojnë në ujërat polare.

BE-ja për Arktikun dhe siguria energjetike

Bashkimi Europian nuk synon të ndryshojë qëndrimin e tij kundër shpimeve të reja për naftë dhe gaz në Arktik. Komisioneri europian për Energjinë, Dan Jørgensen, deklaroi se lëndët djegëse fosile duhet të mbeten jashtë projekteve të reja të zhvillimit në rajon.

Sipas Komisionit Europian, projektet e reja të hidrokarbureve nuk do të zgjidhnin shpejt nevojat energjetike të bllokut. Për më tepër, nxjerrja e këtyre burimeve mund të kërkojë shumë vite.

Në vend të kësaj, BE-ja synon të zhvillojë potencialin e energjisë së rinovueshme. Këtu përfshihen energjia e erës, hidroenergjia dhe hidrogjeni i rinovueshëm.

Gjithashtu, Brukseli kërkon të përmirësojë lidhjet mes rrjeteve energjetike të vendeve nordike. Lidhjet më të mira mund të lehtësojnë shpërndarjen e energjisë elektrike dhe të ndihmojnë integrimin e tregjeve.

Arktiku ka rëndësi edhe për furnizimin me lëndë të para kritike. Groenlanda, Norvegjia, Finlanda dhe Suedia kanë burime minerare që mund të përdoren për prodhimin e baterive, teknologjitë e energjisë së pastër dhe industrinë e mbrojtjes.

Megjithatë, BE-ja kërkon kujdes për minierat në det të thellë. Sipas strategjisë, aktivitetet e tilla duhet të kufizohen derisa të plotësohen boshllëqet shkencore dhe të vlerësohen rreziqet për ekosistemet detare.

BE-ja për Arktikun dhe mbrojtja e kabllove nënujore

Një tjetër përparësi është mbrojtja e infrastrukturës kritike. Kabllot nënujore mundësojnë komunikimet dhe shkëmbimin e të dhënave mes vendeve. Për këtë arsye, dëmtimi i tyre mund të shkaktojë probleme të mëdha në lidhjet digjitale.

BE-ja synon të mbështesë rrugë të reja kabllore përmes Groenlandës dhe Kanadasë, me lidhje të mundshme drejt Azisë Lindore. Këto projekte mund të krijojnë alternativa për transmetimin e të dhënave dhe të përmirësojnë internetin në komunitetet e largëta.

Strategjia parashikon gjithashtu një qendër për mbrojtjen dhe riparimin e kabllove nënujore në Atlantikun e Veriut dhe Arktik.

Në tërësi, qasja e re e BE-së për Arktikun synon të ndërthurë sigurinë, tregtinë, energjinë dhe mbrojtjen e mjedisit. Brukseli kërkon të forcojë praninë dhe kapacitetet e tij në rajon, duke ruajtur bashkëpunimin me vendet partnere.

Detaje

• Burimi: Komisioni Europian, Parlamenti Europian, Euronews
• Përpunoj: Diplomacia Sot