SHBA po shqyrton tërheqjen e trupave nga Evropa, çfarë rrezikon ndryshimi i strategjisë së Trump

Administrata e Presidentit Donald Trump po sinjalizon një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si Shtetet e Bashkuara e shohin angazhimin e tyre ushtarak në Evropë. Strategjia e Sigurisë Kombëtare 2025 përcakton se vendet evropiane duhet të marrin “përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e tyre konvencionale” dhe të jenë në gjendje të mbështeten më shumë te kapacitetet e veta.

Në qershor 2026, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, u tha ministrave të mbrojtjes të NATO-s se Pentagoni po lëvizte drejt një modeli ku Evropa do të merrte përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e kontinentit. Dy muaj më vonë, Nënsekretari i Mbrojtjes Elbridge Colby foli për një NATO “më të fortë, më të drejtë dhe të qëndrueshme”, në të cilën aleatët evropianë do të mbanin një pjesë më të madhe të barrës së mbrojtjes.

Administrata amerikane u ka dërguar gjithashtu aleatëve të NATO-s një pyetësor për të vlerësuar përputhjen e tyre me prioritetet e Presidentit Trump.

Tërheqja ka nisur me hapa konkretë

Ndryshimi i politikës amerikane nuk kufizohet vetëm te deklaratat.

Në tetor 2025, administrata njoftoi tërheqjen e përhershme të rreth 1,000 trupave amerikane nga Rumania, duke reduktuar praninë e SHBA-së në krahun lindor të NATO-s.

Në maj 2026, Uashingtoni anuloi gjithashtu vendosjen në Evropë të një task force të pajisur me sistemin hipersonik Dark Eagle. Po atë muaj, u anulua edhe vendosja e Ekipit Luftarak të Brigadës së Dytë të Blinduar, i cili do të zëvendësonte një njësi amerikane ekzistuese në Evropë.

Sipas raportimeve të publikuara në qershor, planet e Pentagonit mund të përfshijnë shkurtime edhe më të mëdha. Ndër masat e shqyrtuara janë reduktimi me rreth një të tretën i avionëve luftarakë F-15E dhe F-16 të dislokuar në Evropë, tërheqja e avionëve cisternë për furnizim me karburant, reduktimi i avionëve të patrullimit detar dhe ndryshime në praninë e bombarduesve, nëndetëseve dhe grupeve të aeroplanmbajtëseve.

Po shqyrtohet gjithashtu një rol më i madh i oficerëve evropianë në strukturat komanduese të NATO-s. Një nga ndryshimet e përmendura është ulja nga katër në tre yje e gradës së komandantit të Ushtrisë Amerikane për Evropën.

Çfarë humbet NATO nëse SHBA tërhiqet?

Argumenti i administratës Trump është se Evropa ka burime të mjaftueshme ekonomike dhe ushtarake për të marrë përsipër një pjesë shumë më të madhe të mbrojtjes së saj, ndërsa Shtetet e Bashkuara duhet të përqendrojnë kapacitetet e tyre në sfidat e Azisë dhe Lindjes së Mesme.

Kritika ndaj kësaj qasjeje është se vendet evropiane nuk mund të zëvendësojnë menjëherë disa prej kapaciteteve amerikane.

Këtu përfshihen avionët e patrullimit detar, avionët cisternë për furnizimin me karburant në ajër, bombarduesit me rreze të gjatë veprimi, nëndetëset dhe kapacitetet e grupeve të aeroplanmbajtëseve.

Një reduktim i avionëve amerikanë të patrullimit detar, për shembull, mund të kufizojë aftësinë e NATO-s për të monitoruar aktivitetin e nëndetëseve ruse në Atlantikun e Veriut.

Në fillim të shtatorit, Marina amerikane nuk mori pjesë në një stërvitje të NATO-s kundër nëndetëseve në Atlantikun e Veriut, një zhvillim që autori e konsideron veçanërisht problematik për shkak të aktivitetit të nëndetëseve ruse në këtë hapësirë.

Rusia dhe kërcënimi ndaj NATO-s

Debati për praninë amerikane në Evropë zhvillohet ndërsa Rusia vazhdon luftën në Ukrainë dhe aktivitetet që vendet perëndimore i kanë lidhur me operacione hibride ndaj vendeve të NATO-s.

Këto përfshijnë akuza për sabotime, sulme kibernetike, ndërhyrje në procese zgjedhore, dëmtime të infrastrukturës kritike dhe përdorim të dronëve.

Në dhjetor 2025, kreu i Shërbimit Sekret të Inteligjencës së Mbretërisë së Bashkuar, Blaise Metreweli, e përshkroi Rusinë si një “kërcënim akut” për Evropën dhe foli për operacione sabotimi, zjarrvënieje, sulme kibernetike dhe përdorim të dronëve.

Gjatë muajve të fundit, autoritetet e disa vendeve evropiane kanë raportuar gjithashtu incidente që i kanë lidhur me aktivitetin rus.

Në këtë kontekst, kritikët e tërheqjes amerikane argumentojnë se reduktimi i pranisë së SHBA-së mund të krijojë pasiguri në lidhje me angazhimin amerikan për mbrojtjen e aleatëve.

Pasojat mund të shkojnë përtej Evropës

Një prej argumenteve kryesore të këtij këndvështrimi është se angazhimet e sigurisë së SHBA-së nuk shihen të izoluara sipas rajoneve.

Nëse Uashingtoni redukton praninë e tij ushtarake në Evropë, kjo mund të ndikojë edhe në mënyrën se si aleatët dhe kundërshtarët e SHBA-së e vlerësojnë angazhimin amerikan në rajone të tjera.

Sipas këtij argumenti, Kina dhe Koreja e Veriut mund ta shohin një tërheqje nga Evropa si një sinjal për besueshmërinë e angazhimeve amerikane ndaj Tajvanit dhe Koresë së Jugut.

Prandaj, debati nuk lidhet vetëm me numrin e trupave amerikane në Evropë, por edhe me perceptimin e përgjithshëm të besueshmërisë së aleancave të SHBA-së.

Roli i armëve bërthamore

Administrata Trump ka sinjalizuar se një reduktim i pranisë konvencionale nuk do të nënkuptojë domosdoshmërisht braktisjen e mbështetjes bërthamore amerikane për Evropën.

Sipas raportimeve, Uashingtoni ka shqyrtuar mundësinë e vendosjes së armëve bërthamore amerikane në më shumë vende evropiane, në kuadër të marrëveshjeve të ngjashme me ato që rregullojnë praninë aktuale të armëve bërthamore amerikane në kontinent.

Megjithatë, kritikët argumentojnë se parandalimi bërthamor nuk mund të ndahet plotësisht nga kapacitetet konvencionale. Në një konflikt të mundshëm mes NATO-s dhe Rusisë, përshkallëzimi do të niste potencialisht në nivel konvencional përpara se të lindte çështja e përdorimit të armëve bërthamore.

Nga ky këndvështrim, reduktimi i forcave konvencionale amerikane mund të ndikojë edhe në besueshmërinë e parandalimit bërthamor.

Çfarë roli mund të ketë Kongresi?

Kritikët e politikës së administratës Trump kërkojnë që Kongresi amerikan të vendosë kufizime më të qarta mbi aftësinë e presidentit për të reduktuar praninë ushtarake në Evropë.

Një prej propozimeve është që çdo ulje e ndjeshme e numrit të trupave amerikane në kontinent të kërkojë miratimin e Kongresit.

Një tjetër ide është që Kongresi të kërkojë raporte të rregullta mbi kërcënimet ndaj NATO-s, aftësinë e aleancës për t’u mbrojtur dhe rolin që prania amerikane në Evropë luan në mbrojtjen e vetë territorit të SHBA-së.

Në këtë kuadër është diskutuar edhe ruajtja e postit të Komandantit Suprem të Forcave Aleate në Evropë për një oficer amerikan me katër yje.

Një debat që prek të ardhmen e NATO-s

Që nga krijimi i NATO-s në vitin 1949, Shtetet e Bashkuara kanë qenë shtylla kryesore ushtarake e aleancës.

Strategjia e re e administratës Trump synon një ndryshim të kësaj strukture, me një Evropë që merr përsipër një pjesë shumë më të madhe të mbrojtjes së saj.

Përkrahësit e kësaj qasjeje e shohin atë si një mënyrë për të rishpërndarë burimet amerikane drejt Azisë dhe Lindjes së Mesme dhe për t’i detyruar aleatët evropianë të investojnë më shumë në mbrojtje.

Kritikët, ndërkohë, argumentojnë se një tërheqje e shpejtë mund të krijojë boshllëqe në kapacitetet ushtarake të NATO-s dhe të dobësojë besueshmërinë e angazhimit amerikan ndaj aleatëve.

Në thelb, debati është mbi atë se sa shpejt dhe në çfarë mase Evropa mund të marrë përsipër përgjegjësinë për mbrojtjen e saj, pa krijuar boshllëqe në sigurinë e NATO-s dhe pa cenuar interesat strategjike të vetë Shteteve të Bashkuara.