Mali i Zi pritet të nisë vitin 2027 me një sistem të ri të pagave, të cilin qeveria e ka quajtur “Euro Model”. Reforma parashikon nivele të ndryshme të pagës minimale, në varësi të arsimit që kërkon pozicioni i punës.
Sipas planit të qeverisë, paga minimale neto do të nisë nga 1,000 euro për pozicionet që kërkojnë arsim fillor ose më të ulët. Për vendet e punës që kërkojnë arsim të mesëm, minimumi do të jetë 1,250 euro. Ndërsa për pozicionet që kërkojnë arsim të lartë, paga minimale neto pritet të arrijë në 1,400 euro.
Kryeministri Milojko Spajić e prezantoi reformën më 17 shtator 2026. Paketa ligjore e miratuar nga qeveria synon që modeli i ri të nisë zbatimin nga janari 2027.
Sipas ekzekutivit, ndryshimi nuk do të prekë vetëm personat që aktualisht paguhen me minimumin. Reforma synon të ndikojë edhe te punonjësit me paga më të larta.
Tre nivele të reja të pagës minimale
Elementi kryesor i reformës është lidhja e pagës minimale me nivelin e arsimit që kërkon vendi i punës.
Për punonjësit në pozicione që kërkojnë arsim fillor ose më të ulët, minimumi neto do të jetë 1,000 euro në muaj. Në rastin e pozicioneve që kërkojnë arsim të mesëm, shifra do të rritet në 1,250 euro.
Ndërkohë, për pozicionet që kërkojnë arsim të lartë, qeveria synon një pagë minimale prej 1,400 eurosh neto.
Sipas qeverisë, modeli i ri mund të përfshijë më shumë se 250 mijë të punësuar.
Kjo shifër e vendos reformën në qendër të politikës ekonomike të Malit të Zi për vitin e ardhshëm. Megjithatë, ndikimi real do të varet nga zbatimi i legjislacionit dhe mënyra se si do të reagojnë bizneset dhe tregu i punës.
Reforma synon edhe pagat mbi minimumin
“Euro Model” nuk është ndërtuar vetëm për punonjësit me paga të ulëta.
Sipas shembullit të dhënë nga kryeministri Spajić, një punonjës për të cilin kompania shpenzon aktualisht 1,980 euro mund të marrë një pagë neto prej rreth 1,870 eurosh sipas sistemit të ri. Në shembullin e qeverisë, paga neto aktuale është 1,600 euro.
Sipas ekzekutivit, ndryshimi lidhet me uljen e barrës tatimore mbi punën. Qëllimi është që një pjesë më e madhe e shumës së paguar nga punëdhënësi të përfundojë te punonjësi.
Spajić ka deklaruar se për pagat më të larta punonjësi mund të mbajë rreth 92 cent për çdo euro që punëdhënësi shpenzon për pagën. Për nivelet më të ulëta, sipas përllogaritjeve të qeverisë, kjo pjesë mund të arrijë deri në 97 cent.
Këto janë përllogaritje të paraqitura nga qeveria. Ato nuk përfaqësojnë ende rezultate të realizuara në tregun e punës.
Paga mesatare pritet të kalojë 1,400 euro
Një nga objektivat e deklaruara të reformës është rritja e pagës mesatare neto në vend.
Sipas qeverisë, pas zbatimit të “Euro Model”, paga mesatare neto mund të kalojë 1,400 euro.
Kjo shifër duhet të dallohet nga gjendja aktuale e tregut të punës. Të dhënat e publikuara nga MONSTAT për korrikun 2026 e vendosën pagën mesatare neto në Mal të Zi në 1,037 euro.
Për rrjedhojë, objektivi prej mbi 1,400 eurosh përfaqëson një projeksion të qeverisë dhe jo një nivel aktual të pagave.
Dallimi është i rëndësishëm edhe për vlerësimin e fuqisë blerëse. Një rritje nominale e pagave nuk përkthehet automatikisht në të njëjtën rritje reale të të ardhurave nëse çmimet vazhdojnë të rriten.
Si pritet të financohet reforma
Qeveria malazeze e lidh reformën e pagave me një paketë më të gjerë fiskale.
Sipas planit të ekzekutivit, të ardhurat shtesë pritet të vijnë nga rritja e konsumit dhe punësimit. Gjithashtu, qeveria llogarit në reduktimin e ekonomisë informale dhe përmirësimin e mbledhjes së të ardhurave.
Një tjetër element i planit është përpjekja për të frenuar aktivitetet jashtë sistemit formal ekonomik. Qeveria pret që formalizimi i një pjese të aktivitetit ekonomik të zgjerojë bazën mbi të cilën mblidhen taksat dhe kontributet.
Në plan përmendet edhe forcimi i mekanizmave për konfiskimin e pasurive të përfituara në mënyrë të paligjshme. Krahas kësaj, ekzekutivi ka përfshirë në diskutim edhe trajtimin fiskal të pronave të paluajtshme të lira.
Sipas projeksioneve të qeverisë, viti 2027 do të jetë një periudhë tranzitore. Deficiti buxhetor parashikohet të jetë rreth 4 deri në 5 për qind, ndërsa objektivi për vitin 2028 është ulja e tij në rreth 3 për qind.
Këto janë parashikime fiskale të ekzekutivit dhe rezultatet përfundimtare do të varen nga ecuria e të ardhurave, shpenzimeve dhe ekonomisë gjatë zbatimit të reformës.
Ndryshime edhe për pensionet
Paketa ekonomike përfshin gjithashtu pensionet.
Nga viti 2027, qeveria synon që pensionet të indeksohen katër herë në vit. Sipas modelit të propozuar, rregullimi do të lidhet me zhvillimin e pagave.
Spajić ka deklaruar se pensioni mesatar mund të kalojë 600 euro. Ndërkohë, pensioni minimal pritet të jetë mbi 500 euro.
Përveç kësaj, qeveria ka njoftuar një pagesë shtesë prej 100 eurosh për çdo pensionist në dhjetor 2026.
Edhe këto shifra duhet të dallohen nga pagesat aktuale. Ato lidhen me masat e planifikuara nga qeveria dhe me ndryshimet që pritet të hyjnë në fuqi gjatë periudhës së ardhshme.
Inflacioni mbetet një faktor i rëndësishëm
Efekti i rritjes së pagave do të varet edhe nga ecuria e çmimeve.
Të dhënat e MONSTAT tregojnë se inflacioni në Mal të Zi mbeti i pranishëm gjatë vitit 2026. Në gusht, çmimet e konsumit ishin 4.5 për qind më të larta krahasuar me të njëjtin muaj të vitit 2025.
Në raport me korrikun 2026, çmimet u rritën mesatarisht me 1.2 për qind.
Këto të dhëna janë të rëndësishme për të kuptuar ndikimin real të reformës. Nëse pagat rriten më shpejt se çmimet, fuqia blerëse mund të përmirësohet. Në të kundërt, një pjesë e rritjes nominale mund të absorbohet nga inflacioni.
Qeveria ka pranuar se ekonomia përballet me rreziqe të jashtme. Mes tyre janë përmendur çmimet e energjisë, ushqimeve dhe pasiguritë që lidhen me zhvillimet gjeopolitike.
Çfarë ndryshon për punonjësit
Nëse reforma zbatohet sipas planit, ndryshimi më i drejtpërdrejtë do të jetë rritja e pragut minimal të pagave.
Një punonjës në një pozicion që kërkon arsim fillor ose më të ulët do të ketë një prag prej 1,000 eurosh neto. Për arsimin e mesëm, pragu do të jetë 1,250 euro. Ndërsa për arsimin e lartë do të arrijë në 1,400 euro.
Në të njëjtën kohë, qeveria synon të ulë barrën fiskale mbi pagat. Për këtë arsye, efekti i reformës mund të shtrihet edhe te punonjësit që aktualisht marrin më shumë se paga minimale.
Megjithatë, ndikimi në bizneset private do të varet edhe nga aftësia e tyre për të përballuar kostot e reja të punës. Në këtë drejtim, zbatimi i reformës do të jetë një nga treguesit kryesorë për të vlerësuar efektet e saj në ekonomi.
Një reformë me objektiva të mëdha
“Euro Model” synon të ndryshojë mënyrën e përcaktimit të pagave minimale dhe të ulë barrën fiskale mbi punën në Mal të Zi.
Qeveria parashikon një pagë minimale deri në 1,400 euro për pozicionet që kërkojnë arsim të lartë. Për më tepër, ekzekutivi synon që paga mesatare neto të kalojë 1,400 euro pas zbatimit të reformës.
Në të njëjtën kohë, paketa përfshin ndryshime për pensionet dhe objektiva për uljen e deficitit buxhetor.
Rezultati përfundimtar do të varet nga mënyra se si këto masa do të zbatohen gjatë vitit 2027. Në veçanti, rëndësi do të kenë ecuria e inflacionit, të ardhurat buxhetore, punësimi dhe reagimi i sektorit privat.
Për momentin, shifrat e pagave për vitin 2027 janë objektiva dhe projeksione të qeverisë. Ato do të mund të vlerësohen plotësisht vetëm pasi reforma të hyjë në fuqi dhe të krijohen të dhënat e para për efektet e saj në tregun e punës dhe në financat publike.
Detaje
- Burimi: Qeveria e Malit të Zi, MONSTAT
- Përpunoj: Diplomacia Sot