Irani ka krijuar një rrjet të gjerë për të siguruar pajisje ushtarake, eksplozivë dhe kamionë të rëndë. Rrjeti përfshin më shumë se 5 mijë agjenci të lidhura me Ministrinë e Mbrojtjes. Përmes tyre, vendi ka importuar mallra me vlerë të paktën 2 miliardë dollarë që nga janari 2025.
Hetimi i Reuters, publikuar më 29 tetor 2026, zbulon se furnizimet kanë vazhduar edhe gjatë luftës. Dërgesat kanë mbërritur në Iran nga toka, deti dhe ajri. Ndërkohë, SHBA-ja ka zbatuar sanksione dhe një bllokadë detare.
Mallrat përfshijnë materiale që mund të përdoren për prodhimin e raketave dhe dronëve. Megjithatë, disa prej tyre kanë edhe përdorime civile.
Si funksionon rrjeti sekret i Iranit
Më shumë se 5 mijë agjencitë përdorin emra që fillojnë me shkronjat MOD. Këto shkronja lidhen me Ministrinë e Mbrojtjes.
Sipas dokumenteve të shqyrtuara, agjencitë kanë të njëjtën adresë në Teheran me Ministrinë e Mbrojtjes dhe Logjistikës së Forcave të Armatosura. Ky institucion njihet me shkurtesën MODAFL.
Regjistrat e paraqesin datën e krijimit të agjencive si 11 shkurt 1979. Kjo është dita kur Ajatollah Khomeini mori pushtetin pas përmbysjes së monarkisë. Megjithatë, dokumentet tregojnë se shumica e agjencive u krijuan në vitin 2013.
Rrjeti përdor ndërmjetës dhe kompani të huaja për të realizuar blerjet. Kështu, gjurmimi i personave që financojnë dhe organizojnë dërgesat bëhet më i vështirë.
Sipas ish-zyrtarit amerikan Miad Maleki, ky sistem është një burim i rëndësishëm furnizimi për ushtrinë iraniane. Ai ndihmon në sigurimin e mallrave edhe gjatë konfliktit.
Importet përfshijnë lëndë kimike dhe kamionë të rëndë
Një nga agjencitë e identifikuara është MOD 346428. Nga janari 2025 deri në qershor 2026, ajo importoi mallra me vlerë rreth 2,3 miliardë dollarë.
Lista përfshin lëndë kimike për karburantet e raketave, eksplozivë dhe pjesë për armë. Gjithashtu, janë importuar pajisje industriale dhe komponentë për avionë.
Në dërgesa kishte edhe qindra kamionë të rëndë. Këto automjete mund të përshtaten për përdorim ushtarak, përfshirë transportin ose lëshimin e raketave.
Mallrat vinin kryesisht nga Kina, Rusia dhe Gjermania. Megjithatë, vendi i origjinës nuk provon vetvetiu se një produkt është përdorur për qëllime ushtarake.
Për të gjurmuar furnizimet, hetuesit shqyrtuan një pjesë të rreth 19 mijë regjistrimeve të importit. Ata përdorën dokumente transporti, pamje nga rrjetet sociale dhe materiale të mediave shtetërore.
Kamionët Iveco dhe lidhja me raketat
Hetimi ndalet edhe te importimi i kamionëve të markës Iveco. Sipas dokumenteve të shqyrtuara, Irani ka importuar qindra automjete të këtij modeli përmes rrjetit të agjencive.
Më 5 mars 2026, Komanda Qendrore e SHBA-së publikoi një video të një sulmi ndaj një automjeti të identifikuar si lëshues raketash iranian. Kompania britanike Janes konfirmoi se kamioni ishte i markës Iveco.
Ky rast tregon se automjetet e importuara mund të përdoren për qëllime ushtarake. Megjithatë, identifikimi i markës nuk provon se kush e bleu ose e përshtati automjetin konkret.
Lidhjet me Gardën Revolucionare
Hetimi evidentoi lidhje mes disa agjencive dhe Gardës Revolucionare Islamike të Iranit, e njohur si IRGC. Disa prej tyre lidhen edhe me konglomerate ekonomike të kontrolluara nga elita iraniane.
Numrat e telefonit të 91 agjencive shfaqen gjithashtu në dokumentet e Bankës Sepah. Këto të dhëna lidhen me llogari të personelit të IRGC-së.
Mes personave të identifikuar janë edhe komandantë të akuzuar nga SHBA-ja për abuzime ndaj protestuesve civilë. Megjithatë, akuzat duhet të dallohen nga vendimet përfundimtare gjyqësore.
Reuters nuk gjeti prova se agjencitë e identifikuara me numra në dokumente ishin sanksionuar individualisht nga qeveritë perëndimore.
Reagimi i Shteteve të Bashkuara
Një zëdhënëse e Departamentit amerikan të Thesarit deklaroi se SHBA-ja ka goditur burimet financiare të regjimit iranian. Ajo tha se Uashingtoni do të vazhdojë përpjekjet për të penguar financimin e programeve ushtarake.
Ndërkohë, institucionet iraniane të kontaktuara nga Reuters nuk iu përgjigjën kërkesave për koment. Mes tyre ishin presidenca dhe delegacioni iranian në Gjenevë.
Hetimi ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e sanksioneve ndërkombëtare. Ai tregon se ndërmjetësit dhe kompanitë e huaja mund të ndihmojnë në sigurimin e mallrave.
Megjithatë, jo çdo import përbën domosdoshmërisht shkelje të ligjit. Për këtë arsye, çdo dërgesë duhet të shqyrtohet veçmas, duke marrë parasysh produktin, kompanitë dhe rregullat në fuqi.
Detaje
- Burimi: Reuters, 240 Analytics, CENTCOM, Janes
- Përpunoj: Diplomacia Sot