Kanadaja synon të krijojë një marrëdhënie më të ngushtë me Bashkimin Europian. Kryeministri Mark Carney ka vendosur qershorin 2027 si afat për përfundimin e negociatave. Qëllimi është që Kanadaja të bëhet vendi i parë me statusin e propozuar të anëtarit të asociuar të BE-së.
Nisma u diskutua në samitin BE-Kanada, të mbajtur në Montreal më 30 tetor 2026. Në takim morën pjesë Carney, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Europian, António Costa.
Propozimi synon një bashkëpunim më të thellë se marrëdhëniet e zakonshme me vendet jashtë BE-së. Megjithatë, Kanadaja nuk do të bëhej anëtare me të drejta të plota. Gjithashtu, ky status nuk parashikohet në traktatet aktuale të BE-së.
Kanadaja dhe BE-ja synojnë marrëveshjen deri në vitin 2027
Pas samitit, Carney konfirmoi se negociatat do të vazhdojnë gjatë muajve të ardhshëm. Sipas planit të tij, ato duhet të përfundojnë deri në qershor 2027.
Ndërkohë, të dyja palët do të përcaktojnë përmbajtjen dhe kushtet e këtij partneriteti. Më pas, synohet që marrëveshja të prezantohet në samitin e ardhshëm të liderëve europianë.
Carney e cilësoi këtë nismë si një hap të rëndësishëm për marrëdhëniet mes Kanadasë dhe Europës. Ai theksoi se synimi është krijimi i partneritetit më të thellë të mundshëm, pa anëtarësim të plotë.
Megjithatë, deklarata e përbashkët e samitit nuk përdor termin “anëtar i asociuar”. Në vend të tij, dokumenti përmend një bashkëpunim gjithnjë e më të ngushtë.
Gjermania kundërshton termin anëtar i asociuar
Propozimi nuk ka marrë ende mbështetjen e plotë të vendeve të BE-së. Gjermania ka kundërshtuar përdorimin e termit “anëtar i asociuar”.
Edhe disa vende të tjera kanë shprehur rezerva gjatë negociatave. Ndër shqetësimet kryesore janë mungesa e një baze ligjore dhe paqartësitë mbi të drejtat e Kanadasë.
Kancelari gjerman Friedrich Merz kishte propozuar më parë një ide të ngjashme për Ukrainën. Kjo ndodhi gjatë diskutimeve për të ardhmen europiane të Kievit.
Megjithatë, Ukraina ka kërkuar anëtarësim të plotë në BE. Për këtë arsye, ajo ka kundërshtuar një status të ndërmjetëm.
Nga ana tjetër, Ursula von der Leyen ka mbështetur afrimin e Kanadasë me bllokun. Ajo e cilësoi marrëdhënien e propozuar si një partneritet të veçantë.
Ndërkohë, António Costa përdori një formulim më të kujdesshëm. Ai foli për një bashkëpunim më të thellë dhe më të afërt mes dy palëve.
Çfarë përfiton Kanadaja nga partneriteti me BE-në?
Samiti në Montreal solli edhe marrëveshje konkrete për zgjerimin e bashkëpunimit. Fushat kryesore përfshijnë ekonominë, arsimin dhe teknologjinë.
Ndër prioritetet janë:
- Erasmus+ – Zgjerimi i mundësive për shkëmbimin e studentëve.
- Horizon Europe – Bashkëpunimi në kërkimin shkencor dhe inovacion.
- Inteligjenca artificiale (AI) – Zhvillimi i teknologjive të reja.
- Superkompjuterët – Rritja e bashkëpunimit në informatikën e avancuar.
- Tregtia dixhitale – Lehtësimi i shkëmbimeve tregtare.
- Energjia – Sigurimi i furnizimeve dhe burimeve strategjike.
- Lëndët e para kritike – Forcimi i zinxhirëve të furnizimit.
- Siguria dhe mbrojtja – Zgjerimi i bashkëpunimit përballë sfidave të përbashkëta.
Për më tepër, palët synojnë të forcojnë lidhjet ekonomike përmes marrëveshjes ekzistuese të tregtisë së lirë CETA.
Carney kërkon miratimin e parlamentit kanadez
Një tjetër çështje e rëndësishme është miratimi i marrëveshjes. Carney ka deklaruar se propozimi do të kalojë për votim në parlamentin kanadez.
Ndërkohë, ende nuk është përcaktuar mënyra e ratifikimit nga vendet europiane.
Për këtë arsye, Komisioni Europian dhe qeveria kanadeze planifikojnë një takim të përbashkët në pranverën e vitit 2027. Takimi do të shërbejë për të përcaktuar hollësitë e partneritetit.
Në fund, afrimi me BE-në mund t’i japë Kanadasë më shumë mundësi ekonomike dhe teknologjike. Gjithashtu, ai mund të forcojë bashkëpunimin në fushën e sigurisë.
Megjithatë, statusi i anëtarit të asociuar mbetet ende një propozim. Ai nuk përbën një kategori zyrtare anëtarësimi në Bashkimin Europian.
Detaje
- Burimi: Komisioni Europian, Këshilli Europian, Qeveria e Kanadasë, AP, Euronews
- Përpunoj: Diplomacia Sot