Myslimanët në Europë, islamizmi dhe përplasja me vlerat perëndimore

Myslimanët në Europë janë pjesë e një debati të fortë mbi migracionin, sigurinë dhe identitetin kombëtar. Në qendër të tij qëndrojnë islamizmi politik dhe ekstremizmi fetar. Po ashtu, shqetësime shkaktojnë vështirësitë e integrimit dhe përplasjet me vlerat demokratike.

Problemi bëhet më serioz kur ideologjitë fetare përdoren për të kufizuar liritë individuale. Kjo vlen sidomos për të drejtat e grave, lirinë e shprehjes dhe barazinë para ligjit. Në një shoqëri demokratike, askush nuk duhet të detyrohet të ndjekë rregulla fetare kundër vullnetit të tij.

Për më tepër, institucionet duhet të reagojnë kur grupet ekstremiste justifikojnë dhunën ose nxisin urrejtjen. Besimi fetar nuk mund të përdoret si arsye për të shkelur të drejtat e të tjerëve.

Megjithatë, është e rëndësishme të dallojmë Islamin nga islamizmi politik dhe ekstremizmi i dhunshëm. Këto nuk janë e njëjta gjë. Kritika duhet të përqendrohet te idetë dhe veprimet konkrete, jo te të gjithë besimtarët.

Kina dhe trajtimi i Islamit si problem ideologjik

Kina paraqet një nga rastet më të debatueshme të kontrollit shtetëror mbi fenë. Në rajonin e Xinjiangut jeton komuniteti ujgur, kryesisht mysliman. Autoritetet kineze kanë zbatuar politika të ashpra në emër të luftës kundër ekstremizmit.

Në materiale ideologjike të publikuara nga struktura të Rinisë Komuniste në rajon, bindjet e cilësuara si ekstremiste janë përshkruar si një “sëmundje ideologjike” që duhej “shëruar”. Kjo gjuhë e paraqet ekstremizmin si një problem që kërkon ndërhyrje dhe riedukim.

Megjithatë, pasojat e politikave kineze kanë shkaktuar shqetësime të mëdha ndërkombëtare. Organizatat e të drejtave të njeriut kanë dokumentuar kufizime ndaj lirive fetare dhe identitetit kulturor të ujgurëve.

Më 31 gusht 2022, Zyra e Komisionerit të Lartë të OKB-së për të Drejtat e Njeriut publikoi një vlerësim të rëndësishëm për Xinjiangun. Dokumenti ngriti shqetësime serioze për ndalimet arbitrare dhe diskriminuese. Gjithashtu, paralajmëroi se shkeljet mund të përbënin krime kundër njerëzimit.

Ky rast tregon rrezikun e trajtimit të një komuniteti të tërë si kërcënim. Lufta kundër ekstremizmit është e nevojshme. Megjithatë, ajo nuk duhet të shndërrohet në kontroll të përgjithshëm mbi fenë.

Islamizmi politik dhe kufizimi i lirive

Islamizmi politik përfshin lëvizje që synojnë t’i japin fesë rol qendror në politikë dhe në organizimin e shoqërisë. Disa prej tyre marrin pjesë në procese politike. Të tjera mbështesin modele që bien ndesh me demokracinë liberale.

Shqetësimet rriten kur interpretime fetare përdoren për të kufizuar të drejtat e grave ose lirinë e shprehjes. Në disa vende, ligje dhe praktika të bazuara në interpretime fetare kufizojnë të drejtat e grave dhe të pakicave. Po ashtu, në disa raste ndëshkohet braktisja e fesë ose kritika ndaj autoriteteve fetare.

Këto praktika meritojnë kritikë të drejtpërdrejtë. Asnjë doktrinë nuk duhet të ketë përparësi ndaj të drejtave themelore të njeriut. Për këtë arsye, ligji civil duhet të mbrojë çdo qytetar, pavarësisht besimit.

Nga ana tjetër, jo çdo praktikë fetare përbën ekstremizëm. Mbajtja e shamisë ose frekuentimi i xhamisë nuk provojnë se një person kundërshton demokracinë. Vlerësimi duhet të mbështetet te veprimet dhe provat konkrete.

Migracioni dhe problemet e integrimit

Integrimi mbetet një sfidë për shumë vende europiane. Njohja e gjuhës, arsimimi dhe punësimi janë pjesë thelbësore të këtij procesi. Po aq i rëndësishëm është respektimi i ligjeve dhe i të drejtave të të tjerëve.

Kur këto kushte mungojnë, mund të krijohen komunitete të izoluara. Si rrjedhojë, kontaktet me institucionet dhe shoqërinë më të gjerë mund të dobësohen. Kjo situatë mund të rrisë tensionet dhe të vështirësojë bashkëjetesën.

Në disa raste, grupet radikale përpiqen të shfrytëzojnë izolimin për të përhapur ide ekstremiste. Për më tepër, presioni ndaj grave dhe vajzave mund të bëhet pengesë për lirinë e tyre. Kur individët detyrohen të ndjekin norma fetare kundër dëshirës së tyre, institucionet duhet të ndërhyjnë.

Megjithatë, integrimi nuk varet vetëm nga migrantët. Edhe politikat publike, kushtet ekonomike dhe mundësitë për punësim kanë ndikim të madh. Prandaj, problemet duhet të analizohen mbi bazën e fakteve.

Protestat kundër migracionit në Europë

Në disa vende europiane, migracioni është bërë temë kryesore e debatit politik. Protestat lidhen me kontrollin e kufijve, strehimin e azilkërkuesve dhe presionin mbi shërbimet publike.

Në disa raste, kundërshtimi ndaj migracionit shoqërohet me retorikë kundër Islamit. Protestuesit shprehin shqetësime për ndryshimet kulturore dhe integrimin. Megjithatë, jo të gjitha protestat kanë të njëjtin motiv.

Kur demonstratat shoqërohen me sulme ose kërcënime, ato kalojnë kufijtë e protestës së ligjshme. Po kështu, krimet e kryera nga individë migrantë nuk provojnë se një komunitet i tërë përbën rrezik.

Për këtë arsye, qeveritë duhet të veprojnë me vendosmëri ndaj krimit dhe ekstremizmit. Në të njëjtën kohë, ato duhet të shmangin diskriminimin mbi baza fetare.

SHBA dhe shqetësimet për sigurinë

Në Shtetet e Bashkuara, migracioni dhe siguria kombëtare janë pjesë e një debati të fortë politik. Politikat kufitare dhe deportimet kanë nxitur kundërshtime nga organizatat e të drejtave civile.

Paralelisht, autoritetet përballen me sfidën e parandalimit të terrorizmit dhe radikalizimit. Hetimet duhet të bazohen në prova konkrete. Përkatësia fetare nuk mund të shërbejë si provë e fajësisë.

Gjithashtu, diskriminimi ndaj myslimanëve mbetet shqetësim për organizatat e të drejtave civile. Prandaj, siguria duhet të mbrohet pa cenuar liritë themelore.

Myslimanët në Europë dhe e ardhmja e shoqërisë

Debati për myslimanët në Europë përfshin sigurinë, migracionin dhe ndikimin e islamizmit politik. Shqetësimet janë të arsyeshme kur bëhet fjalë për dhunën, diskriminimin dhe imponimin e normave fetare.

Megjithatë, zgjidhjet duhet të mbështeten në ligj dhe në prova. Ideologjitë që justifikojnë dhunën ose kufizojnë të drejtat e grave duhen kundërshtuar hapur. Në të njëjtën kohë, përgjegjësia duhet t’u atribuohet individëve dhe organizatave që kryejnë veprime konkrete.

Europa dhe SHBA duhet të mbrojnë sigurinë dhe të kërkojnë integrim real. Për këtë qëllim, nevojiten politika të qarta, arsimim dhe zbatim i barabartë i ligjit.

Në fund, një shoqëri demokratike duhet të ketë lirinë të kritikojë çdo fe dhe ideologji. Megjithatë, kjo kritikë duhet të mbështetet në fakte dhe të mos shndërrohet në paragjykim ndaj një komuniteti të tërë.

Detaje

• Burimi: OKB, FRA, Eurostat, Pew Research Center.
• Përpunoj: Diplomacia Sot