Studentët e Serbisë sfidojnë pushtetin e Vuçiçit

Studentët e Serbisë kanë sfiduar pushtetin e Aleksandar Vuçiçit përmes një lëvizjeje kundër korrupsionit. Pas muajsh protestash, ata e zhvendosën përballjen politike drejt zgjedhjeve.

Zhvillimet shënuan një moment të rëndësishëm për politikën serbe. Gjithashtu, ato treguan se mobilizimi qytetar mund të ndikojë në ekuilibrat politikë të vendit.

Lëvizja studentore u bë një alternativë e rëndësishme përballë strukturave tradicionale politike. Ndërkohë, pakënaqësia ndaj qeverisjes u përhap në pjesë të ndryshme të shoqërisë.

Studentët e Serbisë dhe protestat kundër korrupsionit

Protestat studentore morën hov pas tragjedisë në Novi Sad, më 1 nëntor 2024. Shembja e një tende betoni në stacionin hekurudhor shkaktoi vdekjen e 16 personave.

Ngjarja shkaktoi zemërim të madh në vend. Për këtë arsye, studentët dolën në protesta dhe kërkuan përgjegjësi institucionale.

Ata kërkuan gjithashtu transparencë për hetimin e tragjedisë. Në të njëjtën kohë, kërkuan masa konkrete kundër korrupsionit.

Fillimisht, protestat u përqendruan në universitete. Megjithatë, ato u përhapën shpejt në qytete të ndryshme. Në lëvizje u përfshinë qytetarë, akademikë dhe grupe të tjera shoqërore.

Me kalimin e kohës, kërkesat u zgjeruan. Pakënaqësia nuk lidhej më vetëm me tragjedinë në Novi Sad. Ajo përfshinte edhe mënyrën e funksionimit të institucioneve.

Parku i Pionierëve, simbol i përplasjes në Beograd

Një nga pikat kryesore të tensionit politik ishte Parku i Pionierëve në qendër të Beogradit.

Në mars 2025, mbështetës të qeverisë ngritën aty një kamp me tenda. Ata kundërshtonin bllokadat universitare dhe protestat studentore.

Kampi u njoh me emrin Ćacilend. Ai qëndroi në park për më shumë se 18 muaj. Si rezultat, hapësira u kthye në simbol të përplasjes politike.

Nga njëra anë qëndronin mbështetësit e qeverisë. Nga ana tjetër ishin protestuesit që kërkonin ndryshime institucionale.

Tensionet u shtuan gjatë zgjedhjeve të 25 tetorit 2026. Në zonën përreth parkut u vunë re grupe burrash të veshur me të zeza. Megjithatë, identiteti dhe përkatësia e tyre nuk janë konfirmuar në mënyrë të pavarur.

Pas shpalljes së rezultateve paraprake, situata ndryshoi. Mbështetësit e lëvizjes studentore dolën për të festuar në Beograd.

Të nesërmen, qytetarët nisën largimin e tendave dhe gardheve. Kështu, Parku i Pionierëve u çlirua nga kampi që kishte qëndruar aty për muaj të tërë.

Zgjedhjet e Serbisë dhe rezultati i Listës Studentore

Zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit 2026 përbënin një provë të rëndësishme për Aleksandar Vuçiçin.

Pas muajsh krizë politike, ai kishte shpallur zgjedhje të parakohshme. Ndërkohë, lëvizja studentore vendosi të kalonte nga protestat në garën politike.

Për këtë qëllim u krijua lista zgjedhore Studentët Fitojnë. Ajo u paraqit si një alternativë ndaj partive tradicionale.

Në mbrëmjen e zgjedhjeve, Vuçiçi pranoi humbjen. Ai deklaroi se lista studentore kishte fituar dhe parashikoi se do të merrte nga 135 deri në 140 mandate.

Rezultatet paraprake të publikuara më 26 tetor treguan një epërsi të listës studentore.

Sipas këtyre të dhënave, ajo mori 2.267.615 vota, ose 52,71 për qind. Kjo përkthehej në 140 mandate në parlamentin me 250 vende.

Ndërkohë, lista e mbështetur nga Vuçiçi mori 1.685.022 vota. Ajo siguroi 39,17 për qind të votave dhe 104 mandate.

Megjithatë, këto shifra ishin paraprake. Votimi u përsërit më 1 nëntor në 53 qendra votimi. Prandaj, rezultatet përfundimtare kërkonin përditësim pas përfundimit të procesit.

Çfarë ndryshon fitorja e studentëve në Serbi?

Fuqizimi i lëvizjes studentore lidhet me disa faktorë. Fillimisht, protestat bashkuan grupe të ndryshme shoqërore. Më pas, ato arritën të krijonin një alternativë politike.

Një tjetër element ishte distancimi nga partitë tradicionale opozitare. Studentët u përpoqën të ndërtonin një përfaqësim të ri politik.

Megjithatë, fitorja zgjedhore nuk i zgjidh automatikisht problemet e vendit. Lëvizja do të përballet me sfida të rëndësishme.

Ndër prioritetet janë lufta kundër korrupsionit dhe forcimi i institucioneve. Gjithashtu, rëndësi do të ketë rikthimi i besimit të qytetarëve te shteti.

Rasti i Serbisë sjell në vëmendje edhe zhvillimet politike në Hungari. Atje, Viktor Orban humbi zgjedhjet parlamentare në prill 2026. Në të dyja vendet, pakënaqësia qytetare u shndërrua në sfidë elektorale.

Në përfundim, lëvizja studentore serbe e zhvendosi përballjen nga rruga drejt kutive të votimit. Kjo shënoi një ndryshim të rëndësishëm në skenën politike të vendit.

Detaje

• Burimi: Komisioni Republikan Zgjedhor i Serbisë, Reuters, Associated Press, BBC, Radio Evropa e Lirë, CRTA.
• Përpunoj: Diplomacia Sot