Bankat qendrore përballë një vale të re rritjesh të normave të interesit

Një cikël i ri global i shtrëngimit monetar po shfaqet si mundësi gjithnjë e më konkrete, ndërsa bankat qendrore të ekonomive kryesore po përballen me një problem të rikthyer: inflacionin.

Rritja e çmimeve të energjisë, e lidhur me luftën në Iran, po shton presionin mbi politikëbërësit monetarë. Disa banka qendrore kanë nisur tashmë të rrisin normat, ndërsa të tjera po sinjalizojnë se mund të detyrohen të ndjekin të njëjtën rrugë nëse inflacioni vazhdon të mbetet i lartë.

Kjo përbën një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me pritshmëritë e vetëm disa javëve më parë, kur tregjet prisnin një zbutje të tensioneve dhe një rënie të çmimeve të energjisë.

Tre banka të mëdha ndryshojnë tonin

Banka e Japonisë ishte të premten banka e fundit e madhe qendrore që ndërmori një rritje të normës së interesit. Ky vendim erdhi vetëm dy ditë pas rritjes së normave nga Rezerva Federale e SHBA-së dhe një javë pas lëvizjes së Bankës Qendrore Evropiane.

Ndërkohë, Banka e Anglisë vendosi t’i mbajë normat të pandryshuara, por paralajmëroi se presionet inflacioniste mund ta detyrojnë të ndërhyjë përsëri.

Guvernatori i Bankës së Japonisë, Kazuo Ueda, deklaroi se politika monetare kishte hyrë në një fazë të re dhe la të kuptohej se banka ishte e gatshme të vazhdonte me rritjen e kostos së huamarrjes.

Megjithëse vendimet e këtyre institucioneve merren në mënyrë të pavarur, ato pasqyrojnë të njëjtin shqetësim: energjia më e shtrenjtë mund të rikthejë presionet mbi çmimet dhe të krijojë një valë të re inflacioni.

Lufta po ndryshon llogaritë e tregjeve

Vetëm një muaj më parë, pritshmëritë ishin dukshëm më optimiste. Një marrëveshje e përkohshme mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kishte krijuar shpresa për uljen e tensioneve dhe për një stabilizim të tregjeve të energjisë.

Por situata ndryshoi shpejt.

Dështimi i marrëveshjes, së bashku me zhvillimet e reja përgjatë Detit të Kuq dhe kërcënimet ndaj rrugëve globale të furnizimit me naftë, ka rritur shqetësimet se çmimet e energjisë mund të mbeten të larta për një periudhë më të gjatë.

Zëvendëspresidenti i BQE-së, Boris Vujčić, tha se pritshmëria tashmë është që çmimet e energjisë të qëndrojnë të larta. Sipas tij, nëse inflacioni vazhdon të jetë i lartë gjatë muajve të vjeshtës, ai mund të ndikojë në të ardhurat e familjeve, konsumin dhe në fund edhe në rritjen ekonomike.

Kjo krijon një situatë të vështirë për bankat qendrore: ato duhet të frenojnë inflacionin, por rritja e normave të interesit njëkohësisht mund të ngadalësojë ekonominë.

BQE-ja mund të vazhdojë shtrëngimin

Në Eurozonë, presioni për rritje të mëtejshme të normave është shtuar.

Burime të njohura me diskutimet brenda BQE-së kanë bërë të ditur se një tjetër rritje është tashmë pjesë e skenarëve të politikës monetare. Një lëvizje në tetor nuk përjashtohet, ndërsa një rritje në dhjetor shihet si më e mundshme.

Nëse kjo ndodh, do të ishte rritja e tretë e normave të BQE-së gjatë këtij viti.

Greg Fuzesi nga JPMorgan tha se niveli përfundimtar i normave do të varet në masë të madhe nga zhvillimet në Lindjen e Mesme. Sipas tij, një normë mbi 3% nuk mund të përjashtohet plotësisht.

Kjo tregon se bankierët qendrorë nuk po përballen më vetëm me të dhënat tradicionale ekonomike, por edhe me një faktor të jashtëm shumë të vështirë për t’u parashikuar: zhvillimin e konfliktit dhe ndikimin e tij në tregjet globale të energjisë.

Rezerva Federale përballet me presion politik

Në Shtetet e Bashkuara, Rezerva Federale po përpiqet të ruajë fokusin te inflacioni, pavarësisht kërkesave publike të Presidentit Donald Trump për norma më të ulëta interesi.

Kreu i ri i bankës qendrore amerikane, Kevin Warsh, iu bashkua politikëbërësve të tjerë në vendimin për rritjen e normave.

Në konferencën pas mbledhjes, Warsh argumentoi se kushtet financiare nuk mund të konsideroheshin në tërësi si kufizuese. Komentet e tij u interpretuan nga tregjet si një sinjal se Rezerva Federale nuk e konsideron ende të përfunduar luftën kundër inflacionit.

Vendimi për rritjen e normave ishte unanim dhe, së bashku me deklaratat e drejtuesve të bankës, u perceptua si një përgatitje për masa të tjera shtrënguese.

Andrew Lake, drejtor investimesh në Mirabaud Asset Management, tha se Rezerva Federale kishte rifituar një pjesë të besueshmërisë së saj pas rritjes së normave.

Parashikimet e reja ekonomike të bankës treguan se 16 nga 18 politikëbërësit presin të paktën një rritje tjetër prej 0.25 pikë përqindjeje deri në fund të vitit.

Banka e Anglisë mund të ndryshojë kurs

Edhe pse Banka e Anglisë nuk e ndryshoi normën në mbledhjen e fundit, mesazhi i saj ishte dukshëm më i ashpër.

Guvernatori Andrew Bailey paralajmëroi se sa më gjatë të zgjasë konflikti dhe presioni mbi çmimet, aq më e vështirë bëhet situata për bankën.

Toni i ri u interpretua nga tregjet si një sinjal se Banka e Anglisë mund të jetë duke u përgatitur për të ndjekur politikën më shtrënguese të Rezervës Federale dhe BQE-së.

Disa analistë ende presin vetëm një rritje të normës nga banka britanike. Megjithatë, tregjet financiare, pas mbledhjes së fundit, po llogarisnin pothuajse katër rritje me nga 0.25 pikë përqindjeje gjatë vitit të ardhshëm.

Një problem i vjetër po rikthehet

Të gjitha këto zhvillime tregojnë për një ndryshim të rëndësishëm në ekonominë globale.

Pas një periudhe kur bankat qendrore shpresonin të ulnin gradualisht normat e interesit, pa rikthyer inflacionin, rritja e kostove të energjisë po i detyron ato të rishikojnë planet.

Rreziku kryesor është që një goditje e jashtme, si rritja e çmimit të naftës dhe gazit, të transmetohet në pjesën tjetër të ekonomisë. Kostot më të larta të energjisë mund të rrisin çmimet e produkteve dhe shërbimeve, të ulin fuqinë blerëse të familjeve dhe në të njëjtën kohë të dobësojnë aktivitetin ekonomik.

Për bankat qendrore, kjo është një nga situatat më të vështira: të luftojnë inflacionin pa shkaktuar një ngadalësim të tepruar ekonomik.

Prandaj, pyetja kryesore për tregjet nuk është më nëse bankat qendrore do të vazhdojnë të jenë të kujdesshme, por sa larg mund të shkojë ky cikël i ri i shtrëngimit monetar.

Përgjigjja do të varet në masë të madhe nga zhvillimet në tregjet e energjisë dhe nga kohëzgjatja e konfliktit në Lindjen e Mesme.