Marrëveshja e Mekës, Arabia Saudite forcon bashkëpunimin me Turqinë dhe Pakistanin
Marrëveshja e Mekës ka hyrë në një fazë të re pas takimit të drejtuesve ushtarakë të Arabisë Saudite, Turqisë dhe Pakistanit në Riad. Konsultimet u zhvilluan në një moment tensioni të shtuar në rajon, ndërsa sulmet e pretenduara të Houthive nga Jemeni kanë rritur shqetësimet për sigurinë saudite dhe stabilitetin në Detin e Kuq.
Takimi u përqendrua te forcimi i bashkëpunimit ushtarak, shkëmbimi i informacionit dhe koordinimi i kapaciteteve mbrojtëse. Tre vendet riafirmuan gjithashtu parimin e mbrojtjes së përbashkët të përcaktuar në marrëveshjen e nënshkruar në Mekë.
Marrëveshja e Mekës kalon në fazën e koordinimit
Marrëveshja e Mekës u nënshkrua më 7 gusht nga Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani. Sipas dokumentit, një sulm i armatosur ndaj njërit prej vendeve nënshkruese konsiderohet sulm ndaj të treja palëve.
Pakti krijoi një kuadër të ri për bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes. Ai parashikon koordinim më të madh mes forcave të armatosura dhe forcim të kapaciteteve të përbashkëta.
Takimi në Riad përfaqëson një hap të mëtejshëm në zbatimin e këtij kuadri. Përfaqësuesit ushtarakë diskutuan mënyrat e bashkëpunimit dhe nevojat e sigurisë së Arabisë Saudite.
Nga Turqia mori pjesë shefi i Shtabit të Përgjithshëm, gjenerali Selçuk Bayraktaroğlu. Pakistani u përfaqësua nga Field Marshal Asim Munir, ndërsa Arabia Saudite nga shefi i Shtabit të Përgjithshëm, gjenerali Fayyadh Bin Hamed Al-Ruwaili.
Ky proces ishte paraprirë nga takimi i Komitetit Strategjik Politik dhe të Mbrojtjes, i zhvilluar në Stamboll në fund të gushtit. Në atë takim morën pjesë zyrtarë të lartë politikë dhe ushtarakë nga të tre vendet.
Sulmet nga Jemeni rrisin presionin mbi Riadin
Në qendër të diskutimeve është situata e sigurisë në Arabinë Saudite. Houthit kanë pretenduar se kanë kryer sulme me raketa dhe dronë ndaj objektivave në territorin saudit.
Autoritetet saudite kanë njoftuar në raste të ndryshme për përgjime të raketave dhe dronëve. Ndërkohë, Houthit kanë paraqitur versionet e tyre për objektivat që pretendojnë se kanë goditur.
Këto deklarata nuk përputhen gjithmonë dhe rezultatet e disa sulmeve nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur. Për këtë arsye, pretendimet e palëve duhet të trajtohen veçmas nga informacionet e konfirmuara zyrtarisht.
Për Arabinë Saudite, shqetësimi është më i gjerë se siguria e qyteteve. Në rrezik mund të jetë edhe infrastruktura energjetike dhe transporti detar në zonën e Detit të Kuq.
Yanbu është një qendër e rëndësishme energjetike në bregun perëndimor të Arabisë Saudite. Ndërkohë, ngushtica Bab al-Mandab është një korridor i rëndësishëm për tregtinë ndërkombëtare dhe transportin detar.
Pikërisht për këtë arsye, përshkallëzimi në Jemen mund të ketë pasoja përtej kufijve të konfliktit.
Turqia dhe Pakistani përballen me një angazhim të ri
Për Turqinë, marrëveshja krijon një kanal të ri bashkëpunimi ushtarak me Arabinë Saudite dhe Pakistanin. Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan ka deklaruar se Ankaraja është e gatshme të shqyrtojë nevojat mbrojtëse të Riadit.
Megjithatë, kjo nuk nënkupton automatikisht dërgimin e trupave turke në Jemen. Deri tani, zhvillimet e konfirmuara lidhen me konsultimet dhe koordinimin ushtarak.
Edhe Pakistani ndodhet përballë një situate të ndjeshme. Islamabad ka marrëdhënie të rëndësishme me Arabinë Saudite, por përfshirja direkte në luftimet e Jemenit do të sillte pasoja të tjera për politikën e tij rajonale.
Pakistani është përpjekur gjithashtu të përdorë kanalet diplomatike për të ulur tensionet. Zyrtarët pakistanezë situatë, roli i Pakistanit nuk kufizohet vetëm te dimensioni ushtarak. Diplomacia mbetet një tjetër instrument kanë zhvilluar kontakte me aktorë të ndryshëm rajonalë në përpjekje për të shmangur një përshkallëzim më të madh.
Në këtë situatë, roli i Pakistanit nuk kufizohet vetëm te dimensioni ushtarak. Diplomacia mbetet një tjetër instrument i përdorur nga Islamabad për të menaxhuar marrëdhëniet me aktorët kryesorë të rajonit.
Çfarë nënkupton marrëveshja për Jemenin
Marrëveshja e Mekës nuk përcakton automatikisht se si duhet të reagojnë Turqia dhe Pakistani në çdo situatë ushtarake. Ajo krijon parimin e mbrojtjes së përbashkët, ndërsa zbatimi praktik kërkon vendime politike dhe ushtarake.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme në rastin e Jemenit. Një përfshirje direkte në konflikt do të ishte shumë më e gjerë se mbështetja për mbrojtjen ajrore, shkëmbimin e inteligjencës apo ndihmën teknike.
Deri tani, nuk është bërë i ditur ndonjë vendim për një operacion të përbashkët tokësor të Turqisë, Pakistanit dhe Arabisë Saudite në Jemen.
Kjo e bën takimin në Riad të rëndësishëm për të kuptuar se si do të zbatohet marrëveshja në praktikë. Palët po përcaktojnë mënyrat e koordinimit, ndërsa situata e sigurisë mund të ndikojë në hapat e ardhshëm.
Deti i Kuq mbetet një pikë e rëndësishme
Zhvillimet në Jemen kanë një dimension të fortë ekonomik. Bab al-Mandab lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe përbën një nga korridoret kryesore të transportit detar.
Përshkallëzimi i luftimeve mund të ndikojë në sigurinë e anijeve, kostot e transportit dhe rrugët që përdorin kompanitë ndërkombëtare.
Për Arabinë Saudite, situata ka edhe një dimension energjetik. Infrastrukturat në bregun e Detit të Kuq janë të rëndësishme për eksportet dhe për transportin e produkteve energjetike.
Prandaj, mbrojtja e territorit dhe e infrastrukturës kritike është bërë një nga shqetësimet kryesore të Riadit.
Marrëveshja e Mekës përballet me një provë konkrete
Takimi i drejtuesve ushtarakë tregon se Marrëveshja e Mekës po kalon nga një marrëveshje politike në një mekanizëm më konkret bashkëpunimi.
Arabia Saudite kërkon të forcojë mbrojtjen e territorit të saj. Turqia po shqyrton mënyrat e mbështetjes brenda kuadrit të marrëveshjes. Ndërkohë, Pakistani po përpiqet të ruajë ekuilibrin mes angazhimeve të sigurisë dhe rolit të tij diplomatik në rajon.
Megjithatë, nuk ka ende një vendim të konfirmuar për përfshirjen direkte të forcave turke ose pakistaneze në luftimet në Jemen.
Zhvillimet e ardhshme do të varen nga niveli i kërcënimit ndaj Arabisë Saudite, situata në Jemen dhe vendimet që tre vendet do të marrin në kuadër të marrëveshjes së përbashkët të mbrojtjes.
Nëse tensionet vazhdojnë, Marrëveshja e Mekës mund të marrë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në mënyrën se si Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani koordinojnë politikat e tyre të sigurisë.
Detaje
- Burimi: SPA, Reuters, OKB
- Përpunoj: DiplomaciaSot