Kryeministri Edi Rama ka mbajtur sot fjalimin në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, ku ka përcjellë mesazhet e Shqipërisë për zhvillimet ndërkombëtare, paqen, teknologjinë dhe sfidat e një bote në transformim të shpejtë.
Edi Rama në OKB e përqendroi fjalimin e Shqipërisë te Inteligjenca Artificiale, paqja, zhvillimi dhe ndryshimet që po sjell teknologjia në shoqëri. Në fjalën e tij në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, kryeministri shqiptar u ndal te përdorimi i AI në administratë dhe te nevoja që vendimmarrja publike të mbetet e lidhur me përgjegjësinë njerëzore.
Fjalimi u mbajt gjatë sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme. Në këtë kuadër, Shqipëria prezantoi qëndrimet e saj mbi zhvillimet ndërkombëtare dhe ndryshimet që po ndikojnë marrëdhëniet mes shteteve.
Edi Rama në OKB, në fokus Inteligjenca Artificiale
Një nga temat kryesore të fjalimit ishte Inteligjenca Artificiale. Rama e paraqiti teknologjinë si një prej faktorëve që po ndryshojnë mënyrën se si funksionojnë shoqëritë dhe institucionet.
Kryeministri iu referua edhe përvojës së Shqipërisë në përdorimin e AI në administratën publike. Ai përmendi krijimin e postit të ministrit të shtetit për Inteligjencën Artificiale dhe përdorimin e një sistemi të bazuar në teknologji për këtë funksion.
“Sollëm ministren e parë me Inteligjencë Artificiale, por asnjë algoritëm nuk mban mandat”, tha Rama gjatë fjalimit.
Deklarata e tij e vendos teknologjinë brenda një debati më të gjerë mbi përgjegjësinë institucionale. Sipas këtij këndvështrimi, AI mund të përdoret për të mbështetur administratën, por vendimet politike dhe përgjegjësia për to mbeten te njerëzit dhe institucionet.
Pikërisht për këtë arsye, përdorimi i AI në sektorin publik kërkon rregulla të qarta. Transparenca, mbikëqyrja dhe përcaktimi i përgjegjësisë janë disa nga çështjet që shoqërojnë zgjerimin e teknologjisë në administratë.
Shqipëria dhe përdorimi i AI në administratë
Qeveria shqiptare ka rritur vitet e fundit vëmendjen ndaj teknologjisë dhe transformimit digjital. AI është përfshirë në diskutimet mbi modernizimin e administratës dhe zhvillimin e shërbimeve publike.
Në këtë kuadër, qeveria ka njoftuar edhe përgatitjen e një Programi Kombëtar për Inteligjencën Artificiale. Objektivi i deklaruar është që përdorimi i teknologjive të reja të shtrihet në fusha të ndryshme të ekonomisë dhe administratës.
Kjo qasje e vendos Shqipërinë pjesë të një zhvillimi që po ndodh edhe në vende të tjera. Qeveritë po përpiqen të përdorin AI për përpunimin e informacionit, automatizimin e proceseve dhe përmirësimin e shërbimeve.
Megjithatë, përdorimi i teknologjisë në institucionet publike sjell edhe kufizime të reja. Një sistem algoritmik mund të ndihmojë në analizën e të dhënave, por nuk mund të zëvendësojë automatikisht përgjegjësinë e një institucioni.
Për këtë arsye, deklarata e Ramës në OKB u përqendrua jo vetëm te potenciali i AI, por edhe te kufijtë e përdorimit të saj.
Fjalimi në OKB dhe mesazhi për paqen
Përveç teknologjisë, Rama foli edhe për raportin mes paqes dhe zhvillimit ekonomik.
Sipas tij, stabiliteti nuk duhet parë vetëm si rezultat i zhvillimit. Ai është gjithashtu një kusht për krijimin e mundësive ekonomike dhe sociale.
Në një periudhë kur konfliktet dhe tensionet gjeopolitike kanë pasoja për ekonominë globale, kjo çështje merr një rëndësi të veçantë. Krizat ndërkombëtare ndikojnë në tregti, investime, energji dhe sigurinë ekonomike.
Në këtë kontekst, Rama e lidhi bashkëpunimin ndërkombëtar me nevojën për të ruajtur stabilitetin. Mesazhi i tij ishte se zhvillimi ekonomik nuk mund të ndahet plotësisht nga siguria dhe paqja.
Tema përputhet edhe me debatin më të gjerë në OKB. Sesioni i 81-të i Asamblesë së Përgjithshme zhvillohet në një periudhë kur organizata po përballet me konflikte, tensione politike dhe kërkesa për ndryshimin e mënyrës se si funksionon sistemi shumëpalësh.
Rama në OKB për Europën dhe ndryshimet globale
Një tjetër pjesë e fjalimit lidhej me Europën. Rama argumentoi se kontinenti duhet të jetë më i hapur ndaj ndryshimeve dhe përvojave që vijnë nga pjesë të tjera të botës.
Sipas tij, zhvillimi europian duhet të shoqërohet me aftësinë për të përfituar nga idetë dhe eksperiencat ndërkombëtare.
Për Shqipërinë, kjo çështje lidhet drejtpërdrejt edhe me procesin e integrimit europian. Tirana e ka vendosur anëtarësimin në Bashkimin Europian në qendër të politikës së saj të jashtme dhe të agjendës së reformave.
Megjithatë, qëndrimet e shprehura nga Rama për Europën janë qëndrime të qeverisë shqiptare. Ato nuk duhet të paraqiten si qëndrime të përbashkëta të të gjitha vendeve europiane.
Në të njëjtën kohë, Shqipëria kërkon të ruajë një rol aktiv në çështjet që lidhen me sigurinë europiane, bashkëpunimin rajonal dhe marrëdhëniet ndërkombëtare.
AI dhe përgjegjësia njerëzore
Debati mbi AI po shkon përtej teknologjisë. Një nga çështjet kryesore është mënyra se si institucionet do të kontrollojnë përdorimin e sistemeve algoritmike.
Në sektorin publik, kjo çështje bëhet edhe më e rëndësishme. Vendimet administrative mund të ndikojnë drejtpërdrejt te qytetarët. Për këtë arsye, duhet të jetë e qartë se kush mban përgjegjësi për një vendim dhe si mund të kontrollohet procesi që ka çuar te ai vendim.
Në këtë pikë, mesazhi i Edi Ramës në OKB lidhet me një debat që po zhvillohet në nivel ndërkombëtar. Organizata të ndryshme po diskutojnë mënyrën se si AI mund të zhvillohet dhe të përdoret pa dobësuar përgjegjësinë njerëzore.
OKB-ja ka zhvilluar diskutime të posaçme mbi qeverisjen e AI, zhvillimin teknologjik dhe ndikimin e saj në shoqëri. Këto diskutime përfshijnë çështje si siguria, zhvillimi ekonomik, të drejtat e njeriut dhe përdorimi i përgjegjshëm i teknologjisë.
Në këtë kuadër, përvoja e Shqipërisë me përdorimin e AI në administratë është pjesë e një diskutimi më të gjerë. Çështja kryesore nuk është vetëm nëse teknologjia mund të përdoret, por edhe se si duhet të përdoret.
Shqipëria kërkon rol në debatin teknologjik
Prania e Ramës në OKB i dha Shqipërisë mundësinë të prezantojë qasjen e saj për teknologjinë përpara një audience ndërkombëtare.
Kryeministri e lidhi përdorimin e AI me transformimin e administratës dhe me nevojën për institucione që përshtaten me ndryshimet teknologjike.
Në të njëjtën kohë, ai e vendosi këtë temë përkrah çështjeve tradicionale të diplomacisë. Paqja, siguria, zhvillimi ekonomik dhe bashkëpunimi ndërkombëtar mbetën pjesë e mesazhit të Shqipërisë.
Kjo qasje tregon se teknologjia po bëhet gjithnjë e më shumë pjesë e agjendës politike. AI nuk trajtohet më vetëm si çështje e sektorit privat apo e industrisë teknologjike. Ajo po hyn edhe në diskutimet mbi administratën publike dhe mënyrën se si qeveritë marrin vendime.
Për Shqipërinë, ky debat lidhet edhe me transformimin digjital të shtetit. Nëse përdorimi i AI zgjerohet, institucionet do të përballen me nevojën për rregulla më të qarta dhe mekanizma kontrolli.
Mesazhi i Ramës nga Nju Jorku
Fjalimi i Edi Ramës në OKB u përqendrua në një kombinim çështjesh që lidhen me zhvillimet teknologjike dhe politike.
AI ishte një nga temat më të dallueshme. Kryeministri përdori përvojën shqiptare për të folur mbi marrëdhënien mes teknologjisë dhe përgjegjësisë njerëzore.
Në të njëjtën kohë, ai foli për paqen, zhvillimin ekonomik dhe nevojën për bashkëpunim ndërkombëtar. Europa ishte një tjetër pjesë e rëndësishme e mesazhit.
Në këtë mënyrë, Edi Rama në OKB e paraqiti Shqipërinë si një vend që kërkon të marrë pjesë në debatet e reja ndërkombëtare. Teknologjia është një prej tyre, por ajo shoqërohet me çështje të sigurisë, ekonomisë dhe qeverisjes.
Përvoja shqiptare me AI mbetet në zhvillim. Megjithatë, diskutimi për përdorimin e saj në administratë tashmë është bërë pjesë e agjendës publike.
Në fund, mesazhi kryesor i fjalimit lidhet me një parim të qartë. Teknologjia mund të ndryshojë mënyrën se si funksionojnë institucionet, por përgjegjësia për vendimmarrjen publike mbetet njerëzore.
Detaje
- Përpunoj: DiplomaciaSot