Bankat qendrore europiane zhvendosin arin nga SHBA-ja

Bankat qendrore europiane po rishikojnë mënyrën se si ruajnë rezervat e arit, ndërsa zhvillimet gjeopolitike dhe financiare po rrisin vëmendjen ndaj sigurisë dhe aksesit në asetet strategjike. Holanda dhe Franca kanë ndërmarrë hapa për të zhvendosur arin e mbajtur në SHBA, ndërsa në Gjermani dhe Itali është hapur debat për masa të ngjashme.

Vendimet e fundit lidhen me disa faktorë. Mes tyre janë pasiguria gjeopolitike, nevoja për akses të shpejtë në rezerva gjatë krizave dhe dëshira për të shmangur përqendrimin e të gjitha aseteve në një juridiksion të vetëm.

Pse bankat qendrore europiane po zhvendosin arin?

Vendndodhja e rezervave të arit është bërë një çështje më e rëndësishme për bankat qendrore europiane. Ari konsiderohet një aset strategjik dhe mënyra e ruajtjes së tij ndikon në shpejtësinë me të cilën mund të përdoret në raste të jashtëzakonshme.

Banka qendrore e Holandës, De Nederlandsche Bank, ka zhvendosur rreth 86 tonë ar nga Nju-Jorku në Londër. Institucioni e ka lidhur vendimin me paqëndrueshmërinë gjeopolitike dhe me nevojën për të shpërndarë rezervat në juridiksione të ndryshme.

Edhe Franca ka ndërmarrë një hap të ngjashëm. Midis korrikut 2025 dhe janarit 2026, Banka e Francës tërhoqi arin që kishte mbetur në Rezervën Federale të Nju-Jorkut. Guvernatori François Villeroy de Galhau deklaroi se vendimi nuk ishte i motivuar politikisht.

Në Gjermani dhe Itali, ndërkohë, disa politikanë kanë kërkuar rikthimin e një pjese të rezervave të arit nga SHBA-ja.

A lidhet vendimi me besimin te SHBA-ja?

Zhvendosja e arit nuk nënkupton domosdoshmërisht mungesë besimi te institucionet amerikane. Ekspertët vlerësojnë se rreziku i konfiskimit të drejtpërdrejtë të rezervave europiane konsiderohet shumë i ulët.

Megjithatë, shqetësimi lidhet edhe me mundësinë që rezervat të bëhen përkohësisht të paarritshme në një situatë ekstreme. Një krizë gjeopolitike, ndryshime në regjimin e sanksioneve ose probleme juridike mund të ndikojnë në aksesin ndaj aseteve.

Për këtë arsye, bankat qendrore europiane po i kushtojnë më shumë rëndësi shpërndarjes së rezervave. Diversifikimi mund të ulë varësinë nga një juridiksion i vetëm.

Ari po fiton rëndësi si aset rezervë

Pas krizës financiare globale të vitit 2008, bankat qendrore në shumë vende kanë rritur blerjet e arit. Sipas Këshillit Botëror të Arit, gjatë viteve të fundit blerjet vjetore kanë qenë dukshëm më të larta se mesatarja e dekadës paraardhëse.

Kjo tendencë është ndikuar nga një seri zhvillimesh ndërkombëtare. Kriza e borxhit në eurozonë, pandemia, tensionet tregtare dhe konfliktet gjeopolitike kanë shtuar interesin për asetet rezervë që mund të përdoren në periudha pasigurie.

Për më tepër, bankat qendrore nuk po shikojnë vetëm sasinë e arit që zotërojnë. Ato po vlerësojnë gjithashtu vendndodhjen, sigurinë dhe mundësinë për ta mobilizuar shpejt atë.

Pse Londra po shihet si alternativë?

Zhvendosja e sasive të mëdha të arit kërkon siguri të lartë, infrastrukturë të specializuar dhe kosto të konsiderueshme. Për këtë arsye, zgjedhja e vendit të ruajtjes nuk bëhet vetëm mbi bazën e faktorëve politikë.

Londra është një prej qendrave kryesore globale të tregtimit të arit. Tregu i saj ofron likuiditet të lartë dhe mundësi për shitjen, shkëmbimin ose përdorimin e arit si garanci.

Në rastin e Holandës, zhvendosja drejt Londrës lidhet me këtë rol të rëndësishëm të kryeqytetit britanik në tregun ndërkombëtar të arit.

Banka e Anglisë është gjithashtu një prej institucioneve kryesore për ruajtjen e arit. Në depot e saj ruhen qindra mijëra shufra ari, me një vlerë shumë të lartë.

Gjermania ende ruan ar në SHBA

Pavarësisht lëvizjeve të fundit, SHBA-ja vazhdon të jetë një prej vendeve ku ruhen rezerva të rëndësishme ari të bankave qendrore europiane.

Gjermania është një shembull i rëndësishëm. Bundesbank riktheu rreth 300 tonë ar nga SHBA-ja në Gjermani gjatë viteve 2013–2017. Megjithatë, ajo vazhdon të mbajë më shumë se 1.000 tonë në territorin amerikan.

Bundesbank ka deklaruar më herët se nuk ka dyshime për sigurinë dhe besueshmërinë e Bankës Federale të Rezervës së Nju-Jorkut si institucion ruajtës.

Kjo tregon se zhvendosja e arit nuk është një proces uniform. Bankat qendrore mund të zgjedhin kombinime të ndryshme mes sigurisë, diversifikimit dhe aksesit në tregjet ndërkombëtare.

Politika amerikane ndikon në debatin europian

Përveç faktorëve financiarë, zhvillimet politike në SHBA kanë ndikuar në debatin europian për menaxhimin e rezervave.

Politikat e administratës Trump, marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Bashkimit Europian dhe diskutimet rreth Grenlandës kanë shtuar vëmendjen ndaj varësisë europiane nga institucionet dhe tregjet amerikane.

Në të njëjtën kohë, shqetësimet për tregjet financiare amerikane janë bërë pjesë e diskutimit më të gjerë mbi rezervat.

Megjithatë, zhvendosja e arit nuk duhet interpretuar automatikisht si një votë mosbesimi ndaj SHBA-së. Për bankat qendrore, diversifikimi mund të jetë një mënyrë për të reduktuar rrezikun e përqendrimit dhe për të garantuar akses më të shpejtë në asetet rezervë.

Në këtë kuadër, zhvillimet e fundit tregojnë se rëndësi nuk ka vetëm sasia e arit që zotërojnë bankat qendrore europiane. Po aq e rëndësishme është edhe ku ruhet ari dhe sa shpejt mund të vihet në përdorim.

Detaje

• Burimi: Reuters, Banka e Holandës, Banka e Francës, Bundesbank, World Gold Council
• Përpunoj: Diplomacia Sot