Çështja e Qipros mbetet në qendër të përpjekjeve diplomatike të Kombeve të Bashkuara. E dërguara personale e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, María Ángela Holguín, ka riafirmuar angazhimin për të vazhduar kontaktet me dy palët. Synimi është krijimi i kushteve për rikthimin e negociatave.
Pas takimeve të zhvilluara në Nju Jork në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, diplomacia për Qipron hyn në një fazë të re. Palët kanë diskutuar metodologjinë e procesit, masat e ndërtimit të besimit dhe mënyrën se si mund të shfrytëzohen konvergjencat e arritura më parë.
Megjithatë, rikthimi i plotë në tryezën e negociatave ende nuk është realizuar. Disa çështje vazhdojnë të kenë qëndrime të ndryshme mes dy komuniteteve.
Holguín: OKB-ja do të vazhdojë përpjekjet
María Ángela Holguín është e dërguara personale e António Guterres për çështjen e Qipros. Ajo është ngarkuar nga Sekretari i Përgjithshëm për të punuar me palët dhe për të kërkuar hapësira të përbashkëta që mund të çojnë drejt një procesi të ri politik.
Në kontaktet e fundit në Nju Jork, Holguín përcolli mesazhin se përpjekjet e OKB-së do të vazhdojnë. Ajo u takua me Presidentin e Republikës së Qipros, Nikos Christodoulides, në një takim që zgjati rreth një orë.
Pas takimit, si Christodoulides, ashtu edhe Holguín e përshkruan bisedën si të mirë dhe konstruktive. Holguín tha se OKB-ja vazhdon përpjekjet për të arritur përparim në çështjen e Qipros.
Kjo përpjekje zhvillohet në një moment të rëndësishëm për procesin. Sekretari i Përgjithshëm Guterres ka theksuar edhe më herët nevojën për të rindërtuar besimin mes dy komuniteteve dhe për të krijuar kushtet për një takim të ri.
Në korrik 2026, Guterres deklaroi se synonte të organizonte bisedime të reja për çështjen e Qipros. OKB-ja e ka lidhur këtë proces me nevojën për të forcuar besimin dhe për të krijuar një bazë për angazhim të mëtejshëm.
Dokumenti i konvergjencave në qendër të procesit
Një nga elementet e rëndësishme të fazës së ardhshme është dokumenti që përmbledh konvergjencat e arritura gjatë negociatave të mëparshme.
Presidenti i Qipros, Nikos Christodoulides, ka mbështetur përdorimin e këtyre konvergjencave si pikënisje për rifillimin e bisedimeve. Në një deklaratë të mëparshme, ai tha se dokumenti duhet t’u paraqitet palëve dhe fuqive garantuese përpara një procesi më të gjerë negociues.
Sipas këtij qëndrimi, negociatat do të mund të rifillonin duke ruajtur atë që është arritur më parë. Çështjet ku palët kanë ende dallime do të mbeteshin për t’u diskutuar.
Kjo qasje lidhet me një çështje të rëndësishme të procesit të Qipros: nëse negociatat e reja duhet të nisin nga fillimi apo të ndërtohen mbi marrëveshjet dhe konvergjencat e mëparshme.
OKB-ja ka dokumentuar në raportet e saj se procesi i mëparshëm ka prodhuar një numër konvergjencash dhe iniciativa për ndërtimin e besimit. Prandaj, ruajtja e këtij materiali negociues mbetet një element i rëndësishëm për çdo përpjekje të re.
Masat e ndërtimit të besimit
Përveç çështjeve politike, OKB-ja i ka kushtuar rëndësi edhe masave të ndërtimit të besimit.
Këto masa synojnë të krijojnë bashkëpunim praktik mes dy komuniteteve. Në proceset e fundit janë diskutuar fusha si mjedisi, klima, hapja e pikave të kalimit, çminimi, restaurimi i varrezave dhe energjia diellore në zonën tampon.
Në raportet e OKB-së janë përmendur edhe iniciativa të tjera. Mes tyre janë bashkëpunimi me shoqërinë civile, shkëmbimi i objekteve kulturore dhe monitorimi i cilësisë së ajrit.
Këto hapa nuk zëvendësojnë negociatat politike. Megjithatë, OKB-ja i konsideron të rëndësishme për krijimin e një klime më të përshtatshme për dialog.
Në këtë kuadër, Guterres ka kërkuar që dy liderët të vazhdojnë zbatimin e masave të dakordësuara. Qëllimi është që bashkëpunimi praktik të shërbejë si tregues i gatishmërisë për një proces më të gjerë.
Ende ka dallime mes dy palëve
Pavarësisht kontakteve diplomatike, çështjet kryesore politike nuk janë zgjidhur.
Presidenti Christodoulides ka thënë se në disa fusha ekziston mirëkuptim, ndërsa në të tjera vazhdojnë dallimet. Ai ka përmendur veçanërisht metodologjinë, çështjet substanciale dhe masat e ndërtimit të besimit.
Kjo do të thotë se rikthimi i dialogut nuk është një proces automatik.
Palët duhet të bien dakord për mënyrën e zhvillimit të tij. Për më tepër, duhet të përcaktojnë se cilat çështje mund të trajtohen menjëherë dhe cilat kërkojnë negociata më të gjata.
Pikërisht këtu ndërhyrja e OKB-së merr rëndësi. Organizata synon të ndihmojë palët të gjejnë një bazë të përbashkët për rifillimin e procesit.
Megjithatë, vendimet politike mbeten në duart e palëve. OKB-ja mund të lehtësojë dialogun, por nuk mund të zëvendësojë vullnetin politik të dy komuniteteve.
Christodoulides kërkon ruajtjen e bazës së negociatave
Presidenti i Republikës së Qipros ka përsëritur se procesi duhet të mbështetet mbi bazën e përcaktuar nga rezolutat përkatëse të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Në dokumentet e dorëzuara në kuadër të procesit të OKB-së, pala grekoqipriote ka riafirmuar mbështetjen për një zgjidhje federale dyzonale dhe dykombëtare me barazi politike, në përputhje me rezolutat përkatëse të Këshillit të Sigurimit.
Kjo është pozita e shprehur nga pala grekoqipriote. Në anën tjetër, pala turkoqipriote ka qëndrimet e saj për bazën dhe formën e zgjidhjes.
Për këtë arsye, një nga sfidat kryesore mbetet gjetja e një formule që mund të pranohet nga të dyja palët.
Holguín pritet të vazhdojë kontaktet
Përpjekjet diplomatike nuk mbyllen me takimet në Nju Jork.
Holguín pritet të vazhdojë kontaktet me palët edhe në Qipro. Qëllimi është të identifikohen mundësitë për një proces të ri dhe të krijohet një klimë më e favorshme për dialog.
Kjo qasje është në përputhje me mandatin që Guterres i ka dhënë asaj. Kur u emërua, OKB-ja e ngarkoi Holguín me detyrën për të angazhuar palët, për të kërkuar pika të përbashkëta dhe për t’i këshilluar Sekretarit të Përgjithshëm mbi rrugën përpara.
Në këtë fazë, rëndësi kanë edhe takimet mes liderëve dhe negociatorëve. Kontaktet e drejtpërdrejta mund të ndihmojnë në identifikimin e çështjeve ku ekziston hapësirë për marrëveshje.
Megjithatë, mbeten edhe çështje të vështira. Këto kërkojnë vendime politike dhe negociata të drejtpërdrejta.
Aktiviteti diplomatik i Qipros në Nju Jork
Në të njëjtën periudhë, Ministri i Jashtëm i Qipros, Konstantinos Kombos, zhvilloi një numër takimesh në Nju Jork.
Sipas Ministrisë së Jashtme të Qipros, Kombos u takua me homologë nga vende të ndryshme dhe me zyrtarë të organizatave shumëpalëshe. Në qendër ishin marrëdhëniet dypalëshe, zhvillimet rajonale dhe bashkëpunimi në kuadër të organizatave ndërkombëtare.
Një pjesë e rëndësishme e aktivitetit diplomatik lidhej me forcimin e marrëdhënieve të Qipros me partnerët ndërkombëtarë.
Ministria e Jashtme njoftoi gjithashtu se Kombos nënshkroi gjithsej nëntë marrëveshje dhe memorandume bashkëpunimi gjatë ciklit të kontakteve në Nju Jork. Mes tyre ishte një memorandum me Liberinë për konsultime politike dhe vendosja e marrëdhënieve diplomatike me Republikën e Afrikës Qendrore. U nënshkruan gjithashtu marrëveshje për shërbimet ajrore me Ruandën dhe një memorandum për arsimin e lartë me Filipinet.
Këto zhvillime janë pjesë e aktivitetit më të gjerë diplomatik të Republikës së Qipros. Ato nuk lidhen drejtpërdrejt me negociatat për çështjen e Qipros, por tregojnë përpjekjen e Nikozisë për të zgjeruar marrëdhëniet ndërkombëtare.
Një proces që kërkon hapa të rinj
Çështja e Qipros vazhdon të mbetet një nga dosjet më të ndërlikuara në Mesdheun Lindor.
Përpjekjet e fundit të OKB-së tregojnë se procesi diplomatik nuk është braktisur. Përkundrazi, Holguín vazhdon kontaktet me palët dhe Guterres ka shprehur mbështetje për rikthimin e dialogut.
Megjithatë, ekziston një dallim mes përpjekjeve për të rifilluar negociatat dhe arritjes së një marrëveshjeje politike. E para është duke u zhvilluar. E dyta mbetet një objektiv i negociatave të ardhshme.
Dokumenti i konvergjencave mund të shërbejë si pikënisje. Masat e ndërtimit të besimit mund të ndihmojnë në krijimin e një klime më të mirë. Në të njëjtën kohë, takimet e drejtpërdrejta mes palëve do të jenë të nevojshme për të trajtuar çështjet ku vazhdojnë dallimet.
Për momentin, mesazhi i OKB-së është i qartë: kanalet diplomatike mbeten të hapura dhe përpjekjet për të krijuar kushtet për një proces të ri do të vazhdojnë.
Rikthimi i negociatave, megjithatë, do të varet nga gatishmëria e dy palëve për të bërë hapa të mëtejshëm dhe për të gjetur një bazë të përbashkët.
Në këtë fazë, Qiproja mbetet në një periudhë përgatitore. Kontaktet diplomatike po vazhdojnë, dokumentet e mëparshme po shqyrtohen dhe masat e ndërtimit të besimit mbeten pjesë e diskutimeve.
Hapi i ardhshëm do të jetë përcaktimi i mënyrës se si këto përpjekje mund të shndërrohen në një proces të ri negociues. Deri atëherë, OKB-ja do të vazhdojë rolin e saj ndërmjetësues dhe Holguín do të vijojë kontaktet me palët.
Detaje
- Përpunoj: DiplomaciaSot
- Burimet: OKB, Presidenca e Republikës së Qipros, Ministria e Jashtme e Qipros, Gov.cy., Euronews,