Familjet shqiptare përballen me vështirësi për të mbyllur muajin

Familjet shqiptare përballen me vështirësi të konsiderueshme për të përballuar shpenzimet e zakonshme mujore. Të dhënat e Eurostat për vitin 2023 tregojnë se 32.9% e popullsisë në Shqipëri deklaroi se e kishte të vështirë të mbyllte muajin. Një tjetër 13.4% raportoi se e kishte këtë problem me shumë vështirësi.

Së bashku, këto dy kategori përfaqësojnë 46.3% të popullsisë. Pra, gati gjysma e personave të përfshirë në matje deklarojnë vështirësi të mëdha në përballimin e shpenzimeve të zakonshme.

Treguesi i Eurostat mat mënyrën se si familjet e vlerësojnë aftësinë e tyre për të përballuar shpenzimet me të ardhurat që kanë në dispozicion. Ai nuk është një matje vetëm e pagave. Në vlerësim hyjnë të ardhurat dhe gjendja ekonomike e familjes në tërësi.

Familjet shqiptare dhe kostoja e jetesës

Vështirësia për të mbyllur muajin lidhet me raportin mes të ardhurave dhe shpenzimeve. Një familje mund të ketë një pagë më të lartë, por edhe shpenzime më të mëdha për banesën, ushqimet, energjinë ose transportin.

Për këtë arsye, niveli i pagës nuk mjafton për të treguar nëse një familje e përballon lehtë muajin. Rëndësi ka edhe sa nga të ardhurat shkojnë për nevojat bazë.

Në Shqipëri, paga mesatare mujore bruto arriti në 86,984 lekë në tremujorin e katërt të vitit 2025. Sipas INSTAT, kjo ishte 4.3% më e lartë se në të njëjtin tremujor të vitit 2024.

Megjithatë, paga mesatare nuk pasqyron situatën e çdo familjeje. Të ardhurat ndryshojnë sipas profesionit, sektorit dhe nivelit të punësimit. Po ashtu, edhe shpenzimet ndryshojnë nga një familje te tjetra.

Çmimet e ushqimeve rëndojnë buxhetin familjar

Një tjetër element i rëndësishëm është niveli i çmimeve. Të dhënat e Eurostat për vitin 2025 tregojnë se indeksi i çmimeve për ushqimet dhe pijet joalkoolike në Shqipëri ishte 102.9, kur mesatarja e Bashkimit Europian ishte 100.

Kjo do të thotë se, sipas këtij treguesi, niveli i çmimeve për këtë kategori në Shqipëri ishte rreth 2.9% mbi mesataren e BE-së.

Megjithatë, ky indeks nuk mat fuqinë blerëse të familjeve. Eurostat thekson se nivelet e çmimeve nuk përshtaten sipas ndryshimeve në të ardhura ose paga.

Prandaj, për familjet shqiptare, rëndësi ka kombinimi i dy faktorëve. Nga njëra anë janë të ardhurat. Nga ana tjetër janë çmimet dhe shpenzimet që duhet të mbulohen çdo muaj.

Si e mat Eurostat vështirësinë për të mbyllur muajin

Eurostat e mat këtë situatë përmes treguesit “Inability to make ends meet”, i cili publikohet në datasetin ilc_mdes09. Të dhënat përfshijnë vende europiane dhe mbulojnë periudhën nga viti 2003 deri në vitin 2025.

Familjet vlerësojnë nëse janë në gjendje të përballojnë shpenzimet e zakonshme dhe të nevojshme. Përgjigjet ndahen në nivele të ndryshme vështirësie.

Kategoritë përfshijnë situata nga “me shumë vështirësi” deri te “shumë lehtë”. Për qëllime statistikore, Eurostat përdor kategoritë e vështirësisë për të ndërtuar tregues të krahasueshëm mes vendeve.

Kjo metodë është e rëndësishme sepse tregon perceptimin e familjeve për gjendjen e tyre financiare. Në këtë mënyrë, statistika nuk kufizohet vetëm te niveli i të ardhurave.

Shqipëria dhe mesatarja e Bashkimit Europian

Në vitin 2025, 17.6% e popullsisë së Bashkimit Europian deklaroi se e kishte të vështirë ose shumë të vështirë të mbyllte muajin. Eurostat e ndan këtë tregues në 11.2% që raportuan vështirësi dhe 6.4% që deklaruan shumë vështirësi.

Në të njëjtën periudhë, 26.4% e popullsisë së BE-së deklaroi se e përballonte muajin lehtë ose shumë lehtë. Ndërkohë, 56.1% u përfshi në dy kategoritë e ndërmjetme, pra relativisht lehtë ose me disa vështirësi.

Krahasimi me Shqipërinë duhet bërë me kujdes. Shifra 46.3% për Shqipërinë i referohet vitit 2023, ndërsa shifra 17.6% për BE-në i referohet vitit 2025.

Megjithatë, të dhënat tregojnë se vështirësia për të përballuar shpenzimet mujore është një tregues që ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin.

Familjet shqiptare përballë çmimeve europiane

Të dhënat për çmimet japin një tjetër këndvështrim mbi buxhetet familjare.

Eurostat publikon indekse të niveleve të çmimeve për mallra dhe shërbime të ndryshme. Për vitin 2025, niveli i çmimeve të ushqimeve dhe pijeve joalkoolike në Shqipëri ishte 102.9 kundrejt mesatares 100 të BE-së.

Ky tregues nuk duhet ngatërruar me inflacionin. Indeksi krahason nivelin e çmimeve mes vendeve, ndërsa inflacioni mat ndryshimin e çmimeve me kalimin e kohës.

Në praktikë, një familje përballet me një numër të madh shpenzimesh mujore. Ushqimet janë vetëm një pjesë e tyre. Banesa, energjia, transporti dhe shërbimet e tjera ndikojnë gjithashtu në buxhet.

Pikërisht për këtë arsye, familjet shqiptare nuk mund të vlerësohen vetëm përmes një treguesi të vetëm ekonomik.

Të ardhurat nuk tregojnë të gjithë historinë

Rritja e pagës mesatare është një tregues i rëndësishëm. Megjithatë, ajo nuk tregon automatikisht se si ndryshon situata e çdo familjeje.

Sipas INSTAT, paga mesatare mujore bruto ishte 86,984 lekë në tremujorin e katërt të vitit 2025. Krahasuar me një vit më parë, rritja ishte 4.3%.

Ndërkohë, shpenzimet familjare kanë strukturë të ndryshme. Një familje me fëmijë mund të ketë kosto më të larta për ushqime dhe arsim. Një familje që paguan qira mund të ketë një barrë tjetër mujore.

Po kështu, një familje që jeton në banesën e saj mund të ketë më shumë hapësirë për shpenzime të tjera. Për këtë arsye, niveli i të ardhurave duhet parë gjithmonë së bashku me strukturën e shpenzimeve.

Çfarë tregojnë të dhënat për familjet shqiptare

Shifra 46.3% është rezultat i bashkimit të dy kategorive të Eurostat për vitin 2023. Në Shqipëri, 32.9% deklaroi vështirësi dhe 13.4% shumë vështirësi për të përballuar shpenzimet mujore.

Kjo shifër tregon se një pjesë e madhe e popullsisë e percepton buxhetin familjar si të vështirë për t’u menaxhuar. Megjithatë, ajo nuk tregon se të gjitha familjet kanë të njëjtën situatë ekonomike.

Treguesi duhet lexuar së bashku me të ardhurat, çmimet dhe kushtet e banimit. Në këtë mënyrë, krijohet një pamje më e plotë e presionit që mund të përjetojnë familjet shqiptare.

Për më tepër, të dhënat e Eurostat duhet të interpretohen sipas vitit të referencës. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur bëhen krahasime me Bashkimin Europian ose me vende të tjera.

Presioni mbi buxhetet familjare

Të dhënat e disponueshme tregojnë një kombinim të rëndësishëm. Shqipëria ka një nivel të raportuar të vështirësisë për të mbyllur muajin, ndërsa të dhënat për vitin 2025 tregojnë një nivel çmimesh të ushqimeve dhe pijeve joalkoolike pak mbi mesataren e BE-së.

Nga ana tjetër, paga mesatare mujore bruto në fund të vitit 2025 ishte 86,984 lekë. Kjo shifër tregon nivelin mesatar të pagës, por jo shpërndarjen e të ardhurave në të gjithë popullsinë.

Prandaj, vështirësia për të mbyllur muajin duhet parë si pjesë e një tabloje më të gjerë ekonomike. Të ardhurat, çmimet, banesa dhe përbërja e familjes ndikojnë së bashku në buxhetin mujor.

Në këtë kuadër, treguesi i Eurostat ofron një matje të rëndësishme të mënyrës se si popullsia e përjeton gjendjen ekonomike të familjes. Ai ndihmon edhe në krahasimin e kushteve të jetesës mes vendeve europiane.

Për familjet shqiptare, aftësia për të përballuar shpenzimet e zakonshme mbetet e lidhur ngushtë me raportin mes të ardhurave dhe kostos së jetesës.

Detaje

• Burimi: Eurostat, INSTAT, Komisioni Europian
• Përpunoj: Diplomacia Sot