Përpjekjet e Donald Trump për të ulur çmimin e naftës në SHBA po bëhen gjithnjë e më të kushtueshme. Me zgjedhjet e mesmandatit më 3 nëntor që po afrohen, administrata amerikane po ndërmerr masa të reja për të lehtësuar barrën financiare të fermerëve dhe transportuesve. Megjithatë, çmimet e karburantit vijojnë të mbeten të larta.
Masat përfshijnë 8 miliardë dollarë ndihmë për fermerët, lehtësimin e disa rregullave për përdorimin e karburantit dhe zbutjen e kufizimeve ndaj naftës ruse. Gjithashtu, Uashingtoni po ushtron presion ndaj aleatëve europianë për të liruar rezervat e tyre strategjike të naftës.
Pavarësisht këtyre ndërhyrjeve, çmimi mesatar i naftës për automjetet në SHBA arriti në 6,28 dollarë për galon më 19 tetor. Kjo shënoi një rritje prej afro 10 centësh brenda një jave, pas dy javësh rënieje.
Çmimi i naftës rëndon mbi ekonominë amerikane
Karburanti është kthyer në një shqetësim të madh për administratën Trump. Kostot e larta prekin drejtpërdrejt fermerët, kompanitë e ndërtimit dhe operatorët e transportit të mallrave. Për më tepër, ato ndikojnë edhe në çmimet e produkteve për konsumatorët.
Rritja e kostove të transportit dhe prodhimit po ushtron presion shtesë mbi inflacionin. Kjo e bën më të vështirë për qeverinë të përmbushë premtimet për uljen e kostos së jetesës.
Sipas një sondazhi të Reuters/Ipsos të zhvilluar në tetor, gati 80% e amerikanëve fajësonin Trumpin për rritjen e kostove. Ndërkohë, republikanët po përpiqen të ruajnë shumicat e tyre të ngushta në Kongres në zgjedhjet e 3 nëntorit.
Pakënaqësia është veçanërisht e dukshme në shtetet bujqësore, si Iowa dhe Kansas. Atje, fermerët përballen me çmime të larta të karburantit dhe plehrave, ndërprerje tregtare dhe vështirësi ekonomike.
Ndihma për fermerët arrin në nivele rekord
Një nga masat kryesore të administratës është paketa prej 8 miliardë dollarësh për fermerët. Ajo synon të kompensojë një pjesë të humbjeve të shkaktuara nga kostot e larta dhe vështirësitë në tregti.
Pagesat e përgjithshme federale për sektorin bujqësor pritej të arrinin në 47 miliardë dollarë gjatë vitit 2026. Me paketën e re, shuma do të ngjitet në 55,4 miliardë dollarë. Ky nivel do të tejkalonte rekordin e mëparshëm prej 45 miliardë dollarësh, të regjistruar në vitin 2020 gjatë pandemisë.
Megjithatë, ndihma nuk pritet të mbërrijë para zgjedhjeve. Sipas një zyrtari të Departamentit amerikan të Bujqësisë, pagesat mund të kryhen deri në fund të vitit.
Për këtë arsye, masa mund të mos sjellë lehtësim të menjëhershëm për fermerët. Ajo gjithashtu ka hapur debat mbi përdorimin e fondeve publike për të kompensuar humbjet që lidhen pjesërisht me politikat tregtare të administratës.
Rob Larew, president i Unionit Kombëtar të Fermerëve, ka kritikuar mbështetjen e përsëritur financiare. Sipas tij, pagesat e njëhershme nuk u japin fermerëve sigurinë e nevojshme për të planifikuar aktivitetin e tyre në afatgjatë.
Nafta me ngjyrë të kuqe dhe paqartësitë fiskale
Më 5 tetor, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që lejon përkohësisht përdorimin në rrugë të naftës së ngjyrosur me të kuqe. Ky karburant përdoret zakonisht për makineri bujqësore dhe pajisje të tjera jashtë rrugëve publike, ku zbatohet një regjim i ndryshëm taksimi.
Masa synon të ulë përkohësisht barrën fiskale për fermerët dhe transportuesit deri më 31 dhjetor 2026. Megjithatë, zbatimi i saj ka krijuar paqartësi për kompanitë e transportit dhe operatorët e pikave të furnizimit.
Administrata amerikane ka parashikuar lehtësim të detyrimeve dhe penaliteteve të caktuara. Por kjo nuk do të thotë se të gjitha detyrimet tatimore janë shfuqizuar automatikisht.
David Fialkov, përfaqësues i organizatës tregtare NATSO, e cila përfaqëson operatorët e pikave të shërbimit për kamionët, ka vlerësuar synimin për të ulur kostot. Megjithatë, ai ka paralajmëruar se udhëzimet mbeten të paqarta dhe se masa mund të sjellë rreziqe për bizneset.
Fialkov gjithashtu ka shprehur dyshime se kjo nismë do të ndikojë ndjeshëm në çmimin e naftës.
Lehtësimi i sanksioneve ndaj Rusisë ngre shqetësime
Një tjetër masë e diskutueshme është lehtësimi i kufizimeve ndaj karburantit rus. Administrata Trump e ka paraqitur këtë hap si pjesë të përpjekjeve për të rritur furnizimin me energji dhe për të ulur çmimet.
Trump e ka mbrojtur vendimin edhe si një mjet për të nxitur presidentin rus Vladimir Putin të angazhohet në negociata për përfundimin e luftës në Ukrainë.
Megjithatë, vendimi ka shkaktuar kritika nga përfaqësues të të dyja partive amerikane. Kundërshtarët argumentojnë se lehtësimi i sanksioneve mund të rrisë të ardhurat e Moskës dhe të ndihmojë financimin e luftës në Ukrainë.
Ndërkohë, mbetet e paqartë nëse ky hap do të sjellë ulje të ndjeshme të çmimeve për konsumatorët amerikanë.
Analistët e energjisë vlerësojnë se konflikti me Iranin ka pasur ndikim më të madh në rritjen e çmimeve, duke ndërprerë rrjedhën globale të naftës dhe furnizimin me karburante të rafinuara. Sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse kanë ndikuar gjithashtu në furnizim, por roli i tyre në çmimet amerikane konsiderohet më i kufizuar.
Edward Fishman, drejtor i Qendrës Maurice R. Greenberg në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, i ka cilësuar përpjekjet e administratës si një mënyrë për të zhvendosur përgjegjësinë politike, në vend që të adresojnë drejtpërdrejt shkaqet e rritjes së çmimeve.
Presion ndaj aleatëve europianë për rezervat e naftës
Përveç masave të brendshme, administrata amerikane po kërkon nga aleatët europianë të lirojnë rezerva strategjike të naftës. Kjo nismë synon të rrisë furnizimin në treg dhe të zbusë presionin mbi çmimet.
Megjithatë, Uashingtoni ka hasur vështirësi në këtë përpjekje. Presioni ndaj aleatëve, i shoqëruar me kërcënimin për kufizimin e eksporteve amerikane të naftës, ka krijuar tensione diplomatike.
Në të njëjtën kohë, Shtëpia e Bardhë ka fajësuar faktorë të mëparshëm për çmimet e larta. Mes tyre përmenden mbyllja e rafinerive ndër vite dhe pasojat e luftës në Ukrainë.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Taylor Rogers, ka mbrojtur masat e Trumpit, duke deklaruar se synimi është të ulen shpenzimet e fermerëve, transportuesve dhe punëtorëve amerikanë.
Për momentin, çmimet e larta tregojnë se masat e ndërmarra nuk kanë sjellë ende lehtësimin e pritur. Me zgjedhjet e mesmandatit në prag, administrata përballet me sfidën e uljes së kostove pa shtuar më tej presionin mbi buxhetin federal dhe marrëdhëniet ndërkombëtare.
Detaje
- Burimi: Reuters, EIA, Shtëpia e Bardhë
- Përpunoj: Diplomacia Sot