The Man Who Built an Island Out of Plastic Bottles <YouTube>

Richart Sowa ndërtoi pranë Isla Mujeres në Meksikë një ishull lundrues të bërë kryesisht nga shishe plastike të vendosura në rrjeta dhe të lidhura së bashku. Projekti, i njohur si Joyxee Island, u kthye në shtëpinë e tij dhe tërhoqi vëmendjen e vizitorëve dhe mediave.

Mbi platformën lundruese u ndërtua një banesë trekatëshe. Sowa vendosi gjithashtu panele diellore, internet, hapësira për not, bimësi dhe pajisje të tjera. Në këtë mënyrë, një strukturë e krijuar nga materiale të hedhura u shndërrua në një hapësirë të mirëfilltë banimi.

Megjithatë, projekti nuk zgjati përgjithmonë. Dëmtimet nga stuhitë dhe ndërhyrja e autoriteteve çuan në heqjen e ishullit në vitin 2019.

Një ide që nisi vite më parë

Historia e ishullit nuk fillon me Joyxee Island. Përpara tij, Sowa kishte ndërtuar një tjetër strukturë të ngjashme, të quajtur Spiral Island.

Projekti i parë nisi në vitin 1998 pranë Puerto Aventuras. Ideja ishte të krijohej një ishull lundrues duke përdorur shishe plastike si element kryesor të flotacionit.

Shishet vendoseshin në rrjeta dhe lidheshin me njëra-tjetrën. Mbi to shtoheshin materiale të tjera për të krijuar një sipërfaqe ku mund të ndërtohej dhe të rritej bimësi.

Sowa nuk e pa projektin vetëm si një vepër artistike. Ai jetoi në Spiral Island dhe e zhvilloi gradualisht, duke shtuar një banesë dhe hapësira të tjera.

Megjithatë, struktura u përball me një pengesë që nuk mund të kontrollohej lehtë. Në vitin 2005, uragani Emily e dëmtoi rëndë dhe i dha fund projektit të parë.

Pavarësisht kësaj, Sowa nuk hoqi dorë nga ideja. Pas shkatërrimit të Spiral Island, ai nisi të planifikonte një version të ri.

Ndërtimi i Joyxee Island

Projekti i dytë nisi në fund të vitit 2007 dhe u zhvillua gjatë vitit pasues pranë Isla Mujeres.

Kësaj here, Sowa ndërtoi një platformë më të madhe dhe e përshtati projektin me kushtet e zonës. Baza u krijua nga shishe plastike të vendosura në rrjeta dhe të bashkuara për të siguruar flotacionin.

Numri i shisheve të përdorura ndryshon sipas burimeve. Disa përshkrime përmendin më shumë se 100 mijë, ndërsa të tjera flasin për rreth 150 mijë. Për këtë arsye, shifra 150 mijë përdoret si një vlerësim i njohur për projektin, jo si një të dhënë zyrtare të pakontestueshme.

Mbi bazën lundruese u vendosën materiale të tjera ndërtimi. Më pas u shtuan bimë dhe elemente që e bënë strukturën më të përshtatshme për jetesë.

Kështu, platforma fillestare u shndërrua gradualisht në një ishull artificial.

Një shtëpi trekatëshe mbi ujë

Joyxee Island nuk ishte vetëm një platformë që qëndronte mbi ujë. Sowa e pajisi me shumë prej elementeve që gjenden në një shtëpi të zakonshme.

Në strukturë u ndërtua një banesë trekatëshe. Energjia elektrike sigurohej përmes paneleve diellore, ndërsa interneti e bënte të mundur komunikimin me botën jashtë ishullit.

Projekti përfshinte gjithashtu hapësira për not dhe një ujëvarë. Një lavatriçe përdorte lëvizjen e valëve si pjesë të mekanizmit të saj.

Për më tepër, Sowa kultivonte bimësi në ishull. Synimi ishte që struktura të mos ishte vetëm një vend ku mund të qëndrohej përkohësisht, por një hapësirë ku ai mund të jetonte.

Kjo e bëri Joyxee Island një eksperiment shumë më të gjerë sesa thjesht ripërdorimi i shisheve plastike.

Natyra u bë pjesë e projektit

Me kalimin e kohës, struktura filloi të ndërvepronte edhe me mjedisin përreth.

Bimësia u zhvillua pranë platformës, ndërsa mangrovat u shfaqën rreth pjesëve të ishullit. Hapësirat nën strukturë u kthyen gjithashtu në zona ku mund të gjendeshin organizma detarë.

Për këtë arsye, Joyxee Island u përshkrua në disa raste si një projekt ku ndërtimi artificial dhe natyra ndërthureshin.

Megjithatë, ripërdorimi i plastikës nuk duhet barazuar automatikisht me një zgjidhje të plotë ekologjike. Materiali vazhdonte të ishte pjesë e një strukture në mjedis detar.

Prandaj, projekti mund të shihet si një eksperiment në ripërdorimin e mbetjeve, por jo si një model i provuar për zgjidhjen e problemit të ndotjes plastike.

Ishulli tërhoqi vizitorë

Joyxee Island u bë me kalimin e kohës një pikë kurioziteti për vizitorët.

Struktura ndodhej rreth 27 metra nga bregu i Isla Mujeres. Pozicioni pranë bregut e bënte më të lehtë për njerëzit të shihnin nga afër një projekt që ishte krejt i pazakontë për zonën.

Sowa e përdori ishullin si banesë, por ai gjithashtu u bë pjesë e eksperiencës turistike lokale. Vizitorët mund të shihnin mënyrën se si shishet ishin përdorur për të krijuar bazën lundruese.

Në këtë mënyrë, projekti fitoi një funksion tjetër. Përveçse ishte shtëpi, u bë edhe një shembull i arkitekturës alternative.

Vëmendja e mediave ndërkombëtare e bëri historinë edhe më të njohur.

Stuhitë i dhanë fund projektit

Megjithatë, jetesa mbi ujë kishte edhe rreziqe të dukshme.

Stuhitë dëmtuan në mënyrë të përsëritur strukturën. Me kalimin e kohës, ishulli nuk mund të vazhdonte të funksiononte në të njëjtën mënyrë.

Në vitin 2019, autoritetet lokale kërkuan që Joyxee Island të hiqej. Kështu, pas disa vitesh përdorimi, projekti mori fund.

Në këtë kuptim, shprehja se Sowa “e humbi” ishullin nuk i referohet domosdoshmërisht një momenti të vetëm. Përfundimi ishte rezultat i dëmtimeve të grumbulluara dhe vendimit për largimin e strukturës.

Historia përsëriti në një farë mënyre atë që kishte ndodhur me Spiral Island. Edhe projekti i parë ishte mposhtur nga kushtet atmosferike.

Një eksperiment që mbeti në histori

Sowa ndërtoi dy struktura të pazakonta mbi ujë. E para u shkatërrua nga uragani Emily në vitin 2005. E dyta arriti të funksiononte për vite dhe u kthye në një shtëpi të vërtetë për krijuesin e saj.

Në të dyja rastet, ideja ishte e njëjtë. Materialet që zakonisht konsiderohen mbetje mund të përdoren për të krijuar diçka krejt tjetër.

Joyxee Island tregoi se mijëra shishe plastike mund të shërbenin si bazë flotuese për një strukturë ku mund të ndërtohej një banesë. Megjithatë, projekti tregoi gjithashtu kufijtë e një zgjidhjeje të tillë.

Një strukturë lundruese mbetet e ekspozuar ndaj motit dhe kushteve të detit. Për më tepër, përdorimi i plastikës në ujë sjell pyetje të tjera për ndikimin mjedisor.

Prandaj, Joyxee Island nuk mund të shihet si një zgjidhje universale për ndotjen ose për ndërtimin e banesave të qëndrueshme. Ishte një projekt personal, artistik dhe eksperimental që u zhvillua për disa vite në brigjet e Meksikës.

Sot ishulli nuk ekziston më. Megjithatë, historia e tij vazhdon të jetë një nga shembujt më të pazakontë të mënyrës se si një material i zakonshëm mund të përdoret për të krijuar një hapësirë të pazakontë jetese.

Nga një grumbull shishesh plastike te një shtëpi trekatëshe mbi ujë, projekti i Richart Sowa tregoi se një ide e pazakontë mund të shndërrohet në një eksperiment real. Ishulli u zhduk, por historia e tij mbeti.

Detaje

• Burimi Atlas Obscura, National Weather Service, materiale dokumentuese për Spiral Island dhe Joyxee Island
• Përpunoj: Diplomacia Sot