Katari dhe Turqia kritikojnë Izraelin në OKB: Gaza në qendër të debatit ndërkombëtar
22/09/2026
Kriza në Gaza ka qenë në qendër të debatit të hapjes së sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Në Nju Jork, Katari dhe Turqia kritikuan veprimet e Izraelit dhe kërkuan më shumë presion ndërkombëtar.
Të dy vendet përsëritën gjithashtu mbështetjen për krijimin e një shteti palestinez. Ndërkohë, ata kërkuan mbrojtjen e civilëve dhe dërgimin e ndihmave humanitare në Gaza.
Në fjalimet e tyre, emiri i Katarit Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani dhe presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan e vendosën krizën humanitare në plan të parë. Megjithatë, roli i dy vendeve nuk kufizohet vetëm te kritikat.
Katari është përfshirë në përpjekjet për ndërmjetësim. Turqia, nga ana tjetër, po përdor diplomacinë për të mbështetur çështjen palestineze dhe zgjidhjen me dy shtete.
Katari: Gaza është një provë për komunitetin ndërkombëtar
Në fjalimin e tij në OKB, emiri i Katarit e paraqiti krizën në Gaza si një test për rendin ndërkombëtar.
Al Thani përdori kritika të forta ndaj Izraelit. Ai e cilësoi situatën në Gaza si “gjenocid” dhe kërkoi zbatimin e parimeve të së drejtës ndërkombëtare.
Ky është qëndrimi politik i Katarit. Për këtë arsye, ai duhet dalluar nga përcaktimet juridike që mund të bëhen nga institucionet përkatëse ndërkombëtare.
Në të njëjtën kohë, emiri foli për rolin e Katarit si ndërmjetës. Doha ka marrë pjesë në negociatat për Gazën së bashku me Egjiptin dhe Shtetet e Bashkuara.
Kjo krijon një rol të dyfishtë për Katarin. Nga njëra anë, vendi kritikon publikisht veprimet izraelite. Nga ana tjetër, ai përpiqet të mbajë hapur kanalet diplomatike.
Këto kanale mund të përdoren për armëpushimin, lirimin e pengjeve dhe dërgimin e ndihmave.
Erdoğan kërkon presion ndaj Izraelit
Edhe Recep Tayyip Erdoğan e përdori podiumin e OKB-së për të kritikuar Izraelin.
Presidenti turk foli për situatën në Gaza dhe kërkoi një reagim më të madh nga komuniteti ndërkombëtar. Ai gjithashtu kritikoi mënyrën se si funksionon Këshilli i Sigurimit të OKB-së.
Sipas Erdoğan, struktura aktuale nuk pasqyron realitetin e botës së sotme. Ai vuri në dukje rolin e pesë anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit.
Për më tepër, presidenti turk e lidhi këtë çështje me luftën në Gaza. Ai kërkoi presion ndaj Izraelit dhe përsëriti mbështetjen e Turqisë për krijimin e shtetit palestinez.
Erdoğan foli gjithashtu për presidentin palestinez Mahmoud Abbas. Ai kritikoi faktin që Abbas nuk ka marrë pjesë fizikisht në Asamblenë e Përgjithshme për dy vite radhazi.
Katari dhe Turqia kundërshtojnë zhvendosjen e palestinezëve
Një tjetër pikë e përbashkët është kundërshtimi i zhvendosjes së palestinezëve nga Gaza.
Më 6 shtator, ministrat e jashtëm të tetë vendeve arabe dhe myslimane kundërshtuan deklaratat izraelite për zhvendosjen e palestinezëve. Në grup ishin Katari, Turqia, Egjipti, Jordania, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Indonezia dhe Pakistani.
Vendet kundërshtuan çdo plan që do të çonte në largimin e detyruar të palestinezëve nga territori.
Sipas tyre, një veprim i tillë do të binte ndesh me parimet e së drejtës ndërkombëtare dhe do të cenonte të drejtat e palestinezëve.
Çështja lidhet edhe me të ardhmen e Gazës pas luftës. Katari dhe Turqia kërkojnë që Gaza të mbetet pjesë e territorit palestinez.
Po ashtu, ata mbështesin krijimin e një shteti palestinez. Në këtë kuadër, zgjidhja me dy shtete mbetet një nga kërkesat kryesore të tyre.
Ndihma humanitare mbetet në qendër
Më 21 shtator, ministrat e jashtëm të tetë vendeve u takuan në Nju Jork. Takimi u zhvillua në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme.
Në deklaratën e tyre, ata shprehën shqetësim për situatën humanitare në Gaza. Gjithashtu, kërkuan që ndihmat të hyjnë në mënyrë të sigurt dhe pa pengesa.
Ministrat kërkuan edhe furnizime për rimëkëmbjen e hershme. Për më tepër, ata kërkuan rehabilitimin e infrastrukturës kritike.
Ruajtja e armëpushimit ishte një tjetër kërkesë e rëndësishme. Sipas tyre, zbatimi i marrëveshjeve duhet të shoqërohet me hapa konkretë në terren.
Kjo tregon se diplomacia e këtyre vendeve nuk përqendrohet vetëm te statusi politik i Palestinës. Ajo përfshin gjithashtu ndihmat, rindërtimin dhe zbatimin e marrëveshjeve.
Turqia e sheh krizën si çështje rajonale
Për Ankaranë, lufta në Gaza është pjesë e një problemi më të gjerë në Lindjen e Mesme.
Turqia ka kritikuar zgjerimin e konfliktit në rajon. Sipas qeverisë turke, përshkallëzimi i dhunës mund të dëmtojë stabilitetin rajonal.
Prandaj, Erdoğan e lidhi çështjen e Gazës edhe me nevojën për ndryshime në sistemin ndërkombëtar.
Në këtë kuadër, Turqia argumenton se lufta në Gaza ka nxjerrë në pah dobësi në mënyrën se si funksionojnë institucionet ndërkombëtare.
Katari mes kritikës dhe ndërmjetësimit
Pozicioni i Katarit është më kompleks. Vendi kritikon Izraelin, por njëkohësisht mban një rol të rëndësishëm në negociata.
Doha ka qenë një nga kanalet kryesore të komunikimit për bisedimet lidhur me Gazën. Në këtë proces ka bashkëpunuar me Egjiptin dhe Shtetet e Bashkuara.
Për këtë arsye, Katari përpiqet të ruajë komunikimin me palët. Synimi është që këto kanale të përdoren për armëpushim, lirimin e pengjeve dhe dërgimin e ndihmave.
Kështu, kritikat publike dhe ndërmjetësimi diplomatik zhvillohen paralelisht.
Zgjidhja me dy shtete
Mbështetja për zgjidhjen me dy shtete është një tjetër pikë e përbashkët mes Katarit dhe Turqisë.
Në deklaratën e 9 shtatorit, tetë vendet arabe dhe myslimane përsëritën mbështetjen për një shtet palestinez të pavarur dhe sovran.
Ata mbështetën gjithashtu krijimin e tij mbi bazën e kufijve të vitit 1967, me Jerusalemin Lindor si kryeqytet.
Kjo kërkesë lidhet edhe me kundërshtimin e zgjerimit të vendbanimeve izraelite në territorin e pushtuar palestinez.
Në të njëjtën kohë, vendet kërkojnë që Gaza dhe Bregu Perëndimor të trajtohen si pjesë e një tërësie territoriale palestineze.
Debati në Nju Jork
Debati në Asamblenë e Përgjithshme zhvillohet në një periudhë të tensionuar për Lindjen e Mesme.
Lufta në Gaza është një nga krizat kryesore të rajonit. Përveç saj, tensionet mes aktorëve të ndryshëm kanë rritur pasigurinë në të gjithë zonën.
Në këtë situatë, Katari dhe Turqia po përdorin platformën e OKB-së për të shtuar presionin diplomatik.
Për Dohën, prioritet mbeten mbrojtja e civilëve, ndihmat humanitare dhe vazhdimi i negociatave. Ndërkohë, Ankaraja kërkon edhe ndryshime në mënyrën se si funksionon sistemi ndërkombëtar.
Megjithatë, deklaratat politike nuk zëvendësojnë hetimet apo proceset juridike. Përgjegjësia për incidente të veçanta mbetet çështje për t’u shqyrtuar nga institucionet përkatëse.
Çfarë kërkojnë Katari dhe Turqia?
Në qendër të qëndrimeve të dy vendeve janë disa kërkesa.
- Ruajtja e armëpushimit në Gaza.
- Hyrja e sigurt dhe e pandërprerë e ndihmave humanitare.
- Rindërtimi i infrastrukturës së dëmtuar.
- Kundërshtimi i zhvendosjes së palestinezëve.
- Mbështetja për krijimin e shtetit palestinez.
- Zgjidhja me dy shtete.
- Një proces politik për të ardhmen e Gazës.
Në këtë mënyrë, Katari dhe Turqia po përpiqen të ndikojnë në fazën e ardhshme të konfliktit.
Një betejë diplomatike për të ardhmen e Gazës
Fjalimet në OKB tregojnë se debati për Gazën nuk lidhet vetëm me luftimet. Në muajt e ardhshëm do të diskutohen edhe rindërtimi, qeverisja e territorit dhe statusi politik i palestinezëve.
Katari po përpiqet të ruajë rolin e tij si ndërmjetës. Turqia, ndërkohë, po përdor peshën e saj diplomatike për të mbështetur çështjen palestineze.
Megjithatë, mbetet e hapur se sa ndikim do të kenë këto kërkesa në vendimet e Izraelit dhe të aktorëve të tjerë.
Ajo që është e qartë është se Gaza mbetet një nga çështjet kryesore të debatit ndërkombëtar. Në Nju Jork, Katari dhe Turqia e vendosën këtë çështje në qendër të fjalimeve të tyre.
Për të dyja vendet, zgjidhja nuk duhet të kufizohet vetëm te përfundimi i luftimeve. Sipas qëndrimeve të tyre, ajo duhet të përfshijë gjithashtu ndihmën humanitare, rindërtimin dhe një proces politik drejt krijimit të shtetit palestinez.
Detaje
- Burimi: OKB, Reuters, Al Jazeera, AP, Anadolu
- Përpunoj: Diplomacia Sot