Protesta në Francë janë zgjeruar gjatë ditëve të fundit, duke përfshirë studentë, punonjës të arsimit, zjarrfikës dhe pjesëtarë të administratës publike. Mobilizimi vjen në një periudhë tensionesh sociale dhe debati të fortë mbi pagat, financimin e shërbimeve publike dhe buxhetin e vitit 2027.
Në qendër të zhvillimeve të fundit janë protestat e nxënësve në shkollat e mesme. Lëvizja, e cila nisi në fund të shtatorit në zonën e Parisit, është përhapur edhe në qytete të tjera të Francës.
Nxënësit kanë ngritur shqetësime për mungesën e mësuesve, klasat e mbipopulluara dhe kushtet e disa godinave shkollore. Protestat janë shoqëruar gjithashtu me bllokime të disa institucioneve arsimore.
Protesta në Francë përshkallëzohen në shkolla
Më 1 tetor, mbi 1,000 shkolla të mesme ishin prekur nga grevat ose protestat, ndërsa më shumë se 200 prej tyre ishin bllokuar. Në ditët pasuese, numri i institucioneve të prekura ndryshoi me shpejtësi.
Të hënën, më 5 tetor, ministri francez i Arsimit, Édouard Geffray, deklaroi se rreth 400 deri në 500 nga rreth 3,700 shkollat e mesme të vendit pritej të ishin pjesërisht ose plotësisht të mbyllura.
Kërkesat e nxënësve lidhen kryesisht me kushtet e mësimit. Ata kërkojnë më shumë mësues, klasa më pak të mbipopulluara dhe investime në infrastrukturën shkollore.
Ndërkohë, protestat nuk kanë qenë tërësisht paqësore. Në disa qytete janë raportuar përplasje me policinë, zjarre dhe dëmtime të pronës.
Autoritetet franceze kanë bërë dallim mes nxënësve që marrin pjesë në protesta dhe personave të përfshirë në akte dhune.
Përplasje dhe arrestime gjatë protestave
Situata është tensionuar veçanërisht në disa zona urbane. Policia ka ndërhyrë në raste të ndryshme pas incidenteve pranë shkollave dhe gjatë demonstratave.
Sipas të dhënave të publikuara nga autoritetet franceze, dhjetëra persona janë plagosur që nga fillimi i protestave. Në mesin e të prekurve janë edhe pjesëtarë të stafit arsimor.
Disa shkolla janë dëmtuar ose janë përfshirë nga zjarre. Autoritetet kanë nisur hetime për incidentet, ndërsa numri i personave të ndaluar dhe i dëmeve mund të ndryshojë me vijimin e verifikimeve.
Përplasjet kanë shtuar shqetësimet për protestat kombëtare të planifikuara për 6 tetor.
Punonjësit publikë dhe zjarrfikësit në protesta
Paralelisht me mobilizimin e nxënësve, më 29 shtator Franca përjetoi një ditë kombëtare protestash dhe grevash në sektorin publik.
Në protesta morën pjesë mësues, punonjës shëndetësorë, administratë publike dhe zjarrfikës. Sindikatat kërkuan rritje pagash dhe më shumë financim për shërbimet publike.
Autoritetet franceze raportuan rreth 206 mijë pjesëmarrës në demonstratat e zhvilluara në të gjithë vendin. Sindikatat dhanë një shifër më të lartë. Diferenca mes të dhënave lidhet me mënyrën e numërimit të pjesëmarrësve.
Në sektorin publik pati gjithashtu greva. Të dhënat zyrtare treguan nivele të ndryshme pjesëmarrjeje në administratën shtetërore, administratën territoriale dhe sektorin spitalor.
Zjarrfikësit ishin një nga grupet e përfshira në mobilizim. Ata kanë kërkuar më shumë burime dhe masa që marrin parasysh rreziqet specifike të profesionit të tyre.
Pagat dhe buxheti në qendër të debatit
Përtej kërkesave të nxënësve, protestat lidhen edhe me një debat më të gjerë ekonomik dhe social.
Në qendër është buxheti francez për vitin 2027 dhe masat që synojnë reduktimin e deficitit publik. Sindikatat kundërshtojnë disa prej masave të parashikuara, përfshirë ngrirjen e pagave bazë të punonjësve shtetërorë.
Sipas sindikatave, ngrirja e pagave rrezikon të ndikojë fuqinë blerëse të punonjësve publikë. Qeveria, ndërkohë, e lidh politikën buxhetore me nevojën për të kufizuar shpenzimet dhe për të përmirësuar financat publike.
Edhe mësuesit kanë marrë pjesë në mobilizime. Të dhënat zyrtare treguan një pjesëmarrje të konsiderueshme të personelit arsimor në grevën e 29 shtatorit.
Për këtë arsye, protesta në Francë nuk përbën vetëm një reagim ndaj problemeve në arsim. Ajo është pjesë e një debati më të gjerë mbi pagat, shërbimet publike dhe politikat ekonomike.
Çfarë pritet më 6 tetor
Më 6 tetor pritet një tjetër ditë mobilizimi kombëtar. Organizatat studentore kanë bërë thirrje për protesta, ndërsa sindikatat kanë sinjalizuar mbështetje për kërkesat e nxënësve.
Qeveria franceze ka kërkuar që shkollat të funksionojnë normalisht dhe ka paralajmëruar kundër akteve të dhunës.
Në të njëjtën kohë, autoritetet kanë pranuar se sistemi arsimor përballet me probleme që kërkojnë zgjidhje.
Zhvillimet e fundit tregojnë se pakënaqësia sociale në Francë po shfaqet në disa sektorë njëkohësisht. Nxënësit kërkojnë përmirësime në shkolla, ndërsa punonjësit publikë kërkojnë paga dhe financim më të mirë për shërbimet ku punojnë.
Protesta në Francë pritet të mbetet në qendër të vëmendjes gjatë ditëve në vijim. Shkalla e pjesëmarrjes në demonstratat e 6 tetorit dhe mënyra se si do të reagojnë autoritetet do të përcaktojnë edhe ecurinë e mëtejshme të mobilizimit.
Detaje
- Burimi: Reuters, Ministria franceze e Arsimit, Ministria franceze e Financave, Ministria e Brendshme e Francës, Le Monde
- Përpunoj: Diplomacia Sot