Strategjia e Indisë kundër terrorizmit nga 11 Shtatori te Pahalgam
Sulmet e 11 shtatorit 2001 ndryshuan mënyrën se si bota e trajtonte terrorizmin. Shtetet nisën të forconin inteligjencën, kontrollet kufitare dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Në të njëjtën kohë, përdorimi i forcës ushtarake mori një rol më të madh.
India e kishte përballuar terrorizmin prej vitesh. Megjithatë, edhe për të, qasja ndaj kërcënimit ndryshoi gradualisht. Sulmet e mëdha që pasuan treguan dobësitë e sistemit të sigurisë. Ato shtynë New Delhin të krijonte institucione të reja dhe të ndryshonte mënyrën e reagimit.
Nga sulmi ndaj Parlamentit në vitin 2001 te Mumbai në vitin 2008, nga Uri dhe Pulwama te Pahalgami në vitin 2025, strategjia e Indisë kundër terrorizmit ka kaluar në disa faza.
11 Shtatori ndryshoi luftën globale kundër terrorizmit
Më 11 shtator 2001, 19 persona të lidhur me al-Kaidën rrëmbyen katër avionë civilë në Shtetet e Bashkuara. Dy prej tyre u përplasën me kullat e Qendrës Botërore të Tregtisë në Nju Jork.
Një avion tjetër goditi Pentagonin. Avioni i katërt u rrëzua në Pensilvani. Në sulme u vranë afro 3,000 njerëz.
Për Shtetet e Bashkuara, kjo ngjarje solli një ndryshim të madh në politikën e sigurisë. Afganistani u bë qendra e luftës kundër al-Kaidës dhe regjimit taleban që i kishte dhënë strehë organizatës.
Osama bin Laden u vra më 2 maj 2011 në Pakistan. Megjithatë, lufta në Afganistan vazhdoi edhe për shumë vite.
Ndërkohë, lufta kundër terrorizmit u zgjerua përtej operacioneve ushtarake. Inteligjenca, kontrolli financiar, siguria kufitare dhe bashkëpunimi mes shteteve morën një rol gjithnjë e më të madh.
India e ndoqi këtë zhvillim nga një pozicion tjetër. Vendi ishte përballur prej kohësh me sulme terroriste, sidomos në Jammu dhe Kashmir.
India përballet me një kërcënim të vazhdueshëm
Një nga episodet më të rëndësishme ndodhi në dhjetor 1999. Avioni IC-814 u rrëmbye dhe u dërgua në Kandahar të Afganistanit.
Kriza përfundoi me lirimin e tre militantëve të burgosur në Indi. Mes tyre ishte Masood Azhar. Ai do të themelonte më pas Jaish-e-Mohammad.
Vetëm dy vjet më vonë, India u përball me një tjetër sulm të rëndë.
Më 13 dhjetor 2001, persona të armatosur sulmuan Parlamentin Indian. Autoritetet indiane ia atribuuan sulmin Lashkar-e-Taiba dhe Jaish-e-Mohammad.
Pas sulmit, India dhe Pakistani u përballën me një krizë të madhe ushtarake. Ushtritë e të dy vendeve u mobilizuan përgjatë kufirit.
India zhvilloi Operacionin Parakram. Megjithatë, kriza përfundoi pa një luftë të drejtpërdrejtë mes dy vendeve.
Kjo periudhë tregoi një problem të rëndësishëm. India kishte kapacitete ushtarake, por sistemi i saj kundër terrorizmit ende nuk ishte i integruar.
Sulmet e Mumbait në vitin 2008 do ta ndryshonin këtë situatë.
Mumbai solli një riorganizim të sigurisë
Më 26 nëntor 2008, Mumbai u godit nga një seri sulmesh terroriste. Dhjetë persona të armatosur sulmuan disa pika në qytet.
Sulmet zgjatën për disa ditë. Sipas Agjencisë Kombëtare të Hetimit të Indisë, 166 persona u vranë dhe më shumë se 238 u plagosën.
Ngjarja ekspozoi dobësi të mëdha në sistemin e sigurisë. Për më tepër, sulmuesit kishin përdorur rrugën detare për të arritur në Mumbai.
Pas sulmeve, India ndërmori një riorganizim të rëndësishëm.
Në dhjetor 2008 u krijua National Investigation Agency, ose NIA. Agjencia mori një rol qendror në hetimin e veprave terroriste me rëndësi kombëtare.
Gjithashtu, u forcua bashkëpunimi mes agjencive të inteligjencës. U përmirësua kontrolli kufitar dhe u rrit vëmendja ndaj sigurisë detare.
Roja Bregdetare Indiane mori një rol të rëndësishëm në sigurinë bregdetare. Qëllimi ishte shmangia e një tjetër depërtimi detar të ngjashëm me atë të Mumbait.
Në këtë fazë, strategjia e Indisë kundër terrorizmit po bëhej më e gjerë. Ajo nuk mbështetej më vetëm te ushtria dhe policia.
Nga parandalimi te përgjigjja përtej kufirit
Një ndryshim tjetër erdhi pas vitit 2014.
Qeveria e Narendra Modit vendosi më shumë vëmendje te terrorizmi ndërkufitar. Operacionet kundër militantëve u intensifikuan. Gjithashtu, u shtuan masat kundër infiltrimit përgjatë Vijës së Kontrollit.
Më 18 shtator 2016, një sulm ndaj një baze ushtarake indiane në Uri vrau 17 ushtarë në sulmin fillestar.
India reagoi disa ditë më vonë.
Më 29 shtator, ushtria indiane njoftoi se kishte kryer sulme të kufizuara përtej Vijës së Kontrollit. Sipas autoriteteve indiane, objektivat ishin pika të përdorura për përgatitjen e infiltrimeve terroriste.
Operacioni shënoi një ndryshim të rëndësishëm. India po tregonte se ishte e gatshme të përdorte forcën përtej Vijës së Kontrollit si pjesë të përgjigjes ndaj sulmeve terroriste.
Megjithatë, sulmet vazhduan.
Pulwama dhe sulmi në Balakot
Më 14 shkurt 2019, një sulm vetëvrasës goditi një autokolonë të forcave indiane në Pulwama. Dyzet pjesëtarë të forcave paramilitare u vranë.
India ia atribuoi sulmin Jaish-e-Mohammad.
Dymbëdhjetë ditë më vonë, më 26 shkurt, Forcat Ajrore Indiane kryen një sulm në Balakot, në Pakistan.
India deklaroi se kishte goditur një kamp trajnimi të Jaish-e-Mohammad. New Delhi e paraqiti operacionin si përgjigje ndaj sulmit në Pulwama.
Zhvillimi ishte i rëndësishëm për dy arsye. Së pari, India po përdorte fuqinë ajrore përtej kufirit ndërkombëtar. Së dyti, goditja tregonte se reagimi ndaj terrorizmit ndërkufitar po merrte një dimension të ri.
Megjithatë, operacioni solli edhe një përshkallëzim të tensioneve mes Indisë dhe Pakistanit.
Kjo përvojë do të ishte e rëndësishme edhe në vitet që pasuan.
Pahalgam ndryshon përsëri situatën
Më 22 prill 2025, një grup personash të armatosur sulmoi turistët në zonën e Pahalgamit në Jammu dhe Kashmir.
Njëzet e gjashtë persona u vranë. Shumë të tjerë u plagosën.
Sipas dëshmive të raportuara pas sulmit, disa prej viktimave u pyetën për fenë e tyre. Raportimet thanë gjithashtu se burrat u ndanë nga gratë dhe fëmijët para se të fillonte të shtënat.
The Resistance Front, TRF, u lidh me sulmin në raportimet fillestare. Autoritetet indiane e kanë përshkruar TRF si një grup të lidhur me Lashkar-e-Taiba.
Këshilli i Sigurimit i OKB-së dënoi sulmin. Organizmi ndërkombëtar kërkoi që autorët, organizatorët, financuesit dhe mbështetësit e sulmit të mbaheshin përgjegjës.
Për Indinë, Pahalgami u bë një tjetër pikë kthese.
Operacioni Sindoor dhe një përgjigje e re
Më 7 maj 2025, India nisi Operacionin Sindoor.
Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Indisë, forcat indiane goditën nëntë pika që New Delhi i identifikoi si infrastrukturë terroriste në Pakistan dhe në Jammu e Kashmir të administruar nga Pakistani.
India tha se objektivat ishin zgjedhur për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm. Në deklaratën e parë zyrtare, Ministria e Mbrojtjes tha se nuk ishin goditur objekte ushtarake pakistaneze.
Megjithatë, situata u përshkallëzua gjatë ditëve në vijim. Të dyja palët raportuan sulme dhe kundërsulme.
Më 10 maj, India dhe Pakistani arritën një marrëveshje për armëpushim.
Operacioni Sindoor tregoi një tjetër ndryshim në strategjinë e Indisë kundër terrorizmit. Përgjigjja nuk u kufizua te hetimi apo masat parandaluese.
India përdori përsëri forcën ushtarake për të goditur objektiva që i konsideronte pjesë të rrjeteve terroriste jashtë territorit të saj.
Megjithatë, një operacion ushtarak nuk mund të garantojë vetë eliminimin e një kërcënimi terrorist. Rrjetet mund të riorganizohen. Financimi mund të ndryshojë. Rekrutimi mund të zhvendoset në internet.
Për këtë arsye, lufta kundër terrorizmit kërkon një qasje më të gjerë.
Terrorizmi po ndryshon
Gjatë 25 viteve të fundit, mënyra e organizimit të grupeve terroriste ka ndryshuar.
Organizatat e mëdha dhe hierarkike vazhdojnë të ekzistojnë. Megjithatë, janë shtuar edhe rrjetet më të vogla dhe qelizat me lidhje më të dobëta.
Në disa raste, individë të radikalizuar mund të veprojnë pa një strukturë të dukshme komanduese.
Ndërkohë, teknologjia ka krijuar mjete të reja.
Mediat sociale mund të përdoren për propagandë dhe rekrutim. Platformat e koduara mund të përdoren për komunikim. Kriptovalutat mund të përdoren në përpjekjet për të lëvizur fonde.
Edhe dronët kanë krijuar mundësi të reja. Po ashtu, hapësira kibernetike është bërë një fushë tjetër e sigurisë.
Për këtë arsye, strategjia e Indisë kundër terrorizmit nuk mund të mbështetet vetëm te operacionet ushtarake.
Inteligjenca mbetet thelbësore. Po aq të rëndësishme janë kontrolli financiar, siguria kibernetike, kontrolli kufitar dhe hetimet penale.
Gjithashtu, bashkëpunimi ndërkombëtar ka një rol të rëndësishëm.
PRAHAAR sjell një kuadër të ri
Ky ndryshim u pasqyrua edhe në dokumentin e ri strategjik të Indisë.
Më 23 shkurt 2026, Ministria e Punëve të Brendshme publikoi National Counter-Terrorism Policy & Strategy. Dokumenti njihet si PRAHAAR.
Sipas autoriteteve indiane, PRAHAAR është politika dhe strategjia e parë gjithëpërfshirëse kombëtare e vendit kundër terrorizmit.
Dokumenti synon të krijojë një kuadër të përbashkët për institucionet indiane. Ai përfshin parandalimin, reagimin, inteligjencën dhe bashkëpunimin ndërinstitucional.
Një tjetër element është qasja “whole of government”. Kjo nënkupton përfshirjen e institucioneve të ndryshme shtetërore.
Dokumenti përdor gjithashtu konceptin “whole of society”. Kjo qasje e zgjeron luftën kundër terrorizmit përtej institucioneve të sigurisë.
Në praktikë, kjo do të thotë se kundërterrorizmi duhet të përfshijë policinë, inteligjencën, drejtësinë, teknologjinë dhe sektorë të tjerë të shoqërisë.
PRAHAAR vë theks edhe te respektimi i shtetit të së drejtës dhe të drejtave të njeriut. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një strategji që synon të kombinojë sigurinë me parandalimin e radikalizimit.
Mësimet nga 25 vite luftë kundër terrorizmit
Historia e 25 viteve të fundit tregon se terrorizmi nuk është një kërcënim statik.
Pas 11 Shtatorit, Shtetet e Bashkuara u përqendruan te shkatërrimi i strukturave të al-Kaidës. Më vonë, vëmendja u zhvendos edhe te grupet më të vogla dhe rrjetet e decentralizuara.
India ka ndjekur një rrugë tjetër. Ajo është përballur me një kërcënim të vazhdueshëm nga sulmet terroriste dhe militantizmi.
IC-814, sulmi ndaj Parlamentit, Mumbai, Uri, Pulwama dhe Pahalgam kanë ndikuar në ndryshimin e sistemit të sigurisë.
Në fillim, India u përqendrua kryesisht te parandalimi dhe reagimi. Më pas, ajo krijoi institucione të reja dhe forcoi bashkëpunimin mes agjencive.
Më tej, India filloi të përdorte edhe forcën përtej kufijve në përgjigje të sulmeve që i atribuonte grupeve terroriste.
PRAHAAR përfaqëson përpjekjen për ta vendosur këtë përvojë në një kuadër kombëtar më të gjerë.
Megjithatë, strategjia do të përballet me një problem të vazhdueshëm. Kërcënimi ndryshon vazhdimisht.
Një sfidë që nuk përfundon me një operacion
Përvoja ndërkombëtare tregon se edhe sistemet e avancuara të sigurisë mund të dështojnë në parandalimin e një sulmi të madh.
Më 7 tetor 2023, Hamasi dhe grupe të tjera palestineze kryen një sulm në Izrael. Sipas një raporti të Komisionit Ndërkombëtar të Pavarur të Hetimit të OKB-së, më shumë se 1,200 njerëz u vranë.
Sulmi tregoi se kapacitetet e mëdha të inteligjencës nuk janë gjithmonë të mjaftueshme për të parandaluar një sulm të papritur.
Ky është një nga mësimet më të rëndësishme për çdo strategji kundër terrorizmit.
Parandalimi kërkon informacion. Por informacioni duhet të analizohet dhe të ndahet në kohë. Institucionet duhet të bashkëpunojnë. Sistemet duhet të përshtaten me kërcënimet e reja.
Në të njëjtën kohë, përgjigjja ushtarake është vetëm një pjesë e strategjisë.
Financimi, rekrutimi, propaganda dhe rrjetet e komunikimit duhet të trajtohen gjithashtu. Kjo kërkon bashkëpunim mes shteteve dhe institucioneve.
Për Indinë, rruga nga 11 Shtatori te Pahalgami tregon një transformim të gjatë.
Vendi ka kaluar nga një qasje kryesisht reaktive drejt një sistemi që kombinon inteligjencën, parandalimin, hetimin, sigurinë kufitare, kontrollin financiar dhe përgjigjen ushtarake.
Pahalgami dhe Operacioni Sindoor treguan se kjo strategji vazhdon të zhvillohet.
Ndërkohë, PRAHAAR synon t’i japë kësaj qasjeje një kuadër më të unifikuar kombëtar.
Sfida tani është përshtatja me kërcënimet e ardhshme. Terrorizmi mund të ndryshojë organizimin, teknologjinë dhe mënyrën e veprimit.
Prandaj, strategjia e Indisë kundër terrorizmit do të vazhdojë të varet nga aftësia për të kombinuar parandalimin me inteligjencën, bashkëpunimin dhe reagimin e shpejtë.
Në fund, lufta kundër terrorizmit nuk përcaktohet nga një operacion i vetëm. Ajo është një proces i vazhdueshëm që kërkon përshtatje sa herë që ndryshon kërcënimi.
Detaje
- Burimi: OKB, Reuters, NIA, PIB India, MHA India, MEA India
- Përpunoj: Diplomacia Sot