SHBA po shqyrton tërheqjen e trupave nga Evropa, çfarë ndryshon për NATO-n
Administrata e Presidentit Donald Trump po shqyrton një ndryshim të rëndësishëm në praninë ushtarake amerikane në Evropë. Sipas strategjisë së re, vendet evropiane duhet të marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e kontinentit.
Në qershor 2026, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, u tha ministrave të mbrojtjes të NATO-s se Evropa duhet të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj konvencionale.
Ndërkohë, Nënsekretari i Mbrojtjes Elbridge Colby ka folur për një NATO më të fortë dhe më të qëndrueshme. Sipas tij, aleatët evropianë duhet të mbajnë një pjesë më të madhe të barrës së mbrojtjes.
Administrata amerikane u ka dërguar gjithashtu vendeve të NATO-s një pyetësor. Qëllimi është të vlerësohet se sa përputhen politikat e tyre me prioritetet e Presidentit Trump.
Tërheqja amerikane ka nisur me hapa konkretë
Ndryshimi i politikës amerikane nuk është vetëm një deklaratë politike. Gjatë muajve të fundit janë marrë disa masa konkrete.
Në tetor 2025, SHBA njoftoi tërheqjen e rreth 1,000 trupave nga Rumania. Ky vendim uli praninë amerikane në krahun lindor të NATO-s.
Në maj 2026, Uashingtoni anuloi vendosjen në Evropë të një task force me sistemin hipersonik Dark Eagle. Po atë muaj u anulua edhe vendosja e një brigade të blinduar amerikane.
Sipas raportimeve të muajve të fundit, Pentagoni po shqyrton edhe shkurtime të tjera. Në plan janë më pak avionë luftarakë F-15E dhe F-16 në Evropë.
Gjithashtu, mund të reduktohet numri i avionëve cisternë dhe avionëve të patrullimit detar. Në diskutim janë edhe ndryshime në praninë e bombarduesve, nëndetëseve dhe aeroplanmbajtëseve amerikane.
Çfarë mund të humbasë NATO?
Sipas administratës Trump, Evropa ka burime të mjaftueshme për të marrë më shumë përgjegjësi ushtarake. SHBA-ja, në këtë mënyrë, do të mund të përqendronte më shumë kapacitete në Azi dhe Lindjen e Mesme.
Megjithatë, vendet evropiane nuk mund t’i zëvendësojnë menjëherë të gjitha kapacitetet amerikane.
Këtu përfshihen avionët e patrullimit detar dhe avionët cisternë. Po ashtu, bëhet fjalë për bombarduesit me rreze të gjatë, nëndetëset dhe grupet e aeroplanmbajtëseve.
Për shembull, më pak avionë amerikanë të patrullimit detar mund të ndikojnë në monitorimin e nëndetëseve ruse në Atlantikun e Veriut.
Në fillim të shtatorit, Marina amerikane nuk mori pjesë në një stërvitje të NATO-s kundër nëndetëseve në këtë zonë. Zhvillimi ka shtuar diskutimet për rolin e ardhshëm të SHBA-së në mbrojtjen e Atlantikut të Veriut.
Rusia mbetet në qendër të debatit
Ndryshimi i strategjisë amerikane vjen në një kohë kur Rusia vazhdon luftën në Ukrainë.
Në të njëjtën kohë, vendet perëndimore kanë raportuar raste që i lidhin me operacione hibride ruse. Mes tyre përmenden sulme kibernetike, sabotime dhe dëmtime të infrastrukturës kritike.
Janë raportuar gjithashtu incidente me dronë dhe raste të dyshuara ndërhyrjeje në procese zgjedhore.
Në dhjetor 2025, kreu i Shërbimit Sekret të Inteligjencës së Mbretërisë së Bashkuar, Blaise Metreweli, e përshkroi Rusinë si një kërcënim serioz për Evropën.
Pikërisht për këtë arsye, debati për trupat amerikane lidhet edhe me sigurinë e krahut lindor të NATO-s.
Pasojat mund të shkojnë edhe përtej Evropës
Debati nuk lidhet vetëm me sigurinë e kontinentit evropian. Ai mund të ndikojë edhe në mënyrën se si shihet angazhimi amerikan në pjesë të tjera të botës.
Një reduktim i madh i pranisë amerikane në Evropë mund të merret parasysh nga aleatët dhe kundërshtarët e SHBA-së në vlerësimin e politikës së Uashingtonit.
Në këtë kuadër përmenden edhe Kina dhe Koreja e Veriut. Çështja lidhet me mënyrën se si këto vende mund ta vlerësojnë angazhimin amerikan ndaj aleatëve në Azi.
Prandaj, numri i trupave nuk është i vetmi element i debatit. Rëndësi ka edhe perceptimi për angazhimin afatgjatë të SHBA-së ndaj aleatëve.
Armët bërthamore mbeten pjesë e strategjisë
Një ulje e pranisë konvencionale amerikane nuk do të thotë domosdoshmërisht largim nga angazhimi bërthamor në Evropë.
Sipas raportimeve, Uashingtoni ka shqyrtuar mundësinë e vendosjes së armëve bërthamore amerikane në më shumë vende evropiane.
Megjithatë, disa kritikë argumentojnë se mbrojtja bërthamore nuk mund të ndahet nga kapacitetet konvencionale.
Në një konflikt të mundshëm me Rusinë, përballja mund të nisë me forca konvencionale. Vetëm më pas mund të lindë çështja e armëve bërthamore.
Për këtë arsye, ndryshimet në forcat konvencionale mund të ndikojnë edhe në mënyrën se si shihet parandalimi bërthamor i NATO-s.
Kongresi amerikan mund të ketë rol
Ndryshimi i politikës së administratës Trump ka hapur diskutime edhe në Kongres.
Disa ligjvënës kërkojnë kufizime më të qarta për reduktimin e trupave amerikane në Evropë.
Një propozim është që çdo ulje e madhe e numrit të trupave të kërkojë miratimin e Kongresit.
Po ashtu, është propozuar që Kongresi të marrë raporte të rregullta për kërcënimet ndaj NATO-s. Raportet do të mund të përfshinin edhe vlerësime për aftësinë mbrojtëse të aleancës.
Në diskutim është edhe ruajtja e postit të Komandantit Suprem të Forcave Aleate në Evropë për një oficer amerikan me katër yje.
Një ndryshim i rëndësishëm për të ardhmen e NATO-s
Që nga krijimi i NATO-s në vitin 1949, SHBA-ja ka pasur një rol qendror në mbrojtjen e aleancës.
Strategjia e re e administratës Trump synon të ndryshojë këtë model. Sipas saj, Evropa duhet të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e vet.
Përkrahësit e kësaj qasjeje e lidhin ndryshimin me nevojën për të përqendruar më shumë burime amerikane në Azi dhe Lindjen e Mesme. Njëkohësisht, vendet evropiane pritet të rrisin investimet në mbrojtje.
Nga ana tjetër, kritikët paralajmërojnë se një reduktim i shpejtë mund të krijojë boshllëqe në disa kapacitete të NATO-s.
Në fund, debati përqendrohet te ritmi dhe përmasa e ndryshimit. Pyetja kryesore është se sa shpejt mund të marrë Evropa më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e saj, duke ruajtur në të njëjtën kohë kapacitetet dhe koordinimin e NATO-s.
Detaje
- Burimi: Reuters, NATO, Pentagoni, Kongresi amerikan
- Përpunoj: Diplomacia Sot