Në Zawtarin Perëndimor, në jug të Libanit, kthimi i banorëve nuk ka sjellë ende normalitetin e pritur. Trupat izraelite u tërhoqën nga fshati në korrik. Megjithatë, pasojat e luftës mbeten të dukshme.
Rreth 70 familje janë kthyer në Zawtarin Perëndimor. Shumë prej tyre jetojnë në pjesët e banesave që kanë mbetur të paprekura. Ndërkohë, mungesa e ujit dhe energjisë elektrike e vështirëson jetën e përditshme.
Nga shtëpia e saj e dëmtuar, 67-vjeçarja Mariam al-Yaghi sheh fshatin fqinj. Atje ndodhen ende trupa izraelite.
Sipas saj, gjatë natës dëgjohen zërat e ushtarëve dhe lëvizjet e mjeteve ushtarake. Gjatë ditës, mbi zonë fluturojnë dronë mbikëqyrës.
“Janë shumë afër nesh, por ne jemi këtu dhe nuk kemi frikë”, tha Yaghi për Reuters.
Zawtari Perëndimor ishte pjesë e zonës pilot
Tërheqja izraelite nga Zawtari Perëndimor ishte pjesë e një plani të mbështetur nga SHBA-ja. Plani synon të krijojë një proces gradual për sigurinë në jug të Libanit.
Sipas kuadrit të dakordësuar nga palët, ushtria libaneze duhet të marrë më shumë përgjegjësi në zonat nga të cilat tërhiqen trupat izraelite. Procesi lidhet gjithashtu me çarmatimin e grupeve të armatosura jo-shtetërore.
Më 20 korrik nisën operacionet e para në kuadër të “zonave pilot”. Ato përfshinë Froun, Srifa dhe Zawtar al-Gharbiyeh.
Zawtari Perëndimor u bë rasti i parë ku trupat izraelite u tërhoqën dhe ushtria libaneze mori kontrollin e zonës.
Megjithatë, procesi nuk ka sjellë ende rezultatet e pritshme për banorët. Dy muaj pas tërheqjes, nuk ishte arritur marrëveshje për zona të tjera pilot.
SHBA-ja e konsideron këtë proces një rrugë të rëndësishme drejt sigurisë për të dyja palët. Sipas Departamentit amerikan të Shtetit, zgjerimi i tij lidhet me veprimet e ushtrisë libaneze dhe çarmatimin e Hezbollahut.
Nga ana tjetër, ushtria izraelite tha se puna për eliminimin e kërcënimit nga armët e Hezbollahut nuk ka përfunduar. Sipas saj, dronët përdoren për të zbuluar kërcënime. Kufizimet ndaj lëvizjes së banorëve, shtoi ushtria, synojnë mbrojtjen e trupave.
Banorët u kthyen mes rrënojave
Për banorët, kthimi në Zawtarin Perëndimor ishte një përvojë e vështirë.
Shtëpia e Yaghit është një shembull i dëmeve të shkaktuara nga lufta. Një predhë tanku goditi katin e sipërm. Dritaret u thyen dhe një pjesë e çatisë u dëmtua.
Familja ende nuk i ka kryer të gjitha riparimet. Për momentin, në disa dritare janë vendosur kartona në vend të xhamave.
Edhe kopshti i saj ka pësuar dëme. Gjurmët e mjeteve ushtarake kanë kaluar nëpër tokën e familjes. Disa pemë ulliri janë shkulur.
Megjithatë, me nisjen e sezonit të korrjes, Yaghi shpreson të mbledhë ullinjtë që kanë mbetur.
Edhe banorë të tjerë po përpiqen të hyjnë në tokat e tyre. Për këtë, ata duhet të përdorin një mekanizëm koordinimi mes ushtrive libaneze dhe izraelite, me mbështetjen e SHBA-së.
Për disa prej tyre, situata është e vështirë për t’u kuptuar. Ata duhet të kërkojnë leje për të punuar në tokat e tyre. Të tjerë kanë frikë se lejet mund të mbërrijnë pasi të përfundojë sezoni i korrjes.
Zawtari Lindor mbetet nën kontrollin izraelit
Pranë Zawtarit Perëndimor ndodhet Zawtari Lindor. Fshati vazhdon të jetë nën kontrollin e trupave izraelite.
Banorët e zhvendosur janë vendosur në Zawtarin Perëndimor. Nga sheshi i fshatit, ata mund të shohin shtëpitë dhe tokat e tyre në anën tjetër të luginës.
Një banor i tha Reuters se kishte parë drita në shtëpinë e tij gjatë javëve të fundit. Ai tha se kishte frikë se ndërtesa mund të shkatërrohej.
Ky pretendim nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur.
Për banorët e zhvendosur, pasiguria mbetet e madhe. Edhe nëse krijohen kushtet për kthim, ata nuk e dinë nëse shtëpitë e tyre do të jenë ende të banueshme.
Mungesa e ujit dhe energjisë pengon kthimin
Kryetari i bashkisë së Zawtarit Perëndimor, Abed Ezzedine, tha se zona pilot nuk ka sjellë rezultatet që prisnin banorët.
Sipas tij, shërbimet bazë mbeten problemi kryesor. Furnizimi me ujë dhe energji elektrike nuk është rikthyer plotësisht.
Rreth 70 familje janë kthyer deri tani. Shumë prej tyre përdorin vetëm pjesët e banesave që kanë mbetur të banueshme.
Për familjet e tjera, alternativat janë të kufizuara. Ato mund të paguajnë qira ose të qëndrojnë në strehimore.
Ndërkohë, Këshilli i Jugut i Libanit ka siguruar 16 banesa të parafabrikuara. Ato u janë dhënë familjeve që nuk mund të jetojnë në shtëpitë e tyre.
Megjithatë, shumica e këtyre banesave ende nuk përdoren. Arsyeja kryesore është mungesa e ujit dhe energjisë elektrike.
Punonjësit shtetërorë kanë nisur punën për zgjerimin e rrjetit elektrik. Por lidhja e vjetër kalonte përmes Zawtarit Lindor. Për këtë arsye, po kërkohet një zgjidhje tjetër për furnizimin e fshatit.
Dronët vazhdojnë të vëzhgojnë zonën
Edhe pas tërheqjes së trupave izraelite nga Zawtari Perëndimor, banorët thonë se ndihen nën vëzhgim.
Ezzedine tha se dronët vazhdojnë të fluturojnë mbi fshat.
Gjatë vizitës së Reuters, një dron mbikëqyrës fluturoi mbi kryetarin e bashkisë dhe ekipin e gazetarëve. Ai qëndroi për disa minuta në ajër. Më pas, u largua në drejtim të Zawtarit Lindor.
Për banorët e Zawtarit Perëndimor, tërheqja e trupave izraelite ishte vetëm hapi i parë.
Tani sfida është më e madhe. Fshati duhet të rikthejë shërbimet bazë. Banorët duhet të riparojnë shtëpitë dhe të rifillojnë jetën normale.
Ndërkohë, fshati fqinj mbetet nën kontrollin izraelit. Për këtë arsye, siguria dhe kthimi i plotë i banorëve mbeten ende të pasigurta.
Në këtë kuadër, Zawtari Perëndimor vazhdon të jetë testi kryesor për modelin e “zonave pilot” të mbështetur nga SHBA-ja.
Detaje
- Burimi: Reuters, Departamenti Amerikan i Shtetit, dokumente zyrtare të SHBA-së
- Përpunoj: Diplomacia Sot