Një vizitë me mesazh strategjik

Presidenti francez Emmanuel Macron do të vizitojë këtë fundjavë Saint-Pierre-et-Miquelon, arkipelagun francez në Atlantikun e Veriut që ndodhet rreth 20 kilometra larg provincës kanadeze të Newfoundland dhe Labrador. Vizita, e planifikuar nga 19 deri më 21 shtator, do të kulmojë të dielën me takimin e Macronit me kryeministrin kanadez Mark Carney dhe do të përqendrohet te e ardhmja e territorit, prania gjeostrategjike e Francës në Atlantikun e Veriut, sovraniteti detar dhe forcimi i bashkëpunimit me Kanadanë.

Macron do të jetë presidenti i parë francez që viziton arkipelagun që prej François Hollande, i cili ishte atje në dhjetor 2014. Për Parisin, udhëtimi nuk është thjesht një vizitë në një territor të largët përtej detit, por pjesë e një përpjekjeje për të theksuar shtrirjen strategjike të Francës në Atlantik dhe në hapësirat polare.

Pallati Élysée e ka përshkruar Saint-Pierre-et-Miquelon si një territor “qendror për Francën e sotme”, duke e lidhur vizitën me praninë franceze në pesë oqeane. Arkipelagu i jep Francës një zonë ekskluzive ekonomike të rëndësishme dhe një pikëmbështetje në Atlantikun e Veriut, pranë hyrjes drejt hapësirave arktike.

Sovraniteti dhe prania franceze në Atlantikun e Veriut

Një nga objektivat kryesore të vizitës është forcimi i mesazhit për sovranitetin dhe praninë franceze në këtë pjesë të botës. Në agjendë janë çështje që lidhen me hapësirën detare, infrastrukturën strategjike dhe lidhjet që e lidhin arkipelagun me pjesën tjetër të Francës dhe Evropës.

Një prej elementeve të pranisë franceze është anija patrulluese Fulmar, anija ushtarake franceze e vendosur në mënyrë të përhershme në arkipelag, e cila pritet të zëvendësohet. Diskutimet do të përfshijnë gjithashtu kabllot dixhitale që lidhin Saint-Pierre-et-Miquelon me kontinentin evropian dhe mundësitë për investime të tjera në aktivitetet hapësinore.

Parisi synon gjithashtu ta zhvillojë territorin si një bazë për bashkëpunimin polar, jo vetëm me Kanadanë, por edhe me Danimarkën dhe Groenlandën. Kjo e vendos arkipelagun në një kontekst më të gjerë të politikës franceze për Arktikun dhe Atlantikun e Veriut.

Vizita merr edhe një dimension të ri për shkak të debatit të fundit mbi sovranitetin në Amerikën e Veriut. Ajo vjen pas një publikimi të presidentit amerikan Donald Trump që paraqiste disa territore franceze përtej detit, përfshirë Saint-Pierre-et-Miquelon, në një hartë me ngjyrat e Shteteve të Bashkuara. Pallati Élysée e ka lidhur vizitën me parimet e sovranitetit kombëtar dhe respektimit të kufijve.

Një territor nën presion ekonomik dhe klimatik

Përtej dimensionit gjeopolitik, Macron pritet të fokusohet edhe te problemet e përditshme të banorëve të arkipelagut. Saint-Pierre-et-Miquelon përballet me rënie të popullsisë dhe me vështirësi ekonomike e sociale që lidhen pjesërisht me izolimin e territorit dhe dobësimin e industrisë së peshkimit.

Rënia e sektorit të peshkimit u përshpejtua pas moratoriumit kanadez për peshkimin e merlucit, ndërsa Franca humbi një pjesë të zonës së saj ekskluzive ekonomike rreth arkipelagut pas një vendimi gjyqësor në vitin 1992. Këto zhvillime kanë kufizuar një prej burimeve tradicionale të aktivitetit ekonomik të territorit.

Ndryshimet klimatike po shtojnë një tjetër presion. Ngritja e nivelit të detit ka prekur veçanërisht Miquelon-Langlade, një zonë e vendosur mbi një rrip të ngushtë toke vetëm rreth dy metra mbi nivelin e detit. Zhvendosja graduale e vendbanimit më në brendësi është paraqitur si projekti i parë i këtij lloji në Francë i ndërmarrë në përgjigje të drejtpërdrejtë të pasojave të ngrohjes globale.

Francë-Kanada: energjia dhe afrimi me BE-në

Takimi Macron–Carney zhvillohet ndërkohë që marrëdhëniet mes Kanadasë dhe Bashkimit Evropian po hyjnë në një fazë të re. Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen propozoi më 16 shtator që Kanadaja të bëhet “anëtare e asociuar” e BE-së, një status që aktualisht nuk ekziston dhe që do të kërkonte përcaktimin e hollësishëm të kushteve dhe bazës ligjore. Carney e ka mirëpritur propozimin, por ka theksuar se Kanadaja nuk kërkon anëtarësim të plotë dhe se çdo marrëveshje duhet të respektojë sovranitetin kanadez.

Në këtë klimë, Parisi mbështet forcimin e lidhjeve mes Brukselit dhe Otavës. Fushat e bashkëpunimit që janë shfaqur në diskutimet e fundit përfshijnë energjinë, lëndët e para kritike, teknologjinë, mbrojtjen dhe arsimin. Kanadaja dhe BE-ja kanë nisur gjithashtu diskutime për pjesëmarrjen e Kanadasë në programe si Erasmus+ dhe potencialisht Horizon Europe.

Energjia mund të jetë një prej çështjeve më të rëndësishme në bisedimet franko-kanadeze. Macron ka thënë se Franca po kërkon të forcojë furnizimet alternative me energji në një periudhë tensioni në tregjet globale dhe se Kanadaja mund të luajë një rol në furnizimin evropian me naftë dhe gaz natyror të lëngshëm. Vetë presidenti francez e ka lidhur takimin e së dielës me forcimin e shkëmbimeve tregtare për produktet e naftës dhe gazin natyror të lëngshëm.

Megjithatë, pjesa më e madhe e këtij bashkëpunimi është ende në fazën e diskutimeve dhe nuk duhet paraqitur si marrëveshje e përfunduar. Edhe statusi i propozuar i Kanadasë si “anëtare e asociuar” e BE-së është ende në proces përcaktimi, ndërsa detajet e marrëdhënies së re BE-Kanada mbeten për t’u negociuar.

Macron dhe Carney pritet t’i vazhdojnë bisedimet e tyre javën e ardhshme në Nju Jork, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. Vizita në Saint-Pierre-et-Miquelon, ndërkohë, bashkon në një pikë të vetme disa prej prioriteteve që po marrin peshë në marrëdhëniet Francë-Kanada: sovranitetin në Atlantikun e Veriut, sigurinë dhe bashkëpunimin polar, energjinë dhe afrimin në rritje të Kanadasë me Bashkimin Evropian.