Karburantet në BE arrijnë nivele rekord, marzhet e naftës pritet të kulmojnë në tetor

Çmimet mesatare të benzinës dhe naftës në Bashkimin Evropian kanë arritur nivelet më të larta në serinë e të dhënave të Komisionit Evropian, e cila nis në vitin 2005. Sipas Buletinit Javor të Naftës, të publikuar më 17 shtator dhe bazuar në çmimet e raportuara më 14 shtator, një litër benzinë kushtonte mesatarisht 2,063 euro, ndërsa nafta 2,159 euro. Me këto çmime, mbushja e një rezervuari 50-litërsh kushton rreth 103 euro për benzinën dhe 108 euro për naftën.

Rritja e çmimeve të karburanteve po shton presionet inflacioniste në eurozonë. Inflacioni i energjisë u rrit në 14,3% në gusht, nga 10,3% në korrik, ndërsa Banka Qendrore Evropiane ka vlerësuar se rritja lidhet veçanërisht me çmimet më të larta të produkteve energjetike dhe kontributin e fortë të marzheve të rafinimit për karburantet e lëngshme.

Diferenca të mëdha mes vendeve të BE-së

Çmimet ndryshojnë ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Më 14 shtator, benzina ishte më e lirë në Maltë, me rreth 1,34 euro për litër, ndërsa çmimi më i lartë u regjistrua në Danimarkë, me rreth 2,56 euro. Për naftën, Malta kishte çmimin më të ulët, rreth 1,21 euro për litër, ndërsa Finlanda atë më të lartin, rreth 2,51 euro. Të dhënat e Komisionit përfshijnë taksat dhe paraqesin mesataret kombëtare të raportuara për secilin shtet.

Në krahasim me fillimin e vitit, çmimi mesatar i ponderuar i benzinës në BE është rritur me rreth 29%, ndërsa ai i naftës me gati 40%. Kjo rritje ka ardhur në një periudhë kur tregjet energjetike janë ndikuar nga konflikti në Lindjen e Mesme dhe ndërprerjet e rrjedhave të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit.

Roli i naftës bruto dhe i rafinerive

Çmimi i naftës bruto është një nga faktorët kryesorë, por nuk shpjegon i vetëm atë që paguhet në pompë. Çmimi përfundimtar përfshin gjithashtu kostot dhe marzhet e rafinimit e të shpërndarjes, akcizat dhe TVSH-në.

BQE-ja shpjegon se çmimet e naftës bruto përcillen relativisht shpejt te çmimet para taksave në pompë. Në analizën e saj të korrikut, banka vlerësoi se një pjesë e rëndësishme e çmimit të karburantit përbëhet nga taksat, ndërsa marzhet e rafinimit mund të ndryshojnë ndjeshëm në varësi të furnizimit, kapacitetit të rafinerive dhe kërkesës për produkte të përpunuara.

Gjatë goditjes së fundit energjetike, ndërprerjet e furnizimit dhe reduktimi i kapaciteteve të rafinimit kanë zgjeruar ndjeshëm këto marzhe. Sipas analizës së BQE-së, marzhet e rafinimit për naftën u rritën nga një mesatare mujore prej rreth 0,10 euro për litër në shkurt në 0,26 euro në mars, ndërsa në korrik arritën nivele pranë rekordeve.

Ekspertët e BQE-së i thanë Euronews Business se, bazuar në kontratat e ardhshme të LSEG të 16 shtatorit, marzhet e naftës pritet të arrijnë kulmin në tetor. Për benzinën, sipas të njëjtave të dhëna, kulmi i marzheve ishte arritur në gusht. Kjo do të thotë se edhe nëse çmimi i naftës bruto stabilizohet, presioni mbi çmimet e naftës në pompë mund të vazhdojë për disa javë për shkak të kostove të rafinimit.

Presioni mund të vazhdojë

BQE-ja paralajmëroi në deklaratën e politikës monetare të 10 shtatorit se një ndërprerje e përsëritur e furnizimeve energjetike mund të sjellë rritje të mëtejshme të çmimeve dhe ta zgjasë periudhën e presioneve inflacioniste. Në projeksionet e saj të shtatorit, banka theksoi gjithashtu se rruga e çmimeve të energjisë mbetet shumë e varur nga zhvillimet në konfliktin e Lindjes së Mesme dhe nga pasojat e tij për furnizimin global.

Sipas ekspertëve të BQE-së, një ulje e qëndrueshme e çmimeve të benzinës dhe naftës do të kërkonte normalizimin e rrjedhave të energjisë përmes Ngushticës së Hormuzit dhe rikthimin e kapaciteteve globale të rafinimit, në mënyrë që të rindërtohen rezervat. Nëse këto kushte përmirësohen, çmimet e naftës bruto dhe të karburanteve mund të bien. Megjithatë, dëmtimi i kapaciteteve të rafinimit, përfshirë ato në Rusi dhe në Lindjen e Mesme, mund të mbajë të larta marzhet edhe nëse tensionet në Lindjen e Mesme zbuten.

Për momentin, të dhënat e Komisionit Evropian tregojnë se konsumatorët në BE po përballen me çmime rekord në pompë, ndërsa parashikimet e bazuara në tregjet e ardhshme sugjerojnë se presioni nga marzhet e rafinimit, veçanërisht për naftën, mund të mos ketë arritur ende pikën më të lartë.