Britania dhe BE-ja mund të hyjnë në një fazë të re të marrëdhënieve pas Brexit. Kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar se Londra duhet të shqyrtojë opsionet për një marrëdhënie afatgjatë me Bashkimin Europian. Në listën e mundësive që ai ka përmendur është edhe rikthimi i plotë i Britanisë në BE.
Deklarata e Burnham u bë më 29 shtator, gjatë konferencës së Partisë Laburiste në Liverpool. Kryeministri tha se marrëdhënia aktuale me Europën nuk është e mjaftueshme dhe se Brexit ka sjellë më shumë dëme sesa përfitime, sipas vlerësimit të tij politik. Ai paralajmëroi se do të paraqesë opsionet e ndryshme për të ardhmen e marrëdhënieve me Europën në kuadër të samitit të ardhshëm Britani-BE.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se Britania ka vendosur të rikthehet në Bashkimin Europian. Për momentin, qeveria britanike po diskuton alternativa për marrëdhënien me BE-në.
Britania dhe BE-ja, debati rikthehet në qendër
Deklaratat e reja të Burnham shënojnë një ndryshim të rëndësishëm në debatin britanik për Brexit.
Kryeministri tha se vendi duhet të vendosë për një marrëdhënie afatgjatë me Europën. Sipas tij, situata aktuale nuk i jep Britanisë qartësinë që i nevojitet për vitet e ardhshme.
Burnham tha gjithashtu se qeveria duhet të shqyrtojë disa rrugë të mundshme. Këto përfshijnë ruajtjen e marrëdhënies aktuale, afrimin ekonomik me BE-në dhe mundësi më të thella bashkëpunimi. Në listën e opsioneve përmendet edhe rikthimi në Bashkimin Europian.
Megjithatë, kryeministri nuk ka shpallur një plan konkret për rikthimin e Britanisë në BE. Ai ka folur për një proces vlerësimi dhe për një debat mbi alternativat.
Për këtë arsye, zhvillimi i ri duhet parë si një ndryshim në diskutimin politik dhe jo si fillimi i një procedure zyrtare për anëtarësim.
Çfarë tha Andy Burnham për Brexit
Burnham e ka kritikuar hapur mënyrën se si është zhvilluar marrëdhënia e Britanisë me BE-në pas Brexit.
Në fjalimin e tij në konferencën e Laburistëve, ai tha se Brexit ka sjellë më shumë dëm sesa përfitim. Kryeministri e lidhi këtë vlerësim me ekonominë, emigracionin dhe marrëdhëniet me partnerët europianë.
Ai tha se humbja e bashkëpunimit me partnerët europianë ka ndikuar edhe në mënyrën se si Britania menaxhon emigracionin.
Ndërkohë, Burnham theksoi se qeveria do të kërkojë rezultate konkrete në disa fusha ku bizneset britanike janë ndikuar nga Brexit.
Një prej çështjeve që pritet të diskutohet është bashkëpunimi për emigracionin. Sipas Partisë Laburiste, kjo temë do të jetë në agjendën e samitit të ardhshëm Britani-BE.
Rikthimi në BE është një nga opsionet
Debati është bërë më i drejtpërdrejtë sepse Burnham nuk e ka përjashtuar rikthimin e plotë të Britanisë në Bashkimin Europian.
Reuters raportoi më 30 shtator se kryeministri britanik ka paraqitur disa alternativa për të ardhmen. Mes tyre janë ruajtja e marrëdhënies aktuale pas Brexit, një bashkim doganor, rikthimi në tregun e vetëm dhe rikthimi i plotë në BE.
Megjithatë, Burnham ka theksuar se këto opsione duhet të shqyrtohen në bazë të përfitimeve dhe kostove të tyre.
Kjo do të thotë se qeveria britanike nuk ka marrë një vendim për rikthimin në BE.
Në këtë fazë, çështja është politike dhe strategjike. Londra po diskuton se çfarë marrëdhënieje dëshiron me Europën në dekadat e ardhshme.
Marrëdhënia me Europën po afrohet
Edhe para deklaratave të fundit të Burnham, Britania kishte ndërmarrë hapa për të përmirësuar marrëdhëniet me BE-në.
Qeveria britanike ka kërkuar një bashkëpunim më të ngushtë në ekonomi, siguri dhe mbrojtje. Londra dhe Brukseli kanë zhvilluar gjithashtu negociata për fusha të ndryshme me interes të përbashkët.
Në qershor, qeveria britanike dhe presidenti i Këshillit Europian, António Costa, theksuan rëndësinë e bashkëpunimit më të afërt. Palët ranë dakord të punojnë drejt një samiti Britani-BE.
Gjithashtu, qeveria britanike ka theksuar rëndësinë e marrëdhënieve me tregun europian.
Ministrja e Financave, Rachel Reeves, e ka përshkruar BE-në si partnerin më të madh tregtar të Britanisë. Ajo ka mbështetur gjithashtu një marrëdhënie më të afërt ekonomike me Europën.
Këto zhvillime tregojnë se Londra po kërkon të thellojë bashkëpunimin me BE-në. Megjithatë, bashkëpunimi më i madh nuk është i njëjtë me anëtarësimin.
Çfarë ka ndryshuar pas Brexit
Britania u largua zyrtarisht nga Bashkimi Europian më 31 janar 2020. Më pas, marrëdhëniet mes palëve u përcaktuan nga marrëveshjet e reja.
Një nga dokumentet kryesore është Marrëveshja e Tregtisë dhe Bashkëpunimit. Ajo përcakton një pjesë të rëndësishme të marrëdhënieve ekonomike dhe institucionale mes Britanisë dhe BE-së.
Pas Brexit, Britania nuk është më pjesë e tregut të vetëm europian dhe as e bashkimit doganor të BE-së.
Kjo ka sjellë ndryshime për bizneset dhe tregtinë. Për këtë arsye, një pjesë e debatit të ri politik lidhet me mënyrën se si mund të reduktohen pengesat në marrëdhëniet ekonomike.
Ndërkohë, qeveria britanike po kërkon marrëveshje të reja në fusha të caktuara.
Këtu përfshihen mbrojtja, siguria, kërkimi shkencor, arsimi dhe bashkëpunimi ekonomik.
Britania dhe BE-ja, çfarë mund të ndryshojë
Nëse qeveria britanike vendos të ndjekë një marrëdhënie më të afërt me BE-në, ndryshimet mund të shtrihen në disa fusha.
Tregtia është një prej tyre.
Një marrëdhënie më e afërt mund të synojë uljen e disa pengesave për bizneset britanike dhe europiane. Megjithatë, çdo ndryshim do të kërkonte negociata me BE-në dhe marrëveshje të reja.
Një tjetër fushë është lëvizja e njerëzve.
Brexit ndryshoi rregullat që zbatoheshin për qytetarët britanikë dhe europianë. Një marrëdhënie e re mund të sjellë diskutime edhe për këtë çështje.
Gjithashtu, rëndësi ka bashkëpunimi në siguri dhe mbrojtje.
Britania mbetet një aktor i rëndësishëm në sigurinë europiane, edhe pse nuk është më pjesë e BE-së. Për këtë arsye, Londra dhe vendet europiane kanë interes të përbashkët në disa fusha të sigurisë.
Samiti Britani-BE pritet të jetë pika e radhës
Burnham ka bërë të ditur se samiti i ardhshëm Britani-BE do të përdoret për të diskutuar opsionet afatgjata.
Sipas Reuters, takimi pritet të zhvillohet në nëntor. Kryeministri britanik synon të paraqesë në këtë kuadër idetë për të ardhmen e marrëdhënieve me partnerët europianë.
Kjo mund të jetë një pikë e rëndësishme për debatin politik në Britani.
Deri tani, diskutimi ka qenë kryesisht i përqendruar te përmirësimi i marrëdhënieve pas Brexit. Tani, deklaratat e Burnham e zgjerojnë debatin edhe te mundësia e ndryshimit më të madh të modelit aktual.
Megjithatë, çdo ndryshim i rëndësishëm do të kërkonte negociata dhe marrëveshje me Bashkimin Europian.
A do të rikthehet Britania në BE
Për momentin, nuk ka një vendim për rikthimin e Britanisë në Bashkimin Europian.
Ajo që ka ndodhur është hapja e një debati të ri politik. Burnham ka thënë se qeveria duhet të shqyrtojë opsionet për një marrëdhënie afatgjatë me Europën.
Rikthimi në BE do të ishte opsioni më i gjerë dhe do të kërkonte një proces të ri politik dhe institucional.
Për më tepër, një vendim i tillë nuk mund të merret vetëm nga qeveria britanike. Ai do të kërkonte edhe një proces me Bashkimin Europian dhe shtetet anëtare.
Prandaj, aktualisht nuk mund të flitet për një rikthim të vendosur.
Ajo që mund të thuhet është se debati britanik ka hyrë në një fazë të re.
Çfarë pritet pas deklaratave të Burnham
Hapi i ardhshëm pritet të jetë diskutimi me partnerët europianë.
Qeveria britanike do të duhet të përcaktojë se cilat opsione dëshiron të shqyrtojë më tej. Më pas, për secilën prej tyre do të nevojiten vlerësime dhe negociata.
Nëse Londra kërkon një marrëdhënie më të afërt ekonomike, kjo mund të kërkojë marrëveshje të reja me BE-në.
Nëse diskutohet një kthim në tregun e vetëm ose në një bashkim doganor, çështja bëhet edhe më e ndërlikuar.
Ndërsa rikthimi i plotë në BE do të ishte një proces shumë më i gjerë.
Për këtë arsye, deklaratat e Burnham nuk duhet të interpretohen si një vendim për anulimin e Brexit.
Ato tregojnë se qeveria britanike po shqyrton një rishikim të marrëdhënieve me Europën. Britania dhe BE-ja mund të përballen kështu me një periudhë të re negociatash dhe diskutimesh.
Në muajt e ardhshëm pritet të bëhet më e qartë se cilën rrugë do të ndjekë Londra. Për momentin, rikthimi në BE është një nga opsionet e përmendura nga kryeministri britanik, jo një vendim i marrë.
Debati tashmë është hapur. Hapi tjetër do të jetë përcaktimi i politikës konkrete dhe reagimi i Bashkimit Europian.
Detaje
- Burimi: Reuters, GOV.UK, Labour Party, Këshilli i BE-së.
- Përpunoj: Diplomacia Sot