Turqia likuidon 131 fonde, preken 455.758 investitorë

Turqia po përballet me tensione të forta në tregjet financiare. Në qendër të zhvillimeve janë 131 fonde investimi që po likuidohen nga autoritetet.

Sipas të dhënave zyrtare, në këto fonde figurojnë 455.758 investitorë unikë. Ndërkohë, procesi vjen pas problemeve me likuiditetin dhe rritjes së kërkesave për tërheqje.

Autoriteti Turk i Tregjeve të Kapitalit, SPK, ka marrë disa masa për të kufizuar presionin në treg. Në të njëjtën kohë, autoritetet po hetojnë edhe transaksionet në disa aksione të listuara në Bursën e Stambollit.

Për momentin, nuk dihet se sa para do të rikuperojë secili investitor. Për këtë arsye, shuma përfundimtare do të varet nga vlera e aktiveve dhe rezultati i procesit të likuidimit.

Likuidimi i 131 fondeve në Turqi

Procesi nisi më 17 shtator. SPK vendosi mbylljen e fondeve për transaksione dhe filloi procedurat e likuidimit.

Fillimisht, në njoftimet e para u përmendën 130 fonde. Më pas, lista u përditësua dhe numri shkoi në 131.

Fondet lidhen me shtatë shoqëri administrimi portofolesh. Ato janë Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy dhe Bulls Portföy.

Ndërkohë, për administrimin e procesit janë caktuar dy banka të mëdha turke. Türkiye İş Bankası është ngarkuar me fondet e Tera Portföy.

Ziraat Bankası është caktuar për fondet e gjashtë shoqërive të tjera. Kështu, administrimi i likuidimit është ndarë mes dy institucioneve bankare.

Fillimisht, SPK kishte vendosur një afat maksimal prej tre muajsh. Megjithatë, më 21 shtator ky afat u zgjat në gjashtë muaj.

Sipas autoritetit, ndryshimi synon të shmangë shitjet e nxituara. Gjithashtu, administruesit do të kenë më shumë kohë për të shitur aktivet.

Megjithatë, afati gjashtëmujor nuk do të thotë se procesi do të zgjasë patjetër kaq.

455.758 investitorë në fondet e prekura

Më 23 shtator, SPK publikoi të dhënat e reja për investitorët. Sipas autoritetit, numri i investitorëve unikë është 455.758.

Shifra bazohet në të dhënat e Agjencisë Qendrore të Regjistrimit të Turqisë. Për më tepër, SPK kërkoi që investitorët të mbështeten te njoftimet zyrtare.

Kjo kërkesë erdhi pas publikimit të shifrave të ndryshme në ditët e para të krizës. Prandaj, autoriteti kërkoi përdorimin e të dhënave të tij zyrtare.

Megjithatë, 455.758 investitorët nuk kanë të njëjtën ekspozim financiar. Pjesa që zotëron secili prej tyre ndryshon.

Për këtë arsye, edhe shuma që mund të rikuperojë secili investitor do të jetë e ndryshme.

Aktivet e fondeve do të shiten gjatë procesit të likuidimit. Më pas, nga të ardhurat do të zbriten detyrimet dhe kostot përkatëse.

Pjesa e mbetur do t’u shpërndahet investitorëve sipas pjesës që zotërojnë në fond.

Si u krijua presioni mbi fondet

Problemet u shfaqën fillimisht te likuiditeti. Disa fonde nisën të përballeshin me kërkesa të mëdha për tërheqje.

Në të njëjtën kohë, disa prej tyre kishin investuar në aksione me qarkullim të kufizuar. Këto aksione mund të jenë më të vështira për t’u shitur shpejt.

Kur një fond përballet me shumë kërkesa për tërheqje, ai duhet të sigurojë para. Për këtë arsye, mund të jetë i detyruar të shesë një pjesë të portofolit.

Nëse aktivet nuk kanë likuiditet të lartë, shitjet e mëdha mund të ndikojnë në çmimet e tyre. Si pasojë, fondi mund të marrë më pak para nga shitja e aktiveve.

Më pas, rënia e çmimeve mund të ulë edhe vlerën e portofolit. Kështu, presioni mbi fondin mund të rritet më tej.

SPK kishte njoftuar më herët për lëvizje të pazakonta në disa aksione. Sipas autoritetit, këto lëvizje ishin vërejtur sidomos te aksionet me free-float të ulët.

Për këtë arsye, rregullatori ndërmori ndryshime dhe nisi një shqyrtim më të gjerë të situatës.

Rënia e Bursës së Stambollit

Kriza e fondeve ndikoi edhe në tregun e aksioneve. Ndërkohë, indeksi BIST 100 pësoi një rënie të fortë gjatë javës së krizës.

Presioni ishte veçanërisht i madh te disa aksione me likuiditet të kufizuar. Sipas Reuters, indeksi ra me më shumë se 8 për qind gjatë javës.

Si pasojë, fondet u përballën me kushte edhe më të vështira për shitjen e aktiveve.

Ato kishin nevojë të siguronin likuiditet në një treg ku çmimet po lëviznin ndjeshëm. Në të njëjtën kohë, rënia e çmimeve ndikonte në vlerën e portofolëve.

Për këtë arsye, autoritetet turke ndërmorën disa masa për të mbështetur funksionimin e tregut.

Masat e Bankës Qendrore

Më 17 shtator, Banka Qendrore e Republikës së Turqisë njoftoi masa për likuiditetin.

Banka tha se mund të rriste financimin përmes ankandeve repo njëjavore. Megjithatë, ky veprim do të varej nga nevojat dhe kushtet e tregut.

Gjithashtu, banka njoftoi ndryshime në kufijtë e huamarrjes së bankave. Për më tepër, u ndryshuan edhe disa rregulla për kolateralin.

Ndërkohë, u morën masa edhe në tregun e aksioneve. Kërkesa minimale për mirëmbajtjen e kapitalit në transaksionet me marzh u ul nga 35 në 20 për qind.

Qëllimi ishte të lehtësohej presioni mbi ndërmjetësit financiarë. Në të njëjtën kohë, masa synonte të ndihmonte funksionimin e tregut.

Ministri turk i Thesarit dhe Financave, Mehmet Şimşek, tha se problemi ishte i kufizuar te disa fonde.

Sipas tij, situata nuk përbënte rrezik sistemik për sistemin financiar turk. Megjithatë, ky është vlerësim i ministrit dhe duhet paraqitur si i tillë.

Hetimi për manipulimin e aksioneve

Paralelisht, SPK ka nisur masa kundër disa personave.

Rregullatori ka paraqitur kallëzime penale ndaj 38 personave. Procedurat lidhen me transaksionet në aksionet e Katılımevim, Gündoğdu Gıda dhe Destek Finans Faktoring.

Gjithashtu, SPK ka vendosur ndalim dyvjeçar për tregtimin në tregjet e kapitalit ndaj personave të përfshirë.

Hetimi lidhet me dyshime për manipulim të tregut. Ndërkohë, autoritetet po shqyrtojnë edhe transaksionet në aksionet e kompanive të përmendura.

Megjithatë, kallëzimi penal nuk është një vendim gjyqësor. Për këtë arsye, përgjegjësia penale e personave të hetuar nuk mund të konsiderohet e provuar.

Autoritetet kanë marrë gjithashtu masa për disa pasuri të lidhura me personat dhe kompanitë e hetuara.

Edhe këto masa janë pjesë e procedurave. Prandaj, ato nuk përbëjnë vetë një vendim përfundimtar mbi fajësinë.

Ndryshimet në Bursën e Stambollit

Në këtë periudhë, Borsa İstanbul njoftoi ndryshime në indekset kryesore.

Ndryshimet hynë në fuqi për tremujorin e fundit të vitit. Ato prekën BIST 100, BIST 50 dhe BIST 30.

Disa kompani të përmendura në zhvillimet e fundit u hoqën nga indekse të caktuara. Megjithatë, këto ndryshime nuk duhet të barazohen me masat hetimore të SPK-së.

Borsa İstanbul përdor kritere të përcaktuara për përbërjen e indekseve. Për këtë arsye, largimi i një kompanie nga një indeks nuk përbën në vetvete një masë ndëshkuese.

Çfarë do të ndodhë me investitorët

Tani, vëmendja është përqendruar te procesi i likuidimit.

Administruesit duhet të shesin aktivet e fondeve sipas rregullave përkatëse. Më pas, të ardhurat do të përdoren për shlyerjen e detyrimeve dhe kostove.

Pjesa e mbetur do t’u shpërndahet investitorëve.

Megjithatë, shuma që do të marrë secili nuk është ende e ditur. Ajo do të varet nga çmimi me të cilin do të shiten aktivet.

Gjithashtu, ndikim do të kenë edhe detyrimet e fondeve. Për këtë arsye, investitorët nuk kanë ende një shifër përfundimtare mbi shumën që mund të rikuperojnë.

Zgjatja e afatit në gjashtë muaj u jep administruesve më shumë kohë. Në këtë mënyrë, ata mund të shmangin shitjet e nxituara.

Çfarë mbetet për t’u sqaruar

Deri tani, disa të dhëna janë të konfirmuara.

SPK ka urdhëruar likuidimin e 131 fondeve. Gjithashtu, në to figurojnë 455.758 investitorë unikë.

Procesi administrohet nga bankat e caktuara nga rregullatori. Ndërkohë, afati maksimal është zgjatur në gjashtë muaj.

Hetimet për transaksionet në disa aksione vazhdojnë. Në vijim, autoritetet pritet të përcaktojnë edhe rezultatet e procedurave.

Një çështje tjetër lidhet me përdorimin e termit “skemë Ponzi”. Ky term është përdorur nga disa media dhe analistë për të përshkruar situatën.

Megjithatë, nuk është një përfundim juridik i autoriteteve. Likuidimi i fondeve nuk provon në vetvete ekzistencën e një skeme të tillë.

Hetimet zyrtare përqendrohen te çështje konkrete. Ato përfshijnë dyshime për manipulim të tregut dhe transaksione në aksione të caktuara.

Në fund, përfundimet do të varen nga zhvillimi i procedurave.

Në këtë fazë, likuidimi i 131 fondeve në Turqi mbetet një proces në zhvillim. Numri i investitorëve të prekur është 455.758.

Ndërsa procesi vazhdon, do të bëhet më e qartë edhe vlera e aktiveve që mund të rikuperohen.

Përfundimisht, rezultati për investitorët do të varet nga shitja e aktiveve dhe nga detyrimet që duhet të shlyhen.

Detaje

• Burimi: SPK Turqi, Banka Qendrore e Turqisë, Borsa İstanbul, Reuters, TRT Haber, Financial Times
• Përpunoj: Diplomacia Sot