Marrëveshja Trump-Putin për naftën ruse ka shtuar tensionet mes SHBA-së dhe Ukrainës. Sipas Axios, Donald Trump vendosi të arrinte marrëveshjen pasi Kievi nuk iu përgjigj kërkesave amerikane për ndalimin e sulmeve ndaj rafinerive ruse.
Një zyrtar amerikan i tha se Uashingtoni i kishte kërkuar rreth gjashtë herë Ukrainës të ndalte këto sulme. Megjithatë, pretendimi nuk është konfirmuar në mënyrë të pavarur.
Ndërkohë, ish-ambasadori amerikan në Ukrainë, Steven Pifer, kritikoi vendimin e Trumpit. Në një intervistë për Kyiv Post, ai paralajmëroi se marrëveshja mund të rrisë të ardhurat e Rusisë dhe të dobësojë presionin amerikan për përfundimin e luftës.
Marrëveshja Trump-Putin për naftën ruse dhe kërkesat amerikane
Administrata amerikane ishte e pakënaqur me sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse. Shtëpia e Bardhë shqetësohej se këto goditje mund të ndikonin në çmimet e karburanteve në SHBA.
Për këtë arsye, Trump kërkoi që Kievi të ndalte sulmet. Sipas një zyrtari amerikan, presidenti besonte se ato po dëmtonin edhe marrëdhëniet mes tij dhe Zelenskyt.
Sulmet ukrainase kanë dëmtuar kapacitetet ruse të përpunimit të naftës. Si pasojë, Rusia është përballur me vështirësi në furnizimin e tregut të brendshëm me karburant.
Megjithatë, ndikimi i këtyre sulmeve në çmimet amerikane mbetet i paqartë. Po ashtu, nuk është konfirmuar në mënyrë të pavarur se mosreagimi i Kievit ishte arsyeja vendimtare për marrëveshjen.
Sa karburant rus pritet të furnizojë tregjet?
Më 9 tetor 2026, Trump njoftoi se Rusia do të furnizonte tregjet amerikane dhe ndërkombëtare me mbi 300 mijë tonë karburant dizel gjatë tetorit.
Sipas njoftimit, furnizimet do të vazhdonin me 500 mijë tonë në nëntor. Më pas, parashikoheshin edhe një milion tonë dhe deri në tre milionë tonë shtesë. Sasitë e ardhshme do të vareshin nga gjendja e rafinerive ruse.
Gjithashtu, administrata amerikane lejoi përkohësisht disa transaksione me dizelin rus. Kjo masë lehtësoi një pjesë të kufizimeve të mëparshme.
Shtëpia e Bardhë e paraqiti marrëveshjen si një mënyrë për të ulur çmimet e karburanteve. Megjithatë, nuk është e sigurt nëse furnizimet do të sjellin ulje të ndjeshme për konsumatorët.
Pifer vlerësoi se sasia fillestare është e vogël në krahasim me konsumin ditor amerikan. Për këtë arsye, ai nuk pret një ndikim të madh në çmime.
Zelensky propozoi ndalimin e ndërsjellë të sulmeve
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky propozoi një marrëveshje për infrastrukturën energjetike. Ai deklaroi se Ukraina ishte e gatshme të ndalte sulmet ndaj rafinerive ruse. Në këmbim, kërkoi që Rusia të ndalte goditjet ndaj centraleve elektrike ukrainase.
Megjithatë, Trump nuk e pranoi këtë propozim, sipas zyrtarit amerikan të cituar nga Axios. Sipas burimit, presidenti amerikan kërkonte që Ukraina të ndalte sulmet pa vendosur kushte për Rusinë.
Zelensky e kritikoi vendimin e Uashingtonit. Ai argumentoi se lehtësimi i sanksioneve i jep Moskës më shumë mundësi financiare për të vazhduar luftën.
Çfarë ndodhi gjatë bisedimeve në Miami?
Më 9 tetor, përfaqësues amerikanë, ukrainas dhe europianë zhvilluan bisedime në Miami. Takimet zgjatën rreth tetë orë dhe u përqendruan te mundësitë për përfundimin e luftës.
Steve Witkoff dhe Jared Kushner informuan delegacionin ukrainas për planet e Trumpit lidhur me marrëveshjen energjetike.
Gjatë takimeve, një zyrtar ukrainas pretendoi se ishte ngritur mundësia e ndërprerjes së shkëmbimit të informacioneve të inteligjencës amerikane me Ukrainën. Pala amerikane e mohoi këtë pretendim.
Ndërkohë, përfaqësuesit amerikanë kujtuan se Uashingtoni i siguron Kievit armë dhe informacione të inteligjencës. Sipas zyrtarit amerikan, sulmet ndaj rafinerive ruse po krijonin pasoja edhe për SHBA-në.
Pifer kundërshton lehtësimin e sanksioneve
Steven Pifer e cilësoi marrëveshjen si një vendim jashtëzakonisht të pamatur. Sipas tij, të ardhurat nga shitja e karburantit rus mund të ndihmojnë Moskën të financojë luftën.
Për këtë arsye, ish-ambasadori argumentoi se SHBA-ja duhet të shtojë presionin ndaj Kremlinit. Ai paralajmëroi se lehtësimi i sanksioneve mund ta bëjë më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje paqeje.
Pifer vuri në dukje edhe një kundërthënie në politikën amerikane. Trump nënshkroi më 18 shtator 2026 një ligj për sanksionet ndaj Rusisë dhe Iranit. Megjithatë, vetëm disa javë më vonë, administrata njoftoi lehtësimin e disa kufizimeve për karburantin rus.
Sipas Pifer, ky zhvillim ngre pikëpyetje për zbatimin e politikës amerikane të sanksioneve. Ai shprehu gjithashtu dyshime për mundësinë e përparimit të shpejtë në negociatat me Moskën.
Negociatat e paqes mbeten të pasigurta
Bisedimet në Miami përfshinë edhe garancitë e sigurisë për Ukrainën. Palët diskutuan gjithashtu çështjet territoriale dhe rindërtimin e vendit pas luftës.
Në tryezë ishin edhe marrëdhëniet e ardhshme të Ukrainës me NATO-n dhe perspektiva e anëtarësimit në Bashkimin Europian. Megjithatë, nuk u bë e ditur ndonjë marrëveshje përfundimtare.
Ndërkohë, Trump dhe Putin zhvilluan një bisedë telefonike rreth 90-minutëshe. Sipas raportimit të Axios, presidenti rus nuk u angazhua për rifillimin e menjëhershëm të negociatave me Ukrainën.
Këshilltari rus për politikën e jashtme, Yuri Ushakov, tha se Putini kishte shprehur shqetësime për sulmet ukrainase ndaj Moskës dhe qyteteve të tjera ruse. Sipas tij, Moska do të shqyrtonte se kur mund të rifillonin bisedimet.
Pavarësisht tensioneve, Witkoff dhe Kushner po shqyrtonin mundësinë e vizitave në Moskë dhe Kiev gjatë javës pasuese.
Në këtë situatë, marrëveshja Trump-Putin për naftën ruse mbetet një pikë e rëndësishme mosmarrëveshjeje. Uashingtoni synon të ndikojë te çmimet e energjisë dhe të nxisë negociatat. Nga ana tjetër, Kievi kundërshton lehtësimin e sanksioneve pa hapa konkretë nga Moska drejt përfundimit të luftës.
Detaje
- Burimi: Axios, Kyiv Post, Brookings, Digi24
- Përpunoj: Diplomacia Sot