GREQI – Qendrat e Kthimit janë në qendër të një nisme të re të Greqisë dhe katër vendeve të Bashkimit Evropian. Greqia, Danimarka, Gjermania, Austria dhe Holanda po përgatisin një model për kthimin e migrantëve në vende të treta. Nisma synon personat që nuk kanë të drejtë ligjore të qëndrojnë në BE dhe ndaj të cilëve është marrë një vendim kthimi.
Megjithatë, zbatimi i Qendrave të Kthimit kërkon marrëveshje me vendet pritëse. Për më tepër, çdo transferim duhet të respektojë të drejtat themelore dhe rregullat e së drejtës evropiane dhe ndërkombëtare.
Qendrat e Kthimit kalojnë në fazën e planifikimit
Pesë vendet kanë avancuar bashkëpunimin për krijimin e këtyre strukturave. Në fillim të shtatorit, ministrat përgjegjës për migracionin dhe azilin u takuan në Kopenhagë.
Gjatë takimit, ata ranë dakord për një udhërrëfyes të përbashkët. Dokumenti përcakton kërkesat ligjore dhe hapat që duhet të ndërmarrë secili shtet.
Sipas ministrit grek të Migracionit dhe Azilit, Thanos Plevris, puna teknike me vendet e mundshme pritëse ka nisur. Megjithatë, marrëveshjet konkrete ende nuk janë finalizuar.
Ndërkohë, takimet e ardhshme mund të sjellin më shumë detaje. Më 26 shtator, ministrat e pesë vendeve pritet të diskutojnë çështjen në margjinat e Takimit të Mynihut për Migracionin. Gjithashtu, një takim tjetër është planifikuar më 1 tetor në Bruksel.
Në këto takime pritet të diskutohen kontaktet me vendet e treta dhe organizatat ndërkombëtare. Po ashtu, në fokus do të jetë përparimi i planifikimit teknik.
Ende nuk ka një vend pritës për Qendrat e Kthimit
Një nga çështjet kryesore mbetet vendi ku do të funksionojnë Qendrat e Kthimit. Deri tani janë përmendur disa vende, mes tyre Ruanda, Uganda dhe Uzbekistani.
Megjithatë, asnjë prej tyre nuk është shpallur zyrtarisht si partner përfundimtar. Gjithashtu, nuk është publikuar ndonjë marrëveshje përfundimtare për krijimin e një qendre.
Uganda është përfshirë më herët në diskutimet për kthimet. Holanda kishte nënshkruar një letër qëllimi me Ugandën në vitin 2025. Megjithatë, qeveria e re holandeze e braktisi atë marrëveshje specifike në vitin 2026.
Kjo nuk do të thotë se Holanda është larguar nga nisma më e gjerë për Qendrat e Kthimit. Bisedimet për modelin e ri vazhdojnë.
Edhe Uzbekistani është përmendur si një mundësi. Austria nënshkroi në maj 2026 një marrëveshje me Uzbekistanin për bashkëpunim ekonomik dhe migracionin. Megjithatë, kjo marrëveshje nuk parashikon krijimin e një Qendre Kthimi.
Për këtë arsye, lidhja mes marrëveshjes Austri–Uzbekistan dhe një qendre të mundshme nuk mund të konsiderohet ende fakt i konfirmuar.
Ndërkohë, Ruanda është përfshirë prej kohësh në diskutimet për transferimin e migrantëve. Megjithatë, këto diskutime janë shoqëruar edhe me shqetësime nga organizata dhe mekanizma ndërkombëtarë për të drejtat e njeriut.
Garancitë ligjore për migrantët
Modeli i Qendrave të Kthimit parashikon disa kushte për transferimin e personave në vende të treta. Para së gjithash, duhet të ekzistojë një marrëveshje ose një aranzhim me vendin pritës.
Për më tepër, duhet të respektohen të drejtat themelore të personave që transferohen. Një nga parimet kryesore është moskthimi.
Ky parim ndalon transferimin e një personi në një vend ku ai mund të përballet me persekutim, torturë ose trajtim tjetër që shkel të drejtën ndërkombëtare.
Gjithashtu, vendimet e kthimit duhet të merren për çdo person veçmas. Ato duhet të respektojnë garancitë procedurale dhe mundësinë e shqyrtimit gjyqësor.
Prandaj, krijimi i Qendrave të Kthimit nuk nënkupton një transferim automatik të të gjithë migrantëve. Çdo rast duhet të vlerësohet sipas rregullave përkatëse.
Greqia kërkon kthime më të efektshme
Për Greqinë, Qendrat e Kthimit lidhen me përpjekjet për ta bërë më funksional sistemin evropian të kthimeve.
Qeveria greke argumenton se vendet në kufijtë e jashtëm të BE-së nuk mund të mbajnë për një kohë të gjatë persona që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë ose të marrin mbrojtje ndërkombëtare.
Prandaj, Athina mbështet krijimin e një mekanizmi më të qëndrueshëm për zbatimin e vendimeve të kthimit.
Problemi, megjithatë, nuk është vetëm grek. Ai prek të gjithë Bashkimin Evropian.
Në tremujorin e parë të vitit 2026, gjithsej 108.475 shtetas të vendeve jashtë BE-së morën urdhër për t’u larguar nga një shtet anëtar. Në të njëjtën periudhë, 34.550 persona u kthyen në vende të treta.
Këto të dhëna tregojnë diferencën mes vendimeve të kthimit dhe kthimeve që realizohen në praktikë. Për këtë arsye, Komisioni Evropian e ka vendosur rritjen e efektivitetit të kthimeve në qendër të reformës së politikës së migracionit.
Qendrat e Kthimit ende nuk janë funksionale
Pavarësisht përparimit politik, Qendrat e Kthimit nuk janë ende një sistem funksional në terren.
Deri tani, pesë vendet kanë përcaktuar parimet e bashkëpunimit dhe kanë avancuar koordinimin. Megjithatë, disa çështje kryesore mbeten të hapura.
Së pari, duhet të përcaktohen vendet partnere. Më pas, duhet të përcaktohen kapacitetet dhe mënyra e financimit.
Po ashtu, duhet të vendosen rregullat e funksionimit. Një tjetër çështje e rëndësishme janë garancitë praktike për personat që do të transferohen.
Në këtë fazë, nisma ndodhet mes koordinimit politik dhe negociatave konkrete me vendet e treta.
Takimet e ardhshme në Mynih dhe Bruksel pritet të tregojnë nëse pesë vendet do të arrijnë të përcaktojnë partnerët dhe marrëveshjet e nevojshme.
Ruanda, Uganda dhe Uzbekistani mbeten vende të përmendura në diskutime. Ato nuk janë ende destinacione të konfirmuara përfundimisht për Qendrat e Kthimit.
Detaje
- Burimi: Komisioni Evropian, Eurostat, qeveria greke, Reuters
- Përpunoj: Diplomacia Sot