Presidentja e Komisionit Evropian do të zhvillojë një tur në katër vende të Ballkanit Perëndimor më 30 shtator–2 tetor. Vizitat në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë do të zhvillohen në një fazë të mëvonshme, pas zgjedhjeve.
Von der Leyen rikthehet në Ballkanin Perëndimor
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, do të zhvillojë nga 30 shtatori deri më 2 tetor 2026 një tur në Ballkanin Perëndimor, me ndalesa në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi dhe Maqedoni të Veriut. Sipas Komisionit Evropian, ajo do të vizitojë Tiranën, Prishtinën, Podgoricën dhe Shkupin, ku do të takohet me drejtuesit shtetërorë dhe qeveritarë dhe do të vizitojë projekte të financuara nga Bashkimi Evropian. Në fokus do të jenë hapat e mëtejshëm të vendeve të rajonit në rrugën drejt BE-së, procesi i integrimit gradual dhe mbështetja përmes Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Vizita do të jetë e gjashta radhazi e von der Leyen në rajon.
Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina nuk janë përfshirë në këtë itinerar. Komisioni Evropian ka sqaruar se von der Leyen synon t’i vizitojë të dyja vendet në një fazë të mëvonshme, pas zgjedhjeve të planifikuara atje. Ky është shpjegimi zyrtar i dhënë nga Brukseli për ndryshimin e itinerarit.
Kalendari zgjedhor përcakton itinerarin
Në Bosnjë-Hercegovinë, zgjedhjet e përgjithshme janë caktuar për 4 tetor 2026, vetëm dy ditë pas përfundimit të turit të von der Leyen në katër vendet e tjera të rajonit. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka përcaktuar se në këto zgjedhje do të votohet për Presidencën e Bosnjë-Hercegovinës, Dhomën e Përfaqësuesve të Asamblesë Parlamentare të Bosnjë-Hercegovinës, Dhomën e Përfaqësuesve të Parlamentit të Federatës së Bosnjë-Hercegovinës, Asamblenë Kombëtare të Republikës Srpska, presidentin dhe zëvendëspresidentët e saj, si dhe asambletë kantonale në Federatën e Bosnjë-Hercegovinës. Fushata zgjedhore ka nisur më 4 shtator.
Në Serbi, presidenti Aleksandar Vuçiç shpalli më 9 shtator zgjedhjet e parakohshme parlamentare për 25 tetor 2026 dhe nënshkroi dekretin për shpërndarjen e parlamentit. Sipas njoftimit zyrtar të presidencës serbe, vendimi u mor mbi bazën e propozimit të qeverisë të 7 shtatorit. Kjo do të thotë se në kohën e turit të von der Leyen, Serbia do të jetë në periudhë zgjedhore, ndërsa votimi do të zhvillohet më 25 tetor.
Në këto rrethana, vizitat në Beograd dhe Sarajevë do të zhvilloheshin në një periudhë të drejtpërdrejtë elektorale. Për këtë arsye, Komisioni Evropian ka zgjedhur t’i zhvillojë ato në një moment tjetër. Brukseli nuk ka njoftuar ende data të reja për këto vizita.
Çështja e Mlladiçit dhe marrëdhëniet me Serbinë
Ndryshimi i itinerarit vjen në një periudhë kur marrëdhëniet politike mes BE-së dhe Serbisë janë shoqëruar edhe me zhvillime të tjera të debatueshme. Në ditët e fundit, ceremonia mortore për Ratko Mlladiçin në Serbi ka shkaktuar reagime nga zyrtarë evropianë. Von der Leyen e ka kritikuar glorifikimin e kriminelëve të luftës dhe ka deklaruar se një qëndrim i tillë nuk ka vend në Evropë.
Megjithatë, këto reagime nuk janë paraqitur nga Komisioni Evropian si arsyeja e shtyrjes së vizitës në Serbi. Kur u pyet në mënyrë të drejtpërdrejtë nëse funerali i Mlladiçit kishte ndikuar në vendimin për të mos e përfshirë Serbinë në tur, Komisioni përsëriti se arsyeja e deklaruar lidhet me zgjedhjet në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë dhe se von der Leyen synon t’i vizitojë të dyja vendet pas proceseve zgjedhore.
Për këtë arsye, dy zhvillimet duhet të trajtohen veçmas. Kritikat e Brukselit për mënyrën e trajtimit publik të figurës së Mlladiçit janë pjesë e debatit më të gjerë politik mes BE-së dhe Serbisë, por nuk ka konfirmim zyrtar se kjo çështje ka përcaktuar ndryshimin e itinerarit të presidentes së Komisionit.
Serbia mbetet vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe marrëdhëniet e saj me BE-në lidhen me procesin e reformave, kriteret e anëtarësimit dhe çështje të tjera të politikës së brendshme dhe të jashtme. Në rastin konkret, megjithatë, Komisioni Evropian ka dhënë një arsye të përcaktuar për shtyrjen e vizitës: zgjedhjet e tetorit në të dyja vendet.
Turi i 30 shtatorit–2 tetorit do të përqendrohet kështu në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi dhe Maqedoni të Veriut. Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina do të vizitohen në një moment të mëvonshëm, pasi të kenë përfunduar proceset zgjedhore, në përputhje me njoftimin e Komisionit Evropian.