Presidentja e Komisionit Evropian do të zhvillojë një tur në katër vende të Ballkanit Perëndimor më 30 shtator–2 tetor. Vizitat në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë do të zhvillohen në një fazë të mëvonshme, pas zgjedhjeve.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, do të vizitojë Shqipërinë, Kosovën, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut gjatë turit të saj të ardhshëm në Ballkanin Perëndimor, nga 30 shtatori deri më 2 tetor 2026.

Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina nuk janë përfshirë në itinerarin e këtij turi. Sipas Komisionit Evropian, arsyeja lidhet me zgjedhjet e ardhshme në të dyja vendet dhe vizitat do të zhvillohen në një datë tjetër.

“Duke pasur parasysh zgjedhjet e ardhshme parlamentare dhe të përgjithshme në Bosnjë-Hercegovinë dhe Serbi, presidentja synon t’i vizitojë këto vende në një datë të mëvonshme, në një rast të veçantë”, deklaroi zëdhënësja e Komisionit Evropian, Arianna Podesta.

Katër ndalesa në Ballkan

Gjatë vizitës, von der Leyen do të ndalet në Tiranë, Prishtinë, Podgoricë dhe Shkup.

Në këto vende ajo pritet të takohet me drejtuesit politikë dhe të vizitojë projekte të financuara nga Bashkimi Evropian. Në qendër të diskutimeve do të jenë procesi i integrimit evropian, afrimi gradual me BE-në dhe zbatimi i projekteve të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.

Vizita është pjesë e angazhimit të rregullt të presidentes së Komisionit Evropian në rajon, në një periudhë kur vendet e Ballkanit Perëndimor po përballen me ritme dhe nivele të ndryshme në procesin e integrimit në BE.

Pse mungojnë Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina?

Shpjegimi zyrtar i Brukselit është elektoral.

Në Bosnjë-Hercegovinë, zgjedhjet e përgjithshme janë caktuar për 4 tetor 2026. Votuesit do të zgjedhin, ndër të tjera, anëtarët e Presidencës së Bosnjë-Hercegovinës, Dhomën e Përfaqësuesve të Parlamentit shtetëror, si dhe organet përkatëse në Federatën e Bosnjë-Hercegovinës dhe Republika Srpska.

Në Serbi, zgjedhjet e parakohshme parlamentare janë caktuar për 25 tetor 2026, pas shpërndarjes së parlamentit dhe thirrjes zyrtare të zgjedhjeve nga presidenti Aleksandar Vuçiç më 9 shtator.

Kjo do të thotë se vizita e von der Leyen do të zhvillohej në të dyja vendet në periudhë fushate ose menjëherë pranë zgjedhjeve. Për këtë arsye, Komisioni Evropian ka zgjedhur t’i zhvillojë vizitat pas procesit zgjedhor.

Tensionet me Serbinë

Vendimi vjen në një periudhë marrëdhëniesh të tensionuara mes Beogradit dhe institucioneve evropiane.

Në ditët e fundit, zyrtarë të lartë të BE-së kanë reaguar ndaj mënyrës se si u zhvillua ceremonia mortore për Ratko Mlladiç, ish-komandantin e forcave serbe të Bosnjës, i cili ishte dënuar nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Von der Leyen e ka kritikuar glorifikimin e kriminelëve të luftës dhe ka deklaruar se një sjellje e tillë nuk ka vend në Evropë.

Megjithatë, Komisioni Evropian nuk e ka paraqitur ceremoninë për Mlladiçin si arsyen e shtyrjes së vizitës në Serbi. Zëdhënësja Podesta, e pyetur drejtpërdrejt për këtë çështje, përsëriti se vizitat në Serbi dhe Bosnjë-Hercegovinë do të zhvillohen pas zgjedhjeve.

Prandaj, lidhja mes çështjes së Mlladiçit dhe mungesës së Serbisë në itinerarin e këtij turi mbetet një çështje interpretimi politik dhe nuk duhet paraqitur si një fakt i konfirmuar nga Komisioni.

Reagimi i Vuçiçit

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç reagoi duke lënë të kuptohet se arsyeja e dhënë nga Brukseli mund të mos jetë i vetmi faktor.

Ai tha se von der Leyen e njeh mirë opinionin publik në Serbi dhe se, sipas tij, shpjegimi për zgjedhjet ishte një mënyrë elegante për ta paraqitur vendimin.

Vuçiç nuk paraqiti prova që Komisioni Evropian ta ketë marrë vendimin për shkak të ndonjë arsyeje tjetër.

Zgjedhjet në Serbi

Serbia po shkon drejt zgjedhjeve të parakohshme parlamentare më 25 tetor, në një periudhë të karakterizuar nga protesta të gjata dhe tensione të forta politike.

Presidenti Vuçiç ka shpërndarë parlamentin dhe ka caktuar zgjedhjet për 25 tetor. Ai ka deklaruar gjithashtu se do të largohet nga posti i presidentit dhe do të kërkojë postin e kryeministrit në zgjedhjet e ardhshme.

Kjo e bën vizitën e një zyrtari të lartë evropian në Beograd një çështje politikisht të ndjeshme gjatë fushatës.

Një sinjal për marrëdhëniet BE–Serbi?

Serbia është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe përparimi i saj drejt anëtarësimit lidhet me zbatimin e reformave, respektimin e standardeve evropiane dhe përmbushjen e kritereve të anëtarësimit.

Megjithatë, vendimi për ta shtyrë vizitën e von der Leyen duhet dalluar nga vlerësimi i përgjithshëm i marrëdhënieve BE–Serbi.

Në këtë rast, Brukseli ka dhënë një arsye konkrete dhe të drejtpërdrejtë: zgjedhjet në të dyja vendet.

Në të njëjtën kohë, kritikat e fundit të institucioneve evropiane ndaj glorifikimit të kriminelëve të luftës tregojnë se çështje të tilla mbeten pjesë e marrëdhënieve politike mes BE-së dhe Serbisë. Këto dy zhvillime ekzistojnë paralelisht, por nuk ka konfirmim zyrtar se njëri ka shkaktuar tjetrin.

Vizitat do të zhvillohen më vonë

Sipas Komisionit Evropian, Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina nuk janë përjashtuar nga turi në mënyrë të përhershme.

Von der Leyen pritet t’i vizitojë të dyja vendet në një datë të mëvonshme, pas zgjedhjeve.

Kështu, turi i 30 shtatorit–2 tetorit do të përqendrohet te Shqipëria, Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut, ndërsa Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina do të vizitohen në një fazë tjetër.