Karburantet në BE arrijnë nivele rekord, presioni nga rafineritë mund të vazhdojë
Karburantet në BE kanë arritur çmime rekord, ndërsa marrëveshja mes naftës së papërpunuar dhe kostove të rafinimit po ushtron presion të ri mbi konsumatorët.
Sipas të dhënave të fundit, një litër benzinë kushtonte mesatarisht 2,063 euro më 14 shtator. Ndërkohë, çmimi mesatar i naftës arriti në 2,159 euro për litër.
Kjo do të thotë se mbushja e një rezervuari prej 50 litrash kushton rreth 103 euro për benzinën. Për naftën, kostoja arrin në rreth 108 euro.
Çmimet janë më të lartat në serinë e të dhënave të Komisionit Evropian. Kjo seri nis në vitin 2005.
Rritja e karburanteve në BE po ndikon gjithashtu në inflacionin e eurozonës. Inflacioni i energjisë u rrit në gusht, ndërsa çmimet e produkteve energjetike vazhdojnë të mbeten nën presion.
Karburantet në BE me ndryshime të mëdha mes vendeve
Çmimi i karburanteve në BE ndryshon ndjeshëm nga një shtet në tjetrin.
Më 14 shtator, benzina ishte më e lirë në Maltë. Çmimi ishte rreth 1,34 euro për litër.
Në anën tjetër, Danimarka kishte çmimin më të lartë. Atje benzina kushtonte rreth 2,56 euro për litër.
Edhe për naftën diferencat ishin të mëdha. Malta kishte çmimin më të ulët, me rreth 1,21 euro për litër.
Finlanda regjistroi çmimin më të lartë. Atje një litër naftë kushtonte rreth 2,51 euro.
Këto çmime përfshijnë taksat dhe paraqesin mesataret kombëtare të raportuara për secilin shtet.
Rritja e çmimeve gjatë vitit
Në krahasim me fillimin e vitit, çmimi mesatar i benzinës në BE është rritur me rreth 29%.
Ndërkohë, nafta është shtrenjtuar me gati 40%. Kjo rritje ka ardhur në një periudhë me pasiguri të lartë në tregjet energjetike.
Një faktor i rëndësishëm lidhet me zhvillimet në Lindjen e Mesme. Ndërprerjet e furnizimeve dhe problemet me transportin përmes Ngushticës së Hormuzit kanë ndikuar në tregjet globale.
Për më tepër, furnizimi me produkte të rafinuara është përballur me kufizime.
Si rezultat, rritja e çmimit nuk lidhet vetëm me naftën bruto. Një rol të rëndësishëm kanë edhe rafineritë dhe kostot e përpunimit.
Çmimi i naftës nuk është faktori i vetëm
Çmimi që paguhet në pompë përbëhet nga disa elemente.
Nafta bruto është një prej tyre. Megjithatë, në çmimin final përfshihen edhe kostot e rafinimit, transportit dhe shpërndarjes.
Në fund të llogaritjes hyjnë edhe akcizat dhe TVSH-ja.
Për këtë arsye, ndryshimi i çmimit të naftës bruto nuk shfaqet gjithmonë menjëherë dhe në të njëjtën masë në çmimin që paguan konsumatori.
Banka Qendrore Evropiane ka theksuar rëndësinë e marzheve të rafinimit. Këto marzhe ndryshojnë në varësi të furnizimit, kapacitetit të rafinerive dhe kërkesës për karburante.
Gjatë muajve të fundit, ndërprerjet e furnizimit dhe reduktimi i kapaciteteve të rafinimit kanë rritur këto marzhe.
Marzhet e naftës mund të arrijnë kulmin në tetor
Të dhënat e tregjeve të ardhshme tregojnë se presioni mbi karburantet në BE mund të vazhdojë edhe gjatë javëve të ardhshme.
Sipas vlerësimeve të bazuara në kontratat e ardhshme, marzhet e rafinimit për naftën mund të arrijnë kulmin në tetor.
Për benzinën, kulmi i marzheve ishte arritur në gusht.
Kjo ka një rëndësi të veçantë për konsumatorët. Edhe nëse çmimi i naftës bruto stabilizohet, çmimet në pompa mund të mbeten të larta për një periudhë.
Arsyeja lidhet me kostot e rafinimit. Nëse rafineritë vazhdojnë të kenë kapacitete të kufizuara, presioni mbi çmimet mund të vazhdojë.
Presioni mbi karburantet mund të zgjasë
Banka Qendrore Evropiane ka paralajmëruar se ndërprerjet e reja të furnizimeve energjetike mund të rrisin më tej çmimet.
Në të njëjtën kohë, zhvillimet në Lindjen e Mesme mbeten një faktor i rëndësishëm për tregjet e energjisë.
Një normalizim i rrjedhave përmes Ngushticës së Hormuzit do të ndihmonte në uljen e presionit mbi tregjet.
Megjithatë, kjo nuk do të mjaftonte domosdoshmërisht. Kapacitetet e rafinimit duhet gjithashtu të rikthehen në nivele më normale.
Dëmtimet e kapaciteteve të rafinimit në Rusi dhe në Lindjen e Mesme mund të mbajnë të larta marzhet. Kjo mund të ndodhë edhe nëse tensionet në rajon fillojnë të zbuten.
Çfarë pritet për çmimet e karburanteve
Për momentin, konsumatorët në BE po përballen me çmime rekord në pompa.
Në të njëjtën kohë, tregjet e ardhshme tregojnë se presioni nga rafineritë mund të vazhdojë.
Çmimet mund të bien nëse furnizimet energjetike normalizohen. Një përmirësim i kapaciteteve të rafinimit do të ishte gjithashtu i rëndësishëm.
Megjithatë, situata mbetet e lidhur me zhvillimet në tregjet globale dhe me konfliktet që ndikojnë në furnizimin me energji.
Prandaj, çmimet e karburanteve në BE do të varen nga disa faktorë. Nafta bruto, rafineritë, transporti, taksat dhe furnizimi ndërkombëtar do të vazhdojnë të ndikojnë në çmimin që paguajnë konsumatorët.
Për momentin, të dhënat tregojnë se presioni nuk është zhdukur. Përkundrazi, marzhet e rafinimit për naftën mund të vazhdojnë të ndikojnë në çmimet e pompave gjatë javëve të ardhshme.
Detaje
- Burimi: Komisioni Evropian, BQE, Euronews Business, LSEG
- Përpunoj: Diplomacia Sot