Kongresi miraton marrëveshjen me FMN-në
Kongresi i Bolivisë ka miratuar marrëveshjen e Bolivisë me FMN-në, me vlerë rreth 1.9 miliardë dollarë. Votimi u zhvillua më 18 shtator 2026.
Marrëveshja synon të ndihmojë qeverinë e Presidentit Rodrigo Paz të stabilizojë ekonominë. Megjithatë, masat e parashikuara kanë shkaktuar kundërshtime nga sindikatat.
Në qendër të debatit është ulja e subvencioneve për karburantet. Sindikatat paralajmërojnë se ndryshimet mund të rrisin kostot e transportit dhe të mallrave.
Ndërkohë, qeveria argumenton se reformat janë të nevojshme për të ulur presionin mbi financat publike. Gjithashtu, ato synojnë të rrisin rezervat valutore dhe të sigurojnë financime të tjera ndërkombëtare.
Marrëveshja me FMN-në ende nuk është disbursuar
Marrëveshja me FMN-në është një program 36-mujor në kuadër të Extended Fund Facility (EFF). FMN-ja dhe autoritetet boliviane arritën një marrëveshje në nivel stafi në korrik 2026.
Megjithatë, miratimi nga Kongresi nuk do të thotë se 1.9 miliardë dollarët janë transferuar tashmë. Marrëveshja duhet të marrë edhe miratimin e Bordit Ekzekutiv të FMN-së.
Për më tepër, disbursimi lidhet me zbatimin e kushteve dhe masave të përcaktuara në program. Prandaj, fondet nuk duhet të konsiderohen ende si para të disbursuara.
Sipas FMN-së, programi mund të ndihmojë gjithashtu në mobilizimin e më shumë se 5 miliardë dollarëve nga institucione të tjera ndërkombëtare. Në këtë grup përfshihen Banka Botërore dhe Banka Ndër-Amerikane për Zhvillim.
Subvencionet e karburantit në qendër të reformave
Bolivia është përballur me probleme të rëndësishme ekonomike gjatë viteve të fundit. Ndër to janë deficitet fiskale, rënia e prodhimit të hidrokarbureve dhe pakësimi i rezervave valutore.
Për më tepër, inflacioni i lartë ka shtuar presionin mbi ekonominë. Në të njëjtën kohë, mungesa e dollarëve e ka bërë më të vështirë financimin e importeve.
Karburantet janë një pjesë e rëndësishme e këtij problemi. Për vite me radhë, qeveria ka përdorur subvencione për të mbajtur çmimet e karburantit më të ulëta.
Megjithatë, kjo politikë ka krijuar kosto të larta për financat publike. Ajo ka shtuar gjithashtu presionin mbi rezervat valutore.
Për këtë arsye, programi i FMN-së parashikon ndryshime në skemën e subvencioneve.
Nafta dizel pa subvencion
Pas miratimit të marrëveshjes, Presidenti Rodrigo Paz njoftoi heqjen e subvencionit për naftën dizel. Masa është pjesë e përpjekjeve për të ulur shpenzimet publike.
Megjithatë, benzina nuk është trajtuar në të njëjtën mënyrë. Subvencionet për benzinën mbeten në fuqi për momentin.
Ky dallim është i rëndësishëm. Ai tregon se reforma nuk ka hequr menjëherë të gjitha subvencionet për karburantet.
Qeveria thotë se ndryshimet janë të nevojshme për stabilizimin e ekonomisë. Ndërkohë, programi i FMN-së parashikon edhe masa për mbrojtjen sociale të familjeve më të cenueshme.
Sindikatat paralajmërojnë protesta
Reformat kanë shkaktuar kundërshtime nga sindikatat. Në veçanti, Qendra e Punëtorëve Bolivianë ka kundërshtuar ndryshimet në subvencionet e karburanteve.
Sipas sindikatave, rritja e çmimeve të karburantit mund të ndikojë te transporti dhe çmimet e mallrave. Për pasojë, familjet me të ardhura më të ulëta mund të përballen me kosto më të larta.
Këto kundërshtime vijnë pas protestave dhe bllokadave rrugore gjatë qershorit dhe korrikut. Ato shkaktuan ndërprerje në qarkullim dhe u shoqëruan me kërkesa për dorëheqjen e Presidentit Paz.
Ndërkohë, më 17 shtator, Asambleja e Bolivisë miratoi zgjatjen me 90 ditë të gjendjes së jashtëzakonshme. Qeveria e lidhi këtë masë me rrezikun e bllokadave të reja.
Kriza e dollarëve rëndon ekonominë
Një tjetër problem i madh është rënia e të ardhurave nga hidrokarburet. Bolivia ka pasur për vite me radhë të ardhura të rëndësishme nga eksportet e gazit natyror.
Megjithatë, prodhimi ka rënë. Si rezultat, vendi ka më pak të ardhura në dollarë.
Në të njëjtën kohë, Bolivia ka nevojë për valutë të huaj për të financuar importet. Kjo ka shtuar presionin mbi rezervat ndërkombëtare.
FMN-ja i lidh problemet kryesore me disa faktorë. Mes tyre janë deficitet fiskale, rënia e prodhimit të hidrokarbureve, rezervat e pakësuara dhe inflacioni.
Programi i ri synon të adresojë këto probleme përmes disa reformave. Ato përfshijnë konsolidimin fiskal, ndryshime në politikën monetare dhe forcimin e sistemit financiar.
Çfarë pritet pas miratimit?
Qeveria e Presidentit Paz e ka cilësuar votimin një hap të rëndësishëm. Tashmë, fokusi kalon te procedurat e mëtejshme me FMN-në dhe zbatimi i reformave.
Megjithatë, qeveria përballet edhe me kundërshtime sociale. Sindikatat kanë paralajmëruar protesta nëse masat sjellin rritje të mëtejshme të kostove të jetesës.
Në këtë mënyrë, marrëveshja e Bolivisë me FMN-në ka dy dimensione kryesore. Nga njëra anë është financimi dhe stabilizimi ekonomik. Nga ana tjetër janë masat që mund të ndikojnë drejtpërdrejt te konsumatorët.
Për momentin, 1.9 miliardë dollarët nuk janë ende të disbursuar. Marrëveshja është miratuar nga Kongresi bolivian, por kërkon ende miratimin përfundimtar të Bordit Ekzekutiv të FMN-së.
Prandaj, hapi i ardhshëm do të jetë vendimtar për zbatimin e programit. Në të njëjtën kohë, mënyra se si do të zbatohen reformat do të përcaktojë edhe ndikimin e tyre ekonomik dhe social.
Detaje
- Burimi: FMN, Kongresi i Bolivisë, Qeveria e Bolivisë, Reuters
- Përpunoj: Diplomacia Sot